европада уйғониш даври ва xviii аср маърифатчилик даври адабиёти

DOC 138,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662840781.doc европада уйғониш даври ва xviii аср маърифатчилик даври адабиёти режа: 1. уйғониш даврининг асосий хусусиятлари, данте алигъери хаёти ва ижоди, илохий комедия – данте сиёсий-фалсафий ва адабий фаолияти якуни. 2. петрарка ва баккаччо ижоди. 3. д.дефо ижоди. робинзон крузо асарининг аҳамияти. 4. немис маърифатчилик адабиёти, воқелар, зиддиятларнинг кучайиши бунда айниқса халқ поэзияси анъаналарининг роли каттадир. энг қадимги поэзия намуналари меҳнат қўшиқлари бўлса, ўрта асрларга келиб, қўшиқ урф-одат доирасидан чиқиб, мустақил адабий жанр сифатида шаклланади. черков узоқ вақт халқни жаҳолатда сақлаб келса-да, лекин у барибир кишиларнинг реал ҳаёт завқ-шавқига бўлган иштиёқини бўға олмади. ўрта асрлар адабиётининг ривожланишига катта таъсир этган омиллардан яна бири антик маданиятдир. ўрта асрлар рицарь поэзиясида рим шоири овидий тилга олинади. македониялик искандар ҳақидаги эртаклар, вергилийнинг «энеида» поэмаси каби асарлардан ўрганиш, фойдаланиш асосида дастлабки рицарь роман ва қиссалари вужудга келади. қаҳрамонлик эпослари хусусида муҳокама юритилганда fарб ва шарқ халқлари ижоди ўртасида баъзи бир яқинлик ва ўхшаш сюжетлар …

сига хос тарзда муболаға билан берилиши. роланднинг ватанпарварлиги. «роланд ҳақида қўшиқ» чуқур инсоний туйғулар, дўстликни ўзида мужассамлаштирган бадиий ёдгорлик намунасидир. асарда ҳарбий қаҳрамонликнинг куйланиши. испан халқининг қаҳрамонлик эпоси шу жумладан, «сид ҳақида қўшиқ» ўрта асрлардаги fарбий оврўпо қаҳрамонлик эпосидан фарқ қилади, яъни испан қаҳрамонлик эпосида хушчақчақлик устун туради. «нибелунглар ҳақида қўшиқ» немис қаҳрамонлик эпоси маҳсули бўлиб, қадимги эртакнинг бир туридир. унда реализм ва халқчиллик элементлари бўлиб, ижобий образлар тасвири ва талқинида кўринади. «нибелунглар ҳақида қўшиқ» билан ўзбек халқининг қаҳрамонлик эпоси «алпомиш» ўртасидаги ўхшашликлар ҳар икки асар қаҳрамонларининг хулқида, шиддаткорлигида, қудратида кўринади. алпомишнинг «ўтда куймаслиги»га немис паҳлавони зикфрид ўхшаса, барчин билан брюнхильдалар ўз ошиқлари олдига шарт қўйишлари билан ўхшаш. лекин ҳар икки асар қаҳрамонларининг тақдири ўхшамайди. агар барчиннинг шартларини бажариб алпомиш унга эришган бўлса, немис паҳлавони фожеали ҳалок бўлади. xii-xiii асрларга келиб салб юришлари, шаҳарлар мавқеининг ўсиши даврида рицарьлик маданияти ривожланди. рицарь адабиёти ўрта асрларда францияда пайдо бўлган ва fарбий оврўпонинг …

бу асар xii асрларда кўп адиблар томонидан ишланган, лекин бизгача парчалар етиб келган. унда инсоний муҳаббат ва дунёвий ҳодисалар тасвирланиб, муҳаббат инсоннинг табиий ҳис-туйғулари натижаси сифатида кўрсатилади. xiii асрга келиб ривожланиб бораётган шаҳар табақасининг орзуларини ифодаловчи янги адабиёт - шаҳар адабиёти пайдо бўлди. унда оддий турмуш манзаралари акс этган, меҳнаткаш омманинг манфаати ҳимоя қилинган, кундалик ҳаётдаги ёқимсиз ҳолатлар танқид қилинган. бу адабиётнинг кенг тарқалган жанри - фаблио - кичик реалистик ҳикоядир. уларда ҳажв турлича: баъзиларида кулги, бошқаларида танқид асосий ўринни эгаллайди. кўп ҳолларда оддий деҳқон ёки шаҳар кишисининг донолиги хусусида гапирилади. бундай фаблиолар ўзбек халқи ҳикояларига ўхшаб кетади. масалан, «золим подшо», «бўри билан тулки» каби. бу ўхшашлик халқнинг ижтимоий манфаатлари ва турмуш шароитларидаги яқинликдан келиб чиққан. германияда фаблиолар таъсирида шванклар - замонавий ҳажвий руҳдаги реалистик ҳикоялар вужудга келди. «тулки ҳақида роман»да меҳнаткаш омма манфаатларини ҳимоя қилиш, халқ донолигини кўрсатиш асосий мақсад эди. даврнинг муҳим хусусиятлари инсон шахсини улуғлаш, табиат ва …

инса ҳам, лекин уйғониш даври тўла маънода xiv асрнинг иккинчи чорагидан бошланиб, xvii асргача давом этади. алигьери данте - (1265-1321) - ўрта асрнинг сўнгги ва янги замоннинг биринчи шоири. xiii асрда дантенинг ватани - флоренциядаги сиёсий курашнинг ёзувчига таъсири. данте адабий фаолиятининг бошланиши - лирик шоир сифатида. «янги ҳаёт» - данте поэзиясининг энг юқори чўққиси. тўпламдаги реалистик ғоялар. беатриче образи, асарнинг автобиографик характери. дантенинг сиёсий-фалсафий трактатлари. «зиёфат»да ўрта асрлар фалсафаси, дини ва ахлоқи тасвирланса, «халқ нутқи ҳақида» трактатида эса бутун италия учун ягона тил - миллий тил яратиш кераклигини, уни ҳимоя қилиш кераклигини уқтиради. бу биринчи илмий асар сифатида. «илоҳий комедия» - данте ижодининг чўққиси бўлиб, адибнинг сиёсий-фалсафий ва адабий фаолиятининг якунидир. бу асар дантени «ўрта асрнинг энг охирги ва янги замоннинг энг аввалги шоири» сифатида танитиши. данте кўп жиҳатдан ҳали ўрта аср урф-одатлари таъсирида бўлса ҳам, лекин «илоҳий комедия» асарида у замонавий масалаларни фантастик бўёқларда акс эттириб, янги танқидий …

нинг сиёсий ҳаётига таъсир кўрсатиш, миллий бирлик учун курашига ҳаракат қилган. петрарка ҳам қадимги юнон-рим адабиётидан ўрганди ва уларга тақлидан асарлар ёзди. жумладан, вергилий «бурколикалар»ига тақлидан ёзган шеърларида баъзан ҳажвиёт бўлса, баъзан шоирнинг шахсий ҳис-туйғулари акс этган. унинг насрий асарлари («унутилмайдиган нарсалар ҳақида», «машҳур кишилар ҳақида»)да римнинг машҳур кишилари, жумладан, македониялик искандар, ганнибаллар хусусида гапирилади, кишилардаги ватанпарварлик руҳини кўрсатади. петрарка ижодида севги лирикаси асосий ўринни эгаллайди. лаура номи билан куйланган шеърларида шоирнинг ҳис-туйғулари берилган. бу унинг «мадонна лауранинг ҳаёти», «мадонна лауранинг вафоти» асарлари бўлиб, унда севги мавзусидан ташқари сиёсий ва фалсафий мавзудаги шеърлари ҳам бор. бундай шеърларида жанговарлик руҳи сезилиб туради. жованни боккаччо (1313-1375) уйғониш даври адабиётида новелла жанрида ижод қилиб, унинг ривожига ҳисса қўшди. дастлабки ижодида рицарь романларини қайта ишлади, шеърларида чўпонлар поэзиясидан фойдаланди, рим ёзувчиси овидийнинг «метаморфозалар» асарига тақлидан «фьезолан парилари» асарини ёзди. оврўпо адабиётида биринчи бўлиб, «фьяметта» психологик романини яратди. асарида севгилиси ташлаб кетган маъшуқанинг ҳис-туйғу ва …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "европада уйғониш даври ва xviii аср маърифатчилик даври адабиёти"

1662840781.doc европада уйғониш даври ва xviii аср маърифатчилик даври адабиёти режа: 1. уйғониш даврининг асосий хусусиятлари, данте алигъери хаёти ва ижоди, илохий комедия – данте сиёсий-фалсафий ва адабий фаолияти якуни. 2. петрарка ва баккаччо ижоди. 3. д.дефо ижоди. робинзон крузо асарининг аҳамияти. 4. немис маърифатчилик адабиёти, воқелар, зиддиятларнинг кучайиши бунда айниқса халқ поэзияси анъаналарининг роли каттадир. энг қадимги поэзия намуналари меҳнат қўшиқлари бўлса, ўрта асрларга келиб, қўшиқ урф-одат доирасидан чиқиб, мустақил адабий жанр сифатида шаклланади. черков узоқ вақт халқни жаҳолатда сақлаб келса-да, лекин у барибир кишиларнинг реал ҳаёт завқ-шавқига бўлган иштиёқини бўға олмади. ўрта асрлар адабиётининг ривожланишига катта таъсир этган омиллардан яна бири антик мад...

Формат DOC, 138,0 КБ. Чтобы скачать "европада уйғониш даври ва xviii аср маърифатчилик даври адабиёти", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: европада уйғониш даври ва xviii… DOC Бесплатная загрузка Telegram