hamza hakimzoda niyoziy

DOC 72,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662586282.doc αζαρ hamza hakimzoda niyoziy (1889—1929) o`zbek xalqining to`ng`ich pedagogi, shoir, adib, dramaturg, kompozitor hamza hakimzoda niyoziy 1889 yil 16 iyulda qo`qon shahrida tabib oilasida tug`ildi. hamza o`zining o`qishga bo`lgan zo`r ishtiyoqi tufayli 12 yoshidayoq to`la xat-savodli bo`lib yetishadi. 1906 yilda madrasaga kirib o`qiy boshlaydi, biroq, madrasa ta`limi hamzani qanoatlantirmaydi. shunga ko`ra u mustaqil suratda lutfiy, alisher navoiy, gulxaniy, muqimiy, furqat asarlarini o`qib o`rganadi. hamza turmushda ko`p qiyinchiliklarga duch keladi, ilm-fanga havasi zo`r bo`lsa-da, ko`ngildagidek o`qiy olmaydi. bu ahvolni keyinchalik eslab, unga sabab «ota-ona taassubi va hukumat istibdodi, faqirlik» ekanini ko`rsatib o`tadi. 1909—1910 yillarda namangan, toshkent shaharlarida yolg`iz, og`ir ahvolda yashadi. shunga qaramay «ko`kaldosh» madrasasida o`qidi. biroq bu madrasadagi ta`lim uni qanoatlantirmaganligi, iqtisodiy qiyinchiliklar sababli hamza o`qishdan ketishga majbur bo`ldi. u o`sha og`ir ahvolni tasvirlab yozgan xotira xatida shunday deydi: hamisha yaxshi yurdim, bovujud otim yomon bo`ldi, shakardek so`zlarim ota-onamga bir tikon bo`ldi, kechib farzandidan, dushmanlarga mehribon bo`ldi, boshimda ota-onam, …

iyat bilan qarab, mashg`ulotlarga ko`proq vaqt ajratdi. h.h.niyoziy 20 yillik o`qituvchilik faoliyati davomida yoshlar tarbiyasi masalasida amaliy va nazariy jihatdan muhim g`oyalarni olg`a surdi. hamzaning ijodiyoti, o`qituvchilik faoliyati chor hukumati amaldorlarini tashvishga soladi. ular hamza maktabini «xavfli, bolalarni buzuvchi, din va ma`rifatdan ozdiruvchi maktab», deb qoralab yopib o`zini ta`qib etadilar. hamza 1913 yil fevralda chet ellarga ketadi: afg`oniston, hindiston, makka, madina, shom (suriya), bayrut, istambul, odessa shaharlarida bo`lib, 1914 yil boshlarida qo`qonga qaytadi. 1915 yili marg`ilonda maktab ochadi, muallimlar tayyorlaydigan kurs tashkil etadi. hàìçà ìàúðèôàòíè êåíã õàëq îììàñèãà òàðqàòèø òàðàôäîðè ýäè. êàìáàg`àë áîëàëàðèíèíã o`qèøèíè äîèìèé òàúìèíëàø íèÿòèäà óëàðãà ìîääèé yoðäàì áåðèøiíi maqsad qilib “yordam jamiyati” tuzdi. “yordam jamiyati” o`qituvchilarning o`zaro yiqqan mablag`lari asosida faoliyatini boshladi-yu, lekin ko`p o`tmay podsho hukumatining qattiq ta`qibidan so`ng tarqatib yuborildi. hamza hakimzoda 1915—1916 yillarda yaratgan “oq gul”, “qizil gul”, “pushti gul”, “sariq gul” kabi ashulalar to`plamlarida, “milliy roman yoxud yangi saodat” qissasi, “zaharli hayot” kabi …

i», «kim to`g`ri» kabi pyesalarini yozadi. bu pyesalar hamzaning rejissorligida sahnaga qo`yiladi va katta muvaffaqiyatga erishadi. hamza 1919 yilning boshlarida qo`qondagi 1-boqimsiz bolalar uyiga mudir qilib tayinlanadi. turk frontida o`zi tuzgan truppasi bilan qatnashadi. hamza 1921 yilda turk frontidan o`qituvchilikka qaytadi. xorazmga borib ta`lim-tarbiya ishlari bilan shug`ullanadi. 1922—1924 yillarda qoraqalpog`istonni xo`jayli tumanidagi 1-bolalar uyining mudiri va o`qituvchisi bo`lib ishlaydi. hamza 1925 yilning kuzida farg`ona uyezdi maorifi ixtiyoriga yuboriladi. bu yerda u xalq kuchi bilan yangi maktab binosi, klub, kutubxona, choyxona qurdiradi. 1926 yilda hamzaning badiiy ijodidagi muvaffaqiyatlarini va jamoat ishidagi faoliyatini taqdirlab, «xalq shoiri» degan faxriy unvoni beriladi va umrbod shaxsiy nafaqa tayinlandi. hamza bir qator asarlarida xalq maorifini demakratik asosda qayta qurish, xalq maorifi tizimini yaratish g`oyalarini olg`a suradi. uning fikricha, «insonni inson qatoriga qo`shish», insonni kamolatga yetkazish, insonni olijanob fazilatlarga ega qilib yetishtirish tarbiyaga bog`liqdir. yuksak kuchga ega bo`lgan tarbiya, ilm, odob, hunar tarbiyasini o`z ichiga olgan bir …

hining o`zi chuqur bilimga ega bo`lgan, qobiliyatli va yuksak axloqiy fazilatli bo`lishi kerak. hamza hakimzoda ta`lim-tarbiya haqida bildirgan fikrlarida bolalarning sog`lom bo`lishiga ham e`tibor beradi. u ayniqsa, ta`lim-tarbiyada ota-onalarning muhim o`rin tutishini ta`kidlaydi, bolaning go`zal axloqli bo`lib kamol topishi uchun oila muhitida tarbiyaning to`g`ri yo`lga qo`yilishi zarurligini aytadi. shoirning fikricha bola — odobning boshini ota-onadan oladi, o`rganadi, bunga jiddiy e`tibor berilmasa tarbiya juda qiyin kechadi va yomon oqibatlarga olib borishi aniq ekanligini aniq-ravshan bayon etadi. hamza hakimzodaning axloqiy tarbiya xususidagi qarashlarida yoshlarni insonparvarlik ruhida tarbiyalash ham alohida o`rin egallaydi. uning fikricha, yoshlardagi insonparvarlik kishilarning qadr-qimmatini anglash, uni hurmat qilish, insoniy huquqlarini himoya etish, ularga hurmat bilan muomala qilishdan iborat bo`lishi kerak. yoshlarni insonparvalik ruhida tarbiyalash ularda o`ziga yaqin bo`lgan kishilarga, avval ota-onasiga samimiy muhabbat tuyg`usini rivojlantirishdan boshlanishi kerak. shu tufayli ham, shoir o`z darsliklariga kiritgan bir qator she`r va hikoyalarida bolalarni o`z ota-onalariga mehribon bo`lishga, ularni qadrlashga va hurmat qilishga …

urlar. ayrimlar borki, kamol rashklikdan jonlaridan kechib, o`zlarini o`ldirurlar». hamza sahiylarni ta`riflab: «sahiylar, o`zlari halol qilib topadi. o`zlari ham yeydi, boshqalarga ham beradi. birov iltimosini qaytarmaydi... ko`priklarni tuzatadi, beva-bechoralarga osh-non, kiyim-bosh qilib beradi. yetim bolalarni maktablarga berib o`qitadi, ular doim umum foydasi tegadigan ishlarni qiladi. umum foydasi uchun jonidan ham kechurlar», deydi. hamza hakimzoda fikricha, bolalarni, sabr-toqatli, sabot va matonatli qilib tarbiyalash kerak. uning fikricha: "shitobning ziddi—dushmani — sabrdir. sabr — chidamli, ya`ni har ishda ... oshiqmaslik ... sabrli kishilarda pushaymon va armon bo`lmas ... sabr kishilarning yuragi bo`lib, dunyodan balo kelsa-da, ko`kragiga yetmay yo`q bo`lib ketar. sabrli kishilar har yerda izzatlik, har kim qarshisida hurmat va obro`li bo`lur. sabrli kishilarni har kim sevar va chin ko`ngilidan do`st tutar ... agar sabrga o`zini bilib o`rgatib olgan kishi so`ngra ... og`irlik pisandiga ham kelmay qolur". hamza sabrga bergan ta`rifini shunday xulosalaydi: «sabrdin topgay ulug` mansab kishi, besabrdin bo`lmagay o`ng hech ishi». …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "hamza hakimzoda niyoziy"

1662586282.doc αζαρ hamza hakimzoda niyoziy (1889—1929) o`zbek xalqining to`ng`ich pedagogi, shoir, adib, dramaturg, kompozitor hamza hakimzoda niyoziy 1889 yil 16 iyulda qo`qon shahrida tabib oilasida tug`ildi. hamza o`zining o`qishga bo`lgan zo`r ishtiyoqi tufayli 12 yoshidayoq to`la xat-savodli bo`lib yetishadi. 1906 yilda madrasaga kirib o`qiy boshlaydi, biroq, madrasa ta`limi hamzani qanoatlantirmaydi. shunga ko`ra u mustaqil suratda lutfiy, alisher navoiy, gulxaniy, muqimiy, furqat asarlarini o`qib o`rganadi. hamza turmushda ko`p qiyinchiliklarga duch keladi, ilm-fanga havasi zo`r bo`lsa-da, ko`ngildagidek o`qiy olmaydi. bu ahvolni keyinchalik eslab, unga sabab «ota-ona taassubi va hukumat istibdodi, faqirlik» ekanini ko`rsatib o`tadi. 1909—1910 yillarda namangan, toshkent shaharlari...

Формат DOC, 72,0 КБ. Чтобы скачать "hamza hakimzoda niyoziy", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: hamza hakimzoda niyoziy DOC Бесплатная загрузка Telegram