madaniyat va sivilizatsiya

DOC 102.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403266765_44360.doc madaniyat va sivilizatsiya reja : 1. madaniyatni falsafiy tushunish 2. jamiyat va madaniyat 3. madaniyatning ijtimoiy funktsiyalari 4. tsivilizatsiya. madaniyat va tsivilizatsiyaning aloqadorligi 5. qadriyatlar. milliy va umuminsoniy qadriyatlarining mushtarakligi 1. madaniyatni falsafiy tushunish «madaniyat» tushunchasi umumfalsafiy va umumtarixiy ka-tegoriyalar tarkibiga kiradi. shu boisdan bo’lsa kerak, uning yaxlit, barcha mutaxassislar tomonidan tan olingan definitsiyasi yo’q. hozirgi zamon falsafasida madaniyat tushunchasini taxlil qilishda asosan uchta yondashuvdan foydalaniladi. ular quyidagi-lardan iborat: 1.empirik –tasviriy yondashuv. bunday yondashuvda madaniyat inson faoliyatining natijasi sifatida talqiin etiladi, ya‘ni narsalar va qadriyatlar inson faoliyati natijasidir, deya muloxaza yuritiladi. madaniyatni bunday tahlil qilish ba‘zi kamchiliklarga ham ega. birinchidan, madaniyat faqat inson faoliyatining o’zgarmas, qotib qolgan natijasi deb talqin qilinadi. ikkinchidan, moddiy va ma‘naviy madaniyat bir–biridan ajratib qo’yiladi. moddiy va ma‘naviy qadriyatning bo’linishi shartli va nisbiy xarakterga ega bo’lib, ularni bir-biridan ajratib talqin qilish maqsadga muvofiq emas. bu ikki tushuncha yaxlit sistemaning elementlari sifatida biri ikkinchisini to’ldirib turadi. …

ni yevropa madaniyati singdirganligi daraja-siga qarab belgilaydi. ayni paytda yevropa madaniyatida qoloqlik belgisi sanalgan ayrim fenomenlar o’zga madaniyat tiplarining o’ziga xos xususiyati ekanligi e‘tibordan chetda qoladi. 3.faoliyatli yondashuv madaniyatni faoliyatning insonga xos shakli sifatida tahlil qiladi. bunda inson biologik tipiga xos bo’lgan vositalar va mexanizmlarni ifodalashga uriniladi. faoliyatli yondashuv bilan tanishar ekanmiz, ularning asosiy fikri e‘tiborimizdan chetda qolmasligi kerak: madniyat - bu faoliyat emas, faoliyatning o’ziga xos shaklidir, masalan, oziq-ovqat maxsulotlari yaratish o’z- o’zicha madaniy jarayon emas. bu jarayon takomillasha borgani sari u madaniyat elementlari bilan boyib boradi. madaniyat tushunchasini talqin etishning bundan tashqari texnologik, sistemaviylik, tarkibiy-funktsional yondashuvlari mavjud. yuqorida sanab o’tilgan yondashuvlar biri-ikkinchisini to’ldirib, bu murakkab ijtimoiy fenomen haqidagi tasavvurlarni boyitishga yordam beradi. ko’rinib turibdiki, madaniyat sohasiga doir xususiyatlarni turlicha ifodalash va tasvirlash mumkin, biroq bunda har safar tadqiqotning aniq maqsadlariga asoslanamiz. shunga qaramasdan ushbu tushunchaning asosiy mazmuni e‘tiroz tug’dirmaydi. moddiy va ma‘naviy qadriyatlar yig’indisi, shuningdek ularni yaratish yo’llari, …

tiyojlari va manfaatlarining rivojlanganligi darajasi kiradi. ma‘naviy madaniyat, albatta, moddiylashgan holda mavjud bo’ladi. madaniyat - insoniyat tafakkurining mahsuli bo’lib, uni tashkil etgan ma‘naviy ne‘matlar bir tarixiy davr miqyosida emas, insoniyat tarixi davomida majud bo’ladilar. aytaylik, farobiyning mulohazalari ming yillar avval qanchalik real xarakterga ega bo’lgan bo’lsa, bugun ham shunday. madaniyat tarkibiga kirgan ma‘naviy ne‘matlar individual-subektiv reallik sifatida vujudga kelgan bo’lsalarda, vaqt o’tishi bilan ijtimoiy-obektiv xarakter kasb etdilar va vaqt, zamon ta‘siridan xoli ne‘matlarga aylandilar. ushbu ne‘matlar endi alohida individning hohish-irodasiga bo’ysunmay qo’ydi. madaniyatni shu ko’yi obektiv reallik sifatida e‘tirof etarkanmiz, uni inson faoliyatining mahsuli sifatida izohlarkanmiz, insonni individ sifatida emas ijtimoiy mavjudot sifatida tadqiq etish imkoniyatlari yuzaga kelayotganini ham ilg’ay olishimiz shart. madaniyat insonsiz va undan avval mavjud bo’lmagani kabi inson ham madaniyatsiz va undan avval mavjud bo’lmaydi: madaniyat - insonning ajralmas xususiyatidir. binobarin madaniyatli bo’lib tug’ilmaydilar, madaniyatli inson sifatida shakllanadilar. madaniyat ham o’tmishni, ham bugunni, ham kelajakni qamrab oluvchi …

a madaniyat tabiatga qarshi qo’yilmaydi, aksincha u koinot taraqqiyotining zaruriy oqibati sifatida talqin etiladi. albatta koinot va madaniyatni, ruhni va materiyani bir-biriga qarama-qarshi qo’yish mantiqsizlik bo’lar edi. madaniyat tarkibiy qismlarining barchasini inson ongining ratsional darajasi bilan bog’lab bo’lmaydi. madaniyat – inson xususiyatlarining to’liq namoyon bo’lishidir. axir, biror bir san‘at asaridan hosil bo’lgan taassurotlarimizni faqat ratsional shaklda ifodalamaymiz-ku?! histuyg’ular madaniyati aqlga bo’ysun-maydi-ku?! aksincha, aqlni yagona hokim sifatida e‘tirof etadigan bo’lsak, hayotni bir yoqlama tushungan bo’lamiz. bu mulohazalardan madaniyat faqat hissiy bilishning obekti bo’lmog’i zarur degan xulosa kelib chiqmaydi. ushbu fikrlar madaniyat nafaqat aqlning, balki his-tuyg’ularning ham mahsuli ekanligini ta‘kidlaydi, xolos. jamiyatning madaniyati jamoa sa‘y-harakatlarining mahsulidir. har qanday jamiyatda turli sinflar, tabaqalar mavjud bo’lgani bois madaniyatda ham turli tafovutlardan qat‘iy nazar jamiyatning barcha a‘zolari uchun qadrli bo’lgan moddiy va ma‘naviy ne‘matlar borki, ularning yig’indisi jamiyat madaniyatini tashkil qiladi. yuqoridagi fikrlarimizdan quyidagi xulosalar kelib chiqadi: madaniyat mohiyatini aniqlashga empirik-tasviriy, aksiologik, faoliyatli va boshqa …

elementlaridan, balki hissiylik komponentlaridan ham tarkib topadi. shu bois uni faqat aqlning, yoki his-tuyg’uning mahsuli deb qarash mantiqsizlikdan o’zga narsa emas. 2. jamiyat va madaniyat madaniyat insonni ijtimoiy mavjudot sifatida talqin qilish imkonini berar ekan, «jamiyat-madaniyat» konteksti bilan bog’liq muammolarni ham tilga olish, tahlil etish muhim ahamiyatga ega. shu munosabat bilan madaniyatning, inson ijodiy faoliyati natijalarining qanday qilib jamiyat taraqqiyotiga joriy etila borilishini aniqlash zarur bo’ladi. madaniyat taraqqiyotidagi vorisiyligi bir tomondan, yangi avlodlar tomoni-dan ajdodlar tajribasini o’zlashtirilishini anglatsa. ikkinchi tomonidan, o’tmish madaniyatining kelajak madaniyatiga ta‘sirini ifodalaydi. madaniyat yutuqlarining taraqqiyotiga faol ta‘siri shundan dalolat beradiki ushbu taraqqiyot o’z mantig’iga ega. ushbu o’ziga xoslikni inobatga olmay turib, insoniyat taraqqiyoti davomidagi madaniyat progressini tushunib bo’lmaydi. vorisiylikning xar qanday buzilishi oxir oqibatga salbiy natijalarga olib keladi. biroq bunday buzilish hamisha tashqi omillar ostida sodir bo’ladi. masalan. g’arbiy yevropada o’rta asrchilik illatlaridan xolos bo’lish uchun ko’p asrlar kerak bo’ldi. sovet hokimiya-tining madaniyat sohasiga ko’rsatgan salbiy …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "madaniyat va sivilizatsiya"

1403266765_44360.doc madaniyat va sivilizatsiya reja : 1. madaniyatni falsafiy tushunish 2. jamiyat va madaniyat 3. madaniyatning ijtimoiy funktsiyalari 4. tsivilizatsiya. madaniyat va tsivilizatsiyaning aloqadorligi 5. qadriyatlar. milliy va umuminsoniy qadriyatlarining mushtarakligi 1. madaniyatni falsafiy tushunish «madaniyat» tushunchasi umumfalsafiy va umumtarixiy ka-tegoriyalar tarkibiga kiradi. shu boisdan bo’lsa kerak, uning yaxlit, barcha mutaxassislar tomonidan tan olingan definitsiyasi yo’q. hozirgi zamon falsafasida madaniyat tushunchasini taxlil qilishda asosan uchta yondashuvdan foydalaniladi. ular quyidagi-lardan iborat: 1.empirik –tasviriy yondashuv. bunday yondashuvda madaniyat inson faoliyatining natijasi sifatida talqiin etiladi, ya‘ni narsalar va qadriyatlar inson faoli...

DOC format, 102.5 KB. To download "madaniyat va sivilizatsiya", click the Telegram button on the left.

Tags: madaniyat va sivilizatsiya DOC Free download Telegram