sheʼr janridagi asarni oʻqitish metodikasi

PPTX 38 pages 21.8 MB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 21.8 MB

File type PPTX

Pages 38

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

2-ma'ruza she'rni o'qitish metodikasi sheʼr janridagi asarni oʻqitish metodikasi. sheʼr janridagi asarni oʻqitish metodikasi reja: lirik sheʼrlar bilan tanishtirish usullari boshlangʻich sinfda xalq ogʻzaki ijodi ustida ishlash metodikasi boshlangʻich sinf oʻquvchilarida mustaqil kitobxonlikni shakllantirish tafakkur vaqti a.navoiy kimki bir ko‘ngli buzuqning xotirin shod aylagay, oncha borkim, ka’ba vayron bo‘lsa obod aylagay. sheʼr janridagi asarni oʻqitish metodikasi she’r ohang jihatidan ma’lum bir tartibga solingan, his-tuyg‘u ifodasi sifatida vujudga kelgan hayajonli ritmik nutqdir. she’riy nutqni ohang jihatidan ma’lum bir tartibga solish vositalari ritm (bir- biriga monand kichik bo‘laklarning izchil va bir me’yorda takrorlanib kelishi) va qofiya (misralarning oxirida keladigan ohangdosh so‘zlar) hisoblanadi. she’rni izohli o‘qish darsining tuzilishi quyidagicha bo‘lishi mumkin: birinchi sintez analiz ikkinchi sintez yoddan aytish epik asarlar ustida ishlash she’r mazmunini yaxlit idrok etish uchun uni ifodali o‘qib berish; she’rda tasvirlangan payt, hodisa haqida suhbatlashish; she’rni ifodali o‘qishni mashq qilish; she’rni yoddan aytib berishga tayyorlanish; epik (voqeiy) she’rlar ustida ishlash. …

2 / 38

loqiy, didaktik, hikoyaviy xarakterdagi kichik hajmli she’riy yoxud nasriy asar. masalda, odatda, odamlardagi ayrim nuksonlar allegorik obrazlar vositasida tanqid qilinadi. allegorik obrazlarni qo’llashda har bir xalqning o’z traditsiyalari bor. masalan, qo’y ruslarda farosatsizlik ramzi hisoblansa, o’zbeklarda yuvoshlik alomatidir. masal qaysi xalqning hayotidan olib yozilayotgan bo’lsa, o’sha xalqning milliy – ramziy an’analari hisobga olinadi. she’riy roman poema ballada masal masal turlari masal – hikoya («toshbaqa bilan chayon») masal-ertak («zarbulmasal») masal – epigramma («oyna va maymun») masal-pamflet («yolg’onchi to’ti») she’rni o‘qiganda kichik yoshdagi o‘quvchilar tabiat va jamiyat voqea-hodisalarining poetik tasviridan hayajonlanishlari muhim ahamiyatga ega. boshlang‘ich sinflarda she’r tarzida yozilgan hikoyalar, ertaklar, ya’ni she’riy asarlar va lirik she’rlar o‘qitiladi. she’riy hikoya, she’riy ertaklarda sujet, ya’ni voqealar tizimi va uning rivoji xarakterlidir. lirik she’r “biror hayotiy voqea-hodisa ta’sirida insonda tug‘ilgan ruhiy kechinma, fikr va tuyg‘ular orqali turmushni aks ettiradi”. lirik she’rning xususiyati “kishining his-tuyg‘uga to‘la hayajonli nutqini ta’sirliroq ifodalashda qo‘l keladi”. she’rni o‘qish darslarida …

3 / 38

shiga asoslanadi. aruzning turli bahrlari mavjud bo‘lib, har bir bahr o‘ziga xos ritmga ega. mumtoz o‘zbek adabiyotida aruz vaznida ko'plab she’rlar yaratilgan. masallarning asosiy maqsadi o'rgatishdir. ular axloqiy yoki etik saboqlarni keltirib chiqaradi, masalan, mehnatning qadri, haqiqatni aytish, yoki g'ayrat va sabr-toqatni qadrlash o'rgatish: masallarning asosiy xususiyatlari: masallarda odatda hayvonlar, qushlar, baliqlar va boshqa tabiatdagi mavjudotlar insonlarga o'xshab gapiradilar. ular kishilarga xos xatti-harakatlarni ko'rsatadi. hayvonlarning gaplashishi: sodda tuzilish: masallar qisqa va sodda bo'ladi, shuning uchun ular oson tushuniladi. hamma voqealar aniq va to'liq bo'lmaydi, lekin ularning maqsadi biror ahamiyatli g'oya yoki dars berishdir. lirik she’rni o‘qish va tahlil qilish o‘qituvchidan katta mahorat talab qiladi. holbuki, ko‘p hollarda she’rga oddiy matn nuqtai nazaridan yondashiladi. bunday holda she’riy san’at hissiyot bilan bog‘liq ekanligi unutiladi, she’r ma’nosining satrlar, so‘zlar zaminida yashirin berilishi anglab yetilmaydi. buning oqibatida o‘quvchilar she’rdagi obrazlilikning mag‘zini chaqa olmaydilar. vaholanki, harqanday asar zaminidagi yashirin ma’noni o‘qish mehnat talab ishdir. busiz …

4 / 38

uning-chun o‘par doim peshonasidan. e.vohidov she’riy ohangni his qilmaslik, matndagi so‘zlarning ma’nosini to‘la tushunib yetmaslik she’r yodlashni zerikarli mashg‘ulotga aylantiradi. ma’nosi anglanmagan matnni yodlash oson kechmaydi. buni deyarli barcha sinflarda o‘rganiladigan “o‘zbekiston respublikasining davlat madhiyasi” misolida ko‘rish mumkin. ma’lumki, madhiya kichik yoshdagi bolalarga mo‘ljallab maxsus yaratilmaydi. binobarin, uning matnidagi “hur o‘lka”, “to abad”, “ilm-u fan”, “shuhrating”, “ajdodlar”, “mardona ruhi senga yor”, “o‘chmas iymoni”, “istiqlol mash’ali”, “tinchlik posboni”, “haqsevar ona yurt”, “mangu bo‘l obod”, “jo‘sh urgan” kabi ko‘pdan-ko‘p so‘zlar, iboralar o‘quvchilarga izohlab tushuntirilmasa, ta’limdan ko‘zlangan maqsadga erishib bo‘lmaydi. 4-sinfda q. hikmatning “qish to‘zg‘itar momiq par” she’rini o‘rganishda albatta tabiat manzaralarini izohlash talab etiladi. she’rni o‘qishdan oldin unda tasvirlangan yil fasllari haqida suhbat o‘tkaziladi yoki she’r mazmunini tushunish uchun o‘quvchilar bilishi lozim bo‘lgan voqealarni o‘qituvchi qisqa qilib aytib beradi. ma’lumki, qish fasli go‘zal ko‘rinishi bilan odamda yoqimli tuyg‘ular uyg‘otadi. qishda bolalar chana uchish, qorbobo yasash, qorbo‘ron o‘ynashdan olam-olam zavq oladilar. qishdagi sof …

5 / 38

g qish faslida sovuq bo‘lishi tufayli ayrim qushlarning o‘lkamizni tark etib janubga uchib ketishlari, qishda sovuqqa mos issiq kiyimlarning kiyilishi haqidagi tushunchalari aniqlashtirilib, to‘ldiriladi. shundan so‘ng o‘qituvchi she’rni ifodali o‘qiydi. o‘quvchilarning qish fasli haqidagi tushunchalarini aniqlash. buning uchun qish fasliga xos xususiyatlarni aytish topshirig‘i beriladi. o‘qituvchi tarmoqlash usulida yozib boradi: badiiy tahlil: lirik asarlar: o‘quvchilarga she’rning badiiy vositalarini (metafora, taqqoslash, takrorlash va boshqalar) tushuntirish. asarning tuzilishini, ritmini, ohangini o‘rganish. epik asarlar: epik asarlarda asar tuzilishi, syujetning rivojlanishi, vaqt va joy tushunchalarini o‘rganish. yozma ishlar: o‘quvchilarga o‘z fikrlarini yozma ravishda ifodalashni o‘rgatish. lirik asar haqida qisqa insho yoki epik asar bo‘yicha voqea haqida hikoya yozish. natijalarni baholash: o‘quvchilarning tushunishini baholash uchun so‘rovlar, savol-javoblar, testlar va badiiy asarlarni tahlil qilish usullaridan foydalanish. syujet va qahramonlarni aniqlash: dialog va rollar o‘ynash: boshlangʻich sinfda xalq ogʻzaki ijodi ustida ishlash metodikasi o‘zbek xalq og‘zaki ijodi juda uzoq tarixga ega. og‘zaki ijodning qadimdan shakllangan janri dostondir. …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sheʼr janridagi asarni oʻqitish metodikasi"

2-ma'ruza she'rni o'qitish metodikasi sheʼr janridagi asarni oʻqitish metodikasi. sheʼr janridagi asarni oʻqitish metodikasi reja: lirik sheʼrlar bilan tanishtirish usullari boshlangʻich sinfda xalq ogʻzaki ijodi ustida ishlash metodikasi boshlangʻich sinf oʻquvchilarida mustaqil kitobxonlikni shakllantirish tafakkur vaqti a.navoiy kimki bir ko‘ngli buzuqning xotirin shod aylagay, oncha borkim, ka’ba vayron bo‘lsa obod aylagay. sheʼr janridagi asarni oʻqitish metodikasi she’r ohang jihatidan ma’lum bir tartibga solingan, his-tuyg‘u ifodasi sifatida vujudga kelgan hayajonli ritmik nutqdir. she’riy nutqni ohang jihatidan ma’lum bir tartibga solish vositalari ritm (bir- biriga monand kichik bo‘laklarning izchil va bir me’yorda takrorlanib kelishi) va qofiya (misralarning oxirida keladigan oha...

This file contains 38 pages in PPTX format (21.8 MB). To download "sheʼr janridagi asarni oʻqitish metodikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: sheʼr janridagi asarni oʻqitish… PPTX 38 pages Free download Telegram