xvi – xvii асрларда марказий осиёда ижтимоий-фалсафий фикр

DOC 52,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1443760811_61435.doc xvi – xvii асрларда марказий осиёда ижтимоий-фалсафий фикр режа: xvi – xvii асрлар ижтимоий-фалсафий фикрининг умумий хусусияти юсуф қорабоғий муҳаммад шариф бухорий умумфалсафий муаммолар xvi – xvii асрлар марказий осиё ҳаётида бурилиш даври бўлди. темурийлар ҳокимити шайбонийхон томонидан ағдариб ташланди. шайбонийлар ҳукмронлиги даврида марказий давлат барпо қилишга уриниб кўрилди. сўнгра ҳокимият аштархонийлар сулоласи қўлига ўтди. ўзаро феодал низолари ўз чўққисига чиқди. уч давлат ташкилоти пайдо булади – олдин бухоро амирлиги ва хива хонлиги, xviii асрнинг охирида эса – қўқон хонлиги. умуман xvi – xvii асрлардаги маворауннаҳрдаги вазиятни қуйидагича таърифлаш мумкин: - қачонлардир иқтисодий ва маданий жиҳатдан ривожланган минтақа бўлган марказий осиё – янги, капиталистик ишлаб чиқариш воситасига асосланган ривожланиш йўлидан бораётган европа мамлакатларидан орқада қола бошлади; - айни бир вақтнинг ўзида, бир томондан, марказлашишга бўлган тамойил билан боғлиқ бўлган, иккинчи томондан эса, ўзаро урушлар таъсирида шаклланган давлатларнинг бўлинишларининг кучайишига сабаб бўлган қарама-қарши жараёнлар ўзаро мавжуд эдилар; - марказий давлат …

н. афғонистон, эронда яшади; мулло мулҳам – ҳиндистонда, муҳаммад солиҳ самарқандий – бухоро, балх. ҳиндистон, лаҳорда. бобурийлар даврининг ҳиндистон тарихчиси абдулқодир бадаюнийнинг гувоҳлик еришича, ҳинд адиблари бўлган гулуий, кашмирий, камолий, маҳсумий, рамзий, лоҳурий, жомий, кобулий ва файзи дукконийлар маворауннаҳр шаҳарларида бўлган эдилар. араб ва форс йилларида ёзилган бир қатор тарихий асарлар ўзбек тилига таржима қилинди. xvi асрда илм-фан алоҳида мураккаб вазиятга тушиб қолди. бу даврда биз энди улуғбек ва али қушчи каби йирик олимларни кўрмаймиз. xvi асрдан бошлаб маворауннаҳр фалсафий фикр икки асосий йўналишда ривожланади. биринчи йўналиш – мирзажон шерозий, юсуф қорабоғий, мухаммад шариф бухорий каби мутафаккирлар ва бошқалар ижодида ўз ифодасини топган маворауннаҳрнинг ўзидаги ижтимоий-фалсафий фикр ривожи. иккинчи йўналиш - марказий осиёдан чиқиб, ҳиндистонда ижод қилган мутафаккирлар томонидан ривожлантирилган фалсафа. бобурийлар империясининг уч юз йил давомидаги мавжудлиги марказий осиё ва унга қўшни бўлган бошқа мамлакатлар тарихида чуқур из қолдирди. бобур давлатининг жуғрофий жиҳатдан алоҳида узоқ ўлкада жойлашганлигига қарамасдан, унинг …

фий ғоялар ислом мафкурасиинг турли жиҳатларидан фарқ қилар эдилар. бу давр ижтимоий-фалсафий фикри ривожида ўз маънавий-тарихий манбаларини идрок қилишга бўлган интилиш, диндан кучли маънавий бирлаштирувчилик ва бошқарувчилик омили сифатида фойдаланиш муҳим аҳамият касб этган эди. ибн мухаммаджон юсуф ал-қорабоғий муҳаммад шаҳий (1563-1647) келиб чиқиши жиҳатидан озарбайжонлик эди. 1579 йили у ўн олти ёшида ширвонга келади, сўнгра шерозга бориб ҳабибулло мирзажон шерозий ал-бонавийга шогирд тушади. ўз устозининг таъсири остида юсуф фалсафа ва илоҳиёт ихтисослиги бўйичка шугуллана бошлайди ва бу соҳадаги кизиқишларини марказий осиёга олиб келади. қорабоғий аввал самарқандда, кейин бухорода дарс беради. умрининг сўнгги йиларида қорабоғий бухородан икки километр нарида жойлашган «се пулон» деган жойда яшайди ва ўша ерда вафот этади. муҳаммад шариф ибн муҳмамад ал-ҳусайний ал-алавий ал-бухорий (ваф. 1697) бухорода таваалуд топган. ал-мавлоний лақаби билан машҳур. бизгача олимнинг ўн бешдан кўпроқ асарларининг номи, жумладан қуйидагилар етиб келган: 1. «хоқон учун фойдали маслаҳатлар китоби» («китаб фавоиди хоқониййа»). ушбу рисола 1643 цилда …

а ҳеч қандай ҳолатда ҳам йўқ бўлиши мумкин эмас. имокний нарса – бу шундайки, унинг моҳияти учун ташқарида бўлган нарса ҳар томонлама борлиқ ва йуқлик ҳам бўлиши мумкин. муҳаммад шариф бухорий бу хусусда ўзидан олдин ўтган мутафаккир таърифидан унчалик фарқ қилмайдиган таърифни беради. унинг қайд этишича, зарурий нарса – бу шундайки, у мавжуд бўлмаслик табиатидан маҳрум бўлиб, ишнинг учун йуқликнинг таркибий қисмларидан ҳеч бирини таърифлаб бўлмайди. имконий нарса бу шундайки, юқорида айтилган икки табиатдан маҳрумдир. агар у иккидан биридан маҳрум бўлса ҳам, унинг имконияти рад этилмайди. зарурий нарсанинг борлиғини бухорий барча ибтидолардан юқорикўяди. унинг фикрича, вожибул вужуд замон ва маконга боғлиқ бўлмасдан, барча ибтидоларнинг бошланишидир. барча етукликнинг сабабини бухорий худода кўради. кейинги феодал даврининг бошқа мутафаккирлари каби қорабоғий ўзининг дунёни тушуниши асосига сабабият қоидасини кўяди. қорабоғий ақидасига кўра, сабаб-оқибат алоқаси чексиз бўлиб, «бугунги кун билангина ўз интиҳосига етмайди…» бу билан барча борлиқнинг сбаабий шарт асосида чнксизлиги қайд этилади. қорабоғий сабаб-оқибат …

ликнинг муттасилликдан зарурий равишда боғлиқлигини кўрсатганлар». юқори томон узлуксиз равишда бораётган босқичларнинг қайтарилиши чексизликдир. қорабоғий ва бухорийларнинг эътиборини жалб этган бошқа муҳим муаммо жисмлар бўлинишининг чекли ва чексизлигини аниқлаш эди. бу масала уларнинг қарашларида макон ва замон ҳақидаги таълимот билан мустаҳкам равишда аралашиб кетган. чексиз равишда кўпайиб ёки камайиб борадиган ҳар қандай қаторнинг миқдори унинг аъзолари ҳажмига кўра чексиз миқдор бўлганлигидан, шундай чексиз йўлни чегараланган замон бўлагида босиб ўтиш мумкин эмас. бу давр мутафаккирларининг фалсафий кизиқиш ва изланишлари ўз ичига муҳим таркибий қисм сифатида борлиқнинг асосий муаммоларини, аввало, перипатетик ва шарқий-перипатетик йўналишдаги жиҳатларни тасаввуфнинг борлиқ ҳақидаги муайян қарашлари билан бойитган ҳолда ишлаб чиқишни қамраб олган эди. адабиётлар: 1. фалсафа. қадимий луғат. – т., «шарқ», 2004 йил, 154-152 бетлар. 2. ж.туленов жамият фалсафаси. олтинчи бўлим. – т., 2001 йил. 3. фалсафа. ўқув қўлланма. э.юсуповнинг умумий таҳрири остида. – т., «шарқ», 1999 йил, 252-255 бетлар. 4. с.э. крапивенский. социальная философия. учебник дня …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xvi – xvii асрларда марказий осиёда ижтимоий-фалсафий фикр"

1443760811_61435.doc xvi – xvii асрларда марказий осиёда ижтимоий-фалсафий фикр режа: xvi – xvii асрлар ижтимоий-фалсафий фикрининг умумий хусусияти юсуф қорабоғий муҳаммад шариф бухорий умумфалсафий муаммолар xvi – xvii асрлар марказий осиё ҳаётида бурилиш даври бўлди. темурийлар ҳокимити шайбонийхон томонидан ағдариб ташланди. шайбонийлар ҳукмронлиги даврида марказий давлат барпо қилишга уриниб кўрилди. сўнгра ҳокимият аштархонийлар сулоласи қўлига ўтди. ўзаро феодал низолари ўз чўққисига чиқди. уч давлат ташкилоти пайдо булади – олдин бухоро амирлиги ва хива хонлиги, xviii асрнинг охирида эса – қўқон хонлиги. умуман xvi – xvii асрлардаги маворауннаҳрдаги вазиятни қуйидагича таърифлаш мумкин: - қачонлардир иқтисодий ва маданий жиҳатдан ривожланган минтақа бўлган марказий осиё – янги, кап...

Формат DOC, 52,0 КБ. Чтобы скачать "xvi – xvii асрларда марказий осиёда ижтимоий-фалсафий фикр", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xvi – xvii асрларда марказий ос… DOC Бесплатная загрузка Telegram