uyushgan gap

PDF 30 pages 1.6 MB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.6 MB

File type PDF

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

слайд 1 mavzu: uyushgan gap  reja:  1. uyushiqlik hodisasi.  2. uyushgan gapning xususiyatlari.  3. uyushgan gapning tasnifi.  4 uyushgan gapning qoliplari. o`tgan mavzuni takrorlash tushunchalar izohi tushunchalar izohi nomi bunda bog`lanish chapdan o`ngga yoki o`ngdan chapga qarab yo`naladi. (1) so`zlarning mazmuniy bog`lanish imkoniyati …… valentlikdir. (1) gapni boshqa sintaktik birliklardan ajratib turadigan belgisi ….. (1) gap orqali ifodalanadigan obyektiv mazmun, voqea … (1) ikkilamchi predikatga bog`lanadigan hol turi (1) hol+ega+aniqlovchi+toldiruvchi+hol+kesim (3) tushunchalar izohi tushunchalar izohi nomi bunda bog`lanish chapdan o`ngga yoki o`ngdan chapga qarab yo`naladi. (1) koordin ativ so`zlarning mazmuniy bog`lanish imkoniyati …… valentlikdir. (1) semanti k gapni boshqa sintaktik birliklardan ajratib turadigan belgisi ….. (1) predikat ivlik gap orqali ifodalanadigan obyektiv mazmun, voqea … (1) diktum ikkilamchi predikatga bog`lanadigan hol turi (1) nofunks ional hol+ega+aniqlovchi+toldiruvchi+hol+kesim (3) uyushish hodisasi bilan bog‘liq uchta hodisa mavjud: gapda uyushgan so‘zlar qo‘shma gapdagi uyushiq gaplar uyushgan gaplar  uyushiqlik …

2 / 30

farqlanadi:  1. bahor kelsa, bog‘lar yashnasa, sayrga chiqamiz. gapning qolipi: [e1-w1pm (-sa) e2-w2pm (-sa), w3-pm]. 2. bahor kelsa, bog‘lar yashnaydi, sayrga chiqamiz. qolipi: [(e1 - wpm1) ((e2 - w2pm) va (w3pm))].  bu ikkala gap uyushiq qismli qo‘shma gap. birinchi gapda ergash gap (bahor kelsa, bog‘lar yashnasa) uyushib, bosh gapga tobelanib kelgan. ikkinchi gapda esa bosh (bog‘lar yashnaydi, sayrga chiqamiz) uyushib kelgan va ergash gap (bahor kelsa) ularga bab-baravar tegishli. bular uyushiq gapdir.  ma’lum bo‘ladiki, uyushiq gap qo‘shma gaplar tarkibida bo‘ladi. uyushgan gap esa o‘zbek tilida sodda va qo‘shma gaplar orasidagi alohida sintaktik qurilmadir. u kesimdagi (w) si birdan ortiqligi bilan qo‘shma gapga, (pm) ning bittaligi bilan esa sodda gapga yaqinlashadi. shuning uchun ham u o‘z mavqei bilan «oraliq uchinchi»dir, ya’ni sodda va qo‘shma gaplar orasidagi hodisadir. 15 uyushgan gapning “oraliq uchinchi” maqomi sodda gap uyush- gan gap qo‘shma gap  sodda va qo‘shma gapni belgilashda asosiy omil …

3 / 30

pm -wpm]; 4) uyushgan qismli qo‘shma gap: [([wpm]- [wpm])-[wpm]] yoki [(wpm] - ([wpm]- [wpm])]; 5) uyushgan gap: [((e1-w1)-(e2-w2)) pm]; uyushgan gapga misol: 1. otam rais, onam brigadir bo‘lgan edi. 2. do‘kondorlarning ba’zilari kitob o‘qib, ba’zilari tasbeh o‘girib, ba’zilari esnab o‘tirishardi. 3. uning qo‘llari ishda, ko‘zi shudgorda, ammo xayoli zebixonda edi. 4. chakkasi tirishib, ko‘zi qizarib ketdi. uyushgan gapdagi umumiy bo‘lak [pm] ni har bir shakllanmagan [w] ga alohida-alohida qo‘shish bilan osongina qo‘shma gap hosil qilish mumkin: qiyoslang: 1.chakkasi tirishib, ko‘zi qizarib ketdi – uyushgan gap. chakkasi tirishib ketdi va ko‘zi qizarib ketdi – qo‘shma gap.  ayrim holda uyushgan gapda ham (pm) nol shaklda bo‘lishi mumkin: u baroqqosh, ko‘zi chaqchaygan, afti ishshaygan. gap mazmunidan nol shakl oxirgi so‘zda ekanligi sezilib turibdi. bunga gapni o‘tgan zamonga aylantirish bilan amin bo‘lish mumkin: u baroqqosh, ko‘zi chaqchaygan, afti burishgan edi.  uyushgan gaplar tarkibidagi sodda gaplarning o‘zaro umumiyligi (va, shu asosda, umumlashtiruvchi bo‘lagi) …

4 / 30

«tong yuld.».) 6. ahmad tikuvchi, halim bog‘da qorovul emishmi? 7. alpomishu rustamlar sizga yor, ravshanbek va avazxonlar madadkor bo‘lsin. (wpm) uyushtiruvchi vosita sifatida:  1. yaxshi topib, yomon qopib so‘zlar. (maq.) 2. onasi o‘qisin, opasi ishlasin dedi. (m.ism.) 3. savr oyining bulutlari havoda o‘kirib, sellar quyib o‘tdi. (oyb.) 4. jamshid bittalab, jahongir juftlab sanay boshladi. 5. nilufar kitob, feruza jurnal o‘qib o‘tirardi. 6. mehnatdan do‘st, g‘iybatdan dushman ortar. 7. qiziq, irodani akbar, akbarjonni gulchehra sevadi. 8. seni endi azroil ham uradi, shayton ham. 9. uning kelganini na qurbon ota payqadi, na siddiqjon (a.qah.) (w) yoki (pm) kengaytiruvchisi bilan farqlanuvchi uyushgan gap:  1. erta yog‘ib o‘tgan yomg‘ir chang va to‘zonni yuvib ketgan, daraxtlarning yaproqlari tiniq va toza edi. 2. uyg‘onganda suyaklari zirqirar, u o‘zini lanj tuyardi. 3. ahmoq horiganini bilmas, ko‘sa qariganini. 4. ahmoq qizini maqtar, tentak o‘zini (maq.) 5. baland simyog‘ochlardagi lampochkalar nuri ham tarvaqaylab ketgan, soyasi hovliga tushib …

5 / 30

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "uyushgan gap"

слайд 1 mavzu: uyushgan gap  reja:  1. uyushiqlik hodisasi.  2. uyushgan gapning xususiyatlari.  3. uyushgan gapning tasnifi.  4 uyushgan gapning qoliplari. o`tgan mavzuni takrorlash tushunchalar izohi tushunchalar izohi nomi bunda bog`lanish chapdan o`ngga yoki o`ngdan chapga qarab yo`naladi. (1) so`zlarning mazmuniy bog`lanish imkoniyati …… valentlikdir. (1) gapni boshqa sintaktik birliklardan ajratib turadigan belgisi ….. (1) gap orqali ifodalanadigan obyektiv mazmun, voqea … (1) ikkilamchi predikatga bog`lanadigan hol turi (1) hol+ega+aniqlovchi+toldiruvchi+hol+kesim (3) tushunchalar izohi tushunchalar izohi nomi bunda bog`lanish chapdan o`ngga yoki o`ngdan chapga qarab yo`naladi. (1) koordin ativ so`zlarning mazmuniy bog`lanish imkoniyati …… valentlikdir. (1) semanti k gapni bosh...

This file contains 30 pages in PDF format (1.6 MB). To download "uyushgan gap", click the Telegram button on the left.

Tags: uyushgan gap PDF 30 pages Free download Telegram