xiv – xvi асрларда марказий осиёда табиий-илмий, ижтимоий–фалсафий фикрлар

DOC 52.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1663444495.doc xiv – xvi асрларда марказий осиёда табиий-илмий, ижтимоий–фалсафий фикрлар режа: 1. xiv – xvi асрларда марказий осиёда ижтимоий сиёсий ахвол. тасаввуфда нақшбандийлик тариқатининг шаклланиши ва унинг жамият ҳаётидаги роли. 2. улуғбекнинг табиий-илмий мероси ва унинг аҳамияти. 3. алишер навоийнинг ижтимоий–фалсафий қарашлари. 4. захириддин муҳаммад бобурнинг ижтимоий–фалсафий ва ахлоқий қарашлари. таянч тушунчалар амир темур, сарбадорлар, мустақил давлат, «темур тузуклари», мирзо улуғбек, «зичи кўрагоний», алишер навоий, комил инсон, бобур мирзо, бобурнома. 1. xiv – xvi асрлар марказий осиёси тарихга темурийлар даври номи билан кирган. чунки халқимиз мўғуллар асоратидан озод бўлиб, марказлашган мустақил миллий давлатга эга бўлган давр ҳисобланади. бу давр фалсафаси халқимизнинг сохибқирон амир темур бошчилигида озодликка эришган ва мустақилликни сақлаш ҳамда мустаҳкамлаш учун амалга оширган буюк ишларининг ифодасидир. мазкур даврда мамлакатда тартиб–интизом ва қонун устиворлиги таъминланди. иқтисод, фан ва маданият юксалди, хорижий мамлакатлар билан мустаҳкам алоқалар ўрнатилди. темур ва темурийлар даврида ислом дини ва тасаввуфга катта эътибор берилди. ислом асосида …

хусайн бойқаро, бобур мирзолар давлатни бошқаришда тасаввуф қоидаларига амал қилишда, илм–фан ва маданиятни ривожлантиришда унинг тажрибаларига таяндилар. маълумки, xiv аср ўрталарда бахоуддин нақшбанд асос солган тасаввуф сулуки нақшбандия деб аталади. ўазрат бахоуддин нақшбанд таълимотида бошқалар меҳнати билан кун кечиришни, текинхўрликни, ижтимоий зулм ва истибдодни қатъиян қораланади. мазкур таълимот тарафдорлари тарки дунёчиликка, бой-задагонларнинг зулм ва истибдодига қарши бўлганлар, кишиларни фақат ўз қўл кучи, пешона тери билан ҳалол меҳнат қилиб кун кечиришга чақирганлар. шунинг учун ўз давридаги илм–маърифатнинг, адабиётнинг йирик намоёндалари бўлмиш абдураҳмон жомий, алишер навоий, бедил, сўфи оллоёр, машраб, махтумқули сингари шарқдаги улкан тараққиёпарвар, инсонпарвар шоирлар ва мутафаккирлар нақшбандия йўлини танлаб, баракали ижодларида ва унинг қадр-қимматини юксакларга кўтарганлар. 2. улуғбек хукумронлик қилган даврда фан ва маданият кенг тараққий этди. шу даврда самарқандда қозизода румий, жамшид бин маъсуди, муйиддин ва унинг ўғли мансур коший, али ибн муҳаммад журжоний, хиротда алишер навоий, абдурахмон жомий, улуғ рассом беҳзод, тарихшунос хондамир, султон али машҳадий ва …

ан жаҳонда тенги йўқ хисоблаб келинган. 3. шу даврнинг ёрқин юлдузларидан бири - ўзбек халқининг улуғ фарзанди, буюк мутафаккур, сиёсий арбоб, инсонпарвар шоир алишер навоий эди. (1441-1501). навоий фан, адабиёт, санъатнинг турли соҳаларига доир қирқдан ортиқ асар яратди. «чор девон», «ўамса», «махбуб-ул қулуб», «мухокамат-ул луғатайн», «мажолисун нафоис» асарлари шулар жумласидандир. алишер навоийнинг фалсафий қарашлари унинг асарларида ўз мужассамини топган. уларда борлиқ ва унинг моҳияти, инсон ва инсон ҳаётининг мазмуни ҳақида чуқур фалсафий мулоҳазалар, инсоннинг бахт-саодати ҳақидаги орзу-умидлари, адолат ва аҳлоқий камолат, комил инсон ва фозил жамоа, уларга етиш йўллари ва чоралари хусусида изланишлар ўз ифодасини топган. навоий борлиқни аллоҳ зуҳури маъносида тушунган, шу маънода оламдаги барча нарсалар унинг шуъласи, турли рангларда товланишдан иборат деган нуқтаи назарда турган. изчил нақшбандий сифатида эса реал ҳаётга реал кўз билан қараган. унинг фалсафий қарашларида ҳамма нарса 4 моддий элементдан - ўт, сув, ҳаво, тупроқдан ташкил топгани хақида ҳам фикрлар учрайди. («саъди искандарий»га қаранг). унингча, …

муаммолардир. навоий инсон ва унинг тақдири, ҳалқ ва унинг манфатлари йўлида ғамхўрлик қиладиган кишиларни улуглайди. 4. заҳириддин муҳаммад бобур (1483-1529) темурийлар сулоласининг энг буюк вакилларидн бири, хиндистонда «буюк мўғуллар» салтанатини қурган, туркий, араб-мусулмон, форс-тожик, хинд маданияти, бадиий-фалсафий, ижтимоий-сиёсий, аҳлоқий ва диний-тасаввуфий фикрига катта ҳисса қўшган мутафаккирдир. бобурнинг хизмати шундаки, у хиндистонда марказлашган давлатни ташкил этди, мамлакатда тинчлик ўрнатди, ободонлаштириш ва қурилиш ишларини ривожлантирди, маданият, санъат, адабиёт ва илм-фанни юксалтирди. «бобурийлар сулоласи» хиндистонда 300 йилдан ортиқ ҳукмронлик қилиб, темурийлар давлати ва маданиятининг давомчиси сифатида машҳур бўлди. бобур нафақат сиёсатчи, сулола асосчиси, ақлли харбий лашкарбоши, балки жуда иқтидорли олим, исломий илмлар, шариат ҳамда тасаввуф ифодачиси, тариқатлар билимдони, мухлиси, буюк сўз устаси, шоир, воиз эди. унинг ижтимоий-фалсафий, сиёсий, хуқуқий, бадий-ахлоқий қарашлари у қолдирган жуда бой маънавий мерос – девонлари «бобурнома» асари, шариат асослари баёни бўлган «мубаййан» рисоласи, бадиият назарияси бўйича «аруз рисоласи», хўжа ахрор валий «рисолаи волидия»сининг туркий назмий баёни, мусиқа, лашкаркашлик бўйича …

га интилмоқда. — т.: ўзбекистон, 2000. — 352 б. 5. маънавият юлдузлари. т., ўзбекистон, 1999. 6. и.мўминов. амир темурнинг ўрта осиё тарихида тутган ўрни ва роли. т. 1968. 7. темур тузуклари. т. 1991. 8. бобурнома. т. 1989. 9. «мустақиллик» изоҳли илмий-оммабоп луғат. т. «шарқ», 1998.

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "xiv – xvi асрларда марказий осиёда табиий-илмий, ижтимоий–фалсафий фикрлар"

1663444495.doc xiv – xvi асрларда марказий осиёда табиий-илмий, ижтимоий–фалсафий фикрлар режа: 1. xiv – xvi асрларда марказий осиёда ижтимоий сиёсий ахвол. тасаввуфда нақшбандийлик тариқатининг шаклланиши ва унинг жамият ҳаётидаги роли. 2. улуғбекнинг табиий-илмий мероси ва унинг аҳамияти. 3. алишер навоийнинг ижтимоий–фалсафий қарашлари. 4. захириддин муҳаммад бобурнинг ижтимоий–фалсафий ва ахлоқий қарашлари. таянч тушунчалар амир темур, сарбадорлар, мустақил давлат, «темур тузуклари», мирзо улуғбек, «зичи кўрагоний», алишер навоий, комил инсон, бобур мирзо, бобурнома. 1. xiv – xvi асрлар марказий осиёси тарихга темурийлар даври номи билан кирган. чунки халқимиз мўғуллар асоратидан озод бўлиб, марказлашган мустақил миллий давлатга эга бўлган давр ҳисобланади. бу давр фалсафаси халқимизни...

DOC format, 52.0 KB. To download "xiv – xvi асрларда марказий осиёда табиий-илмий, ижтимоий–фалсафий фикрлар", click the Telegram button on the left.

Tags: xiv – xvi асрларда марказий оси… DOC Free download Telegram