hamza hakimzoda niyoziy (jadid namoyondalari) 2

DOC 118,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662756038.doc αζαρ hamza hakimzoda niyoziy ( jadid namoyondalari ) (1889-1929) jadid mutafakkirlariga xos fazilat shundaki, ular badiiy ijodning turli sohalarida betakror asarlar yaratish bilan birga, murabbiy, mohir pedagog sifatida maktablar ochdilar, muallimlik qildilar, maktablar uchun darslik va qo`llanmalar yaratdilar. mana shunday faoliyat sohiblaridan biri hamza hakimzoda niyoziydir. u shoir, nosir, dramaturg, bastakor-kompozitor, shu bilan birga, jadid pedagogikasining yetakchi namoyandalaridan biri, umrining oxirigacha muallimlikni tark etmagan murabbiydir. hamza 1889 yil 6 martda qo`qon shahrida ziyoli oilada tabib ibn yamin niyoz o`g`li oilasida tug`ildi. ibn yamin o`zbek, arab, fors tillaridan ancha savodli bo`lib, qo`qon ulamosi o`rtasida katta e`tiborga loyiq tabib edi. onasi jahonbibi garchi maktabda o`qimagan bo`lsa-da, xalq qo`shiqlarini, alla va ertaklarini yaxshi bilgan. bu muhit hamzaning ma`naviy kamolotida muhim ahamiyatga ega bo`lgan. hamza 1896-1903 yillarda «usuli qadim» metodiga asoslangan ibtidoiy mahalla maktabida o`qiydi. 1900 yillarga kelib qo`qonda ilk bor «usuli jadid» maktablari paydo bo`la boshlagan edi. hamza bunday maktabda o`qishni …

ida shakllanishiga kuchli ta`sir ko`rsatdi. 1905 yilgi inqilobiy harakatlar rusiyaning chekka o`lkalari xalqlarida ma`rifat, ozodlik, istiqlol sari intilishlariga turtki bo`ldi. hamza 1908 yilning oxiri, 1909 yilning boshlarida namanganda yashaydi va shu yerda o`qishni davom ettiradi, ancha ma`rifatli tatar maorifchisi abdulla to`qmullin bilan tanishadi, undan dars oladi: «u manim qo`limda o`z qalamim bilan yuz sahifadan ortiqroq eski usuldagi yozishmalarimni ko`rub, tarbiyag`a kirishdi», deb yozadi u tarjimai holida. 1909 yilda hamza buxoroning mashhur taraqqiyparvar mudarrislaridan, «usuli jadid» maktablari tarafdorlaridan bo`lmish muhammad ikrom ibn abdusalom qo`lida arab tilini yanada mukammal o`rganish uchun buxoroga boradi, ammo shia` va sunniy o`rtasida avjga chiqqan janjal bunga imkon bermaydi. bu davrda ismoilbek gaspralining «tarjimon», fotih karimiyning «vaqt» gazetalari, rizo fahriddinning «sho`ro» jurnali, shu bilan birga, o`zbek tilida toshkentda chiqa boshlagan ismoil obidiyning «taraqqiy», munavvarqori abdurashidxon o`g`lining «xurshid», abdulla avloniyning «shuhrat» gazetalari bilan yaqindan tanishdi, ular bilan aloqa o`rnatdi. hamzaning ilk she`rlari va maqolalari shu gazetalarida chop …

a shogird tushadi, tikuvchilik qiladi va kechalari ham ishlab birmuncha pul topadi. u shu yili toshkentning qashqar mahallasida «usuli jadid» maktabi ochib, o`qituchilik qiladi. u o`qituvchilik faoliyati bilan bog`liq holda turkiston jadidchilik harakatining rahbari munavvarqori abdurashidxon o`g`li va uning atrofidagi shogirdlari jadid muallimlari aka-uka shokirjon va sobirjon rahimiylar, same`qori bilan yaqindan hamkorlik qiladi. bu haqda hamza quyidagilarni yozadi: «muallimlardan: muhtaram mulla sobirjon, shokirjon rahimiylar... joylari sebzor dahasida, taxtapul mahallasinda. muloqotimiz 1910 milodiy 2 o`ktabr... pirlardan muhtaram ustozi oliy muallim munavvarqori abdulmajidxon o`g`li. adreslari: eski toshkand, shayxvon tohur, «usuli savtiya» maktabida, mahalla mehrobodda. muloqotimiz 1908 milodiy 11 dekabrda. same`qori afandi. adreslari: munavvarqori bila barobar, yohud «turkiston» xonasida («turkiston kutubxonasi» nashriyoti ko`zda tutilgan u. d.). muloqotimiz 1908 yil 11 dekabrda». hamzaning munavvarqori abdurashidxon o`g`li va boshqa jadid pedagoglari bilan aloqasi keyinchalik yanada mustahkamlangan. u toshkentdagi pedagogik faoliyatida asosan munavvarqorining «adibi avval», «adibi soniy», «havoyiji diniyya», «yer yuzi» kabi darsliklari asosida …

azkur muddatda mumkin qadar bildirilur. maktab ochilur kech soat 7 dan 11 gacha. o`qish boshlanur 1 o`ktabrdan. hamza». katta mahnat va ne-ne umidlar bilan bunyod etilgan bu maktab faqat bir yilgina faoliyat ko`rsatdi: undagi yangicha tartib-intizom, o`quv-o`qituv usullari, o`quvchilarning tez savod chiqarishi «usuli qadim»chilarga ma`qul bo`lmadi. ularning ta`biricha «qanchalik osonlik bilan savod chiqarsa, shunchalik tez unutilar emish». maktabni yopdilar, maktabdorni esa quvqin qildilar. 1912 yilda hamza haj safariga otlanadi: yarim yil davomida turkiyaning o`sha vaqtdagi poytaxti istanbulda yashaydi, undan arabistonga borib haj amallarini bajaradi. makkai mukarramadan hindistonga keladi. hamza qaysi mamlakatda bo`lmasin, birinchi navbatda, uning ta`lim-tarbiya, o`quv muassasalari bilan yaqindan tanishdi. bir yarim yil davom etgan ushbu sayohatda ko`rgan shaharlarini shoir bir musaddasida sanab o`tgan: kezib qashqar, xo`tan, kashmiru hindistonu afg`onni, adan, bayrutu izmir, shomu hayfo arzi eronni, madina, makka, jadda, rumu istanbul, xurosonni, butun rusiyada har shahru har millatda har jonni, sani mislingga o`xshash ko`rmadim, garchand bor o`lsun, qachon …

`lib yopildi. lekin hech bir qanday qog`ozlarim qo`liga tushmagani uchun qamalmay qutuldim». bunday ta`qib va taqiqlarga qaramay, hamza pedagogik faoliyatini to`xtatmaydi, aksincha, katta sa`y-harakat bilan davom ettirdi. chunki uni bunday olijanob ishda qo`llab-quvvatlovchi, ayniqsa, mahalliy mutaassiblardan himoya qiluvchi fidoyilar, hammaslaklar ham bor edi. atoqli pedagog, xalq qozisi ishoqxon ibrat hamza bilan yaqin munosabatda bo`lgan. uning 1914 yilda marg`ilonda ochgan maktabini borib ko`rgan, mamnuniyat bilan ma`qullagan. bu haqda u quyidagilarni yozadi: «o`zim mushohada qildimki, bizni(ng) taraqqiyotda «usuli savtiya» maktabi joriy bo`ldi. bunga ko`b ulamolar qarshi bo`lub, oxiri marg`inonda bir «usuli jadid» muallimi (hamza u. d.) ila ulamo munoqasha qilganda, bechora muallim: «men ta`lim qiladurgon ilmlarimni huzuri qozi siyezd majlisida imtihon etay, shar`iy, noshar`iyligini menga ko`rsatsunlar», siyezdga shogirdlari ila kelib dediki: «ey ulamoyi ahli islom va qozizoda! necha muddatdan buyon avlodlaringizni ta`lim va odobda tarbiyatidaman. ammo ba`zi kishilar menga yaxshi nazar ila boqmay, balki intiqom yo`lida so`z ayturlar. bu men …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "hamza hakimzoda niyoziy (jadid namoyondalari) 2"

1662756038.doc αζαρ hamza hakimzoda niyoziy ( jadid namoyondalari ) (1889-1929) jadid mutafakkirlariga xos fazilat shundaki, ular badiiy ijodning turli sohalarida betakror asarlar yaratish bilan birga, murabbiy, mohir pedagog sifatida maktablar ochdilar, muallimlik qildilar, maktablar uchun darslik va qo`llanmalar yaratdilar. mana shunday faoliyat sohiblaridan biri hamza hakimzoda niyoziydir. u shoir, nosir, dramaturg, bastakor-kompozitor, shu bilan birga, jadid pedagogikasining yetakchi namoyandalaridan biri, umrining oxirigacha muallimlikni tark etmagan murabbiydir. hamza 1889 yil 6 martda qo`qon shahrida ziyoli oilada tabib ibn yamin niyoz o`g`li oilasida tug`ildi. ibn yamin o`zbek, arab, fors tillaridan ancha savodli bo`lib, qo`qon ulamosi o`rtasida katta e`tiborga loyiq tabib edi. o...

Формат DOC, 118,0 КБ. Чтобы скачать "hamza hakimzoda niyoziy (jadid namoyondalari) 2", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: hamza hakimzoda niyoziy (jadid … DOC Бесплатная загрузка Telegram