uyushgan gap qoliplarining nutqiy voqelanishi

DOCX 35 стр. 348,5 КБ Бесплатная загрузка

35 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 348,5 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 35

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 35

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti oʻzbek filologiyasi fakulteti yo‘nalishi hozirgi oʻzbek tili fanidan kurs ish mavzu: uyushgan gap qoliplarining nutqiy voqelanishi bajardi: ________________________ qabul qildi: ________________________ toshkent 2024 uyushgan gap qoliplarining nutqiy voqelanishi mundarija: kirish 3 i bob. nutqda uyushiqlik hodisasi lisoniy tizimda tahlili 5 1.1. nutqda uyushiqlik hodisasilarning lisoniy tizimda tutgan oʻrni 5 1.2. oʻzbek tilida nutqda uyushiqlik hodisasilarning qoʻllanishi xususiyatlari. 13 ii bob. nutqda uyushiqlik hodisasilarning lisoniy – sintaktik xususiyatlari . 23 2.1. [pm] uyushtiruvchisi vosita sifatida. 23 2.2. [w] yoki [pm] kengaytiruvchilari bilan farqlanuvchi uyushgan nutqda uyushiqlik hodisalarining nutqdagi koʻrinishi. 25 xulosa 33 foydalanailgan adabiyotlar 34 kirish mamlakatimiz oʻz mustaqilligini qoʻlga kiritgandan keyin milliy qadriyatlarimizni, jumladan, uning eng muhim tarkibiy qismi boʻlgan ona tilimizni oʻrganish ilmiy-nazariy va amaliy tomondan tadqiq etishga boʻlgan e'tibor kuchayib bormoqda. oʻzbekiston respublikasi birinchi prezidenti i.a.karimov “xalqning milliy madaniyati va oʻziga xosligini ifoda etuvchi …

2 / 35

aralashuvning asosiy birligi-kommunikativ birlik boʻlgan nutqda uyushiqlik hodisasini tarkibiy qismlarga ajratishnutqda uyushiqlik hodisasi va har bir boʻlakning uyushiqlik hodisasi qurilishidagi oʻrni, nutqda uyushiqlik hodisasining tarkibiy qurilishi masalasidir. shu boisdan, nutqda uyushiqlik hodisasining lingvistik xususiyatlari bilan bir qatorda, uning psixologik xususiyatlarini har tomonlama oʻrganish, ularga har jihatdan e'tibor qaratish kuchaytirildi. xususan, ma’lumotni toʻla yoritishda murakkablashgan sodda nutqda uyushiqlik hodisasilarning oʻrni alohida boʻlib, tuzilish jihatdan murakkab tarkibga ega bunday nutqda uyushiqlik hodisasilarda mazmun hajmining kengligi kuzatiladi. uyushgangan sodda nutqda uyushiqlik hodisasilarning grammatik belgilaridan kelib chiqilsa, ularning semantik tabiati yaqqol yuzaga chiqadi. til belgilar sistemasi boʻlib, lisoniy belgilar qatorida nutqda uyushiqlik hodisasi alohida mavqega egadir, chunki nutqda uyushiqlik hodisasida shakl va mazmun toʻliqligi namoyon boʻladi. hozirga qadar murakkablashgan sodda nutqda uyushiqlik hodisasilarning oʻziga xos xususiyatlari muammosi rus va boshqa xorijiy tilshunoslikda birmuncha atroflicha oʻrganilgan. oʻzbek tilshunosligida mavjud darsliklarda ham nutqda uyushiqlik hodisasilar boʻlimi berilgan. ayrim ishlarda bunday nutqda uyushiqlik hodisasilarning grammatik-semantik-stilistik xususiyatlari tadqiq …

3 / 35

nutqda uyushiqlik hodisasini tadqiq etish va o‘rganish asosiy maqsadi hisoblanadi. kurs ishining vazifasi: kurs ishining mavzusidan kelib chiqqan holda oʻzbek tilida nutqda uyushiqlik hodisali gaplarni yasash mavzusini rejalar asosida batafsil o‘rganish. kurs ishining tuzulishi: mazkur kurs ishi kirish, ikkita bob, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxatidan iborat. har bir bob ikkitadan mavzuni o‘z ichiga oladi. i bob. nutqda uyushiqlik hodisasi lisoniy tizimda tahlili 1.1. nutqda uyushiqlik hodisasilarning lisoniy tizimda tutgan oʻrni oʻzbek tilshunosligida uyushish hodisasi bilan bogʻliq uchta hodisa mavjud: - gapda uyushgan soʻz shakllar - qoʻshma gapdagi uyushiq gaplar - uyushgan gaplar. uyushiqlik umumiy holat boʻlib, sodda gapga ham, qoʻshma gapga ham xosdir. sodda gapda soʻz shakllar uyushib kelsa, qoʻshma gapda soʻzshakllar, sodda gaplar uyushib keladi. aytilganidek, uyushiklik ikki birlik (unsur)dan iborat boʻladi: uyushuvchi unsur. bu ikki unsur barcha uyushish hodisalarida mavjud boʻladi. xoʻsh, uyushgan gap nima va u uyushiq gaplardan nimasi bilan farqlanadi? ma’lumki, har qanday gap grammatik yoki …

4 / 35

n farqlanadi. demak, gapda w lar ikkita va pm bitta boʻlib, u ikkita w uchun ham umumiydir. shu boisdan uni qavsdan tashqariga chiqarish mumkin. bu gapning qolipi quyidagicha: [((e1- w1)va(e2-w2 ))pm] koʻrinadiki, bitta umumiy pm ga ega boʻlgan birdan ortiq w dan tashkil topgan gaplar ham tilimizda mavjud. bunday gaplar uyushgan gaplar deyiladi. shuni aytib oʻtish kerakki, uyushgan gaplar uyushiq kismli qoʻshma gaplardan farqlanadi. buning uchun quyidagilarni qiyoslaymiz: 1. bahor kelsa, bogʻlar yashnasa, sayilga chiqamiz. gapning qolipi: [((e1- wpm)- (e2-wpm)-(e3-pm)] [footnoteref:1] [1: сайфуллаева р. ўзбек тилида қўшма гапларнинг формал – функционал тадқиқи. – т., 1994. ] 2. bahor kelsa, bogʻlar yashnaydi va sayilga chiqamiz. (e1–wpm1) ((e2– wpm2)(e–wpm)) bu ikkala gap uyushiq qismli qoʻshma gapdir. birinchi gapda ergash gaplar (bahor kelsa, bogʻlar yashnasa) uyushib, bosh gapga tobelanib kelgan. ikkinchi gapda esa bosh gaplar (bogʻlar yashnaydi va sayilga chiqamiz) uyushib kelgan va ergash gap (bahor kelsa) ularga bab-baravar tegishlidir. bular uyushiq gaplardir. …

5 / 35

arda, demak, ega bitta pm qismlari umumiy boʻlgan kesimlar birdan ortiq boʻladi. aytilganlar asosida sodda gap, uyushiq kesimli sodda gap, qoʻshma gap, uyushiq kesimli qoʻshma gap va uyushgan gaplarning eng kichik struktur sxemalarini beramiz: qulaylik uchun eng kichik qurilish qoliplarini berish ma’qul. chunki, wpm da ular (w va pm) ning kengaytiruvchilari ham mujassamlangandir. 1. sodda gap : [wpm] 2. uyushiq kesimli sodda gap : [w1 + w2]pm 3. qoʻshma gap : [wpm u wpm] 4 uyushgan qismli qoʻshma gap [([wpm] →[wpm]),[wpm]] yoki: (wpm]→([wpm],[wpm]). 5. uyushgan gap. [((e –w2),(e2–w2)) pm] [footnoteref:2] [2: сайфуллаева р. ўзбек тилида қўшма гапларнинг формал – функционал тадқиқи. – т., 1994. ] uyushgan gaplarga misollar keltiramiz: 1. otam rais, onam brigadir boʻlgan edi. 2. doʻkondorlarning ba’zilari kitob oʻqib, ba’zilari tasbeh oʻgirib, ba’zilari esnab oʻtirishardi. 3. uning qoʻllari ishda, koʻzi shudgorda, ammo xayoli zebixonda edi. 4. chakkasi tirishib, koʻzi qizarib ketdi. uyushgan gapdagi umumiy boʻlak pm ni har …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 35 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "uyushgan gap qoliplarining nutqiy voqelanishi"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti oʻzbek filologiyasi fakulteti yo‘nalishi hozirgi oʻzbek tili fanidan kurs ish mavzu: uyushgan gap qoliplarining nutqiy voqelanishi bajardi: ________________________ qabul qildi: ________________________ toshkent 2024 uyushgan gap qoliplarining nutqiy voqelanishi mundarija: kirish 3 i bob. nutqda uyushiqlik hodisasi lisoniy tizimda tahlili 5 1.1. nutqda uyushiqlik hodisasilarning lisoniy tizimda tutgan oʻrni 5 1.2. oʻzbek tilida nutqda uyushiqlik hodisasilarning qoʻllanishi xususiyatlari. 13 ii bob. nutqda uyushiqlik hodisasilarning lisoniy – sintaktik xususiyatlari . 23 2.1. [pm] uyushtiruvchisi vosita sifatida. 23 2.2. [w] yoki [pm] kengaytiruvchilari bilan farqlan...

Этот файл содержит 35 стр. в формате DOCX (348,5 КБ). Чтобы скачать "uyushgan gap qoliplarining nutqiy voqelanishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: uyushgan gap qoliplarining nutq… DOCX 35 стр. Бесплатная загрузка Telegram