фалсафа ва фан тарихида ижод муаммоларининг ишлаб чиқилиши

DOC 85.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1663535579.doc фалсафа ва фан тарихида ижод муаммоларининг ишлаб чиқилиши режа: 1. антик давр 2. уйгониш даври ва янги даврда илмий ижоднинг ривожланиши антик давр инсоннинг атроф оламни ўзгартириш, объектив реалликнинг мавжудлиги ва ривожланиш қонуниятларини билиш борасидаги ижодий фаоллигининг илдизлари ҳозирги замон одамларининг ибтидоий аждоди кундалик амалиёт ва шахсий ҳаётий тажриба асосида борликнинг тузилиши, инсон пайдо бўлиши билан бутун дунё икки кисмга ажралгани: биринчи олам — «мен» деганда субъектнинг ички, маънавий дунёси, унинг ғоялари, фикрлари, истаклари, умид ва фантазиялари, орзу умидлари тушунилиши, иккинчи олам «мен эмас» деганда инсонга боғлиқ. бўлмаган ҳолда объект сифатида ўзининг ички қонунлари ва қоидаларига кўра яшайдиган улкан, сирли, душманона кайфиятдаги, жозиба ли атроф олам тушунилиши хакида содда ва мубҳам тахминлар юзага кела бошлаган кадимги даврга бориб тақалади. бундай ажратиш вақт ўтиши билан аввал ибтидоий жамият да, сўнг эса антик қулдорлик, синфий жамиятида субъект объект мураккаб тизимининг вужудга келишига олиб келди. бу муноса батлар орасида инсоннинг ўзини куршаган …

абки билимлар амалий хусусиятга эга бўлган ва инсон фаолиятининг муайян турларига дойр методик кўлланмалар ва кўрсатмалар вазифасини бажарган. уша дав рда қадимги шарқ мамлакатларида (бобил, миср, ассирия, хитой, ҳиндистонда) жуда кўп билимлар жамланган. мазкур билимлар фаннинг шаклланиши учун муҳим замин ҳозирла ган. уша даврда ижод, билиш мифология билан узвий боглик бўлган. мифологияда инсон илк бор атроф олам ҳакидаги та саввурларнинг яхлит, қамровли тизимини яратишга ҳаракат қилган. аммо бу примитив, ярим фантастик, мифологик та саввурлар том маънодаги илмий ижоддан анча узок эди. бу нинг устига, фаннинг шаклланиши мифологик ғоява тасав вурларнинг цаттщ танкид қилиниши, инкор этилиши ва четга сурилиши, мифологик дунёкарашнинг емирилиши билан боғ лиқ эди. антик давр шароитларида фаннинг вужудга келиши учун маълум ижтимоий шарт шароитлар: ишлаб чикариш ва ижтимо ий муносабатлар анча яхши ривожланган бўлиши талаб этилар ди, зеро, бу аклий ва жисмоний меҳнатнинг ажралишига олиб келар, фанда сурункали ижод билан шугулланиш имконини берарди. фан турли халклар ва маданиятларнинг …

антирди ва материални баён этишнинг далиллашга асослан ган усулига асос солдики, бу илмий билимни тузиш ички манти еининг негизига айланди. қадимги грецияда тарихан биринчи натурфалсафа мактаби милоддан аввалги уп у1 асрлар оралиғида милетда греклар нинг кичик осиёдаги йирик колониясида вужудга келди. фалес (милоддан аввалги vii асрнинг охири vi асрнинг биринчи ярми), анаксимен (милоддан аввалги 528 524 йиллар атрофида вафот этган), анаксимандр (тахминан милоддан аввалги 610 йилда ту ғилган) милет мактабининг вакиллари эди. фалес ўз ижодида амалий кўникмаларни табиатни чуқур ўрганиш билан бирлаштирди. у савдогар ва саёҳатчи бўлиб, шарқ мамлакатларининг билимлар тизими билан яхши таниш эди. фалес грекларнинг кичик осиёдаги колонияларини форс ларнинг истилоси таҳдидига қарши иттифоққа бирлаштириш ғоясини илгари сурди. у милоддан аввалги 589 йилда ўзининг астрономия соҳасидаги бшшмларини ишга солиб, қуёш тутили шини башорат қилди ва грецияда довруқ қозонди. фалес барча мавжудотлар қандайдир бирламчи намликдан ёки сувдан бино бўлган деб фараз қилар эди. фалеснинг қарашлари — содда ма териализмдир. …

афаси», эпкинидир. анаксимен умумий ўзгарувчанлик ҳақидаги тасаввурдан келиб чиқди: барча мод далар ҳар хил шаклларга киришга, ҳамма жойда таъсирга кири шадиган қуюқлашиш ва сийраклашиш жараёни орхали зарра ларни бирлаштириш ва ажратишга қодирдир. шундан сўнг фалсафий ва илмий қарашларни эфеслик гераклит ривожлантирди (милоддан аввалги 530 470 йиллар). унинг фикрича, муттасил ўзгарувчи оламнинг негизи оловли гича қолар, дунёни «логос», яъни қонун, зарурат бошқарар эди. парменид гераклитнинг карашлари ва ғояларини танкид килиб, оригинал онтология ёки борлик. ҳакидаги таълимотни ривожлантирди; зенон ўзининг апориялари ва исботлари билан ҳара катсизлик ва ҳаракатнинг нисбийлигини, уларнинг ўзаро ало қаси ва бирлигини кўрсатиб берди; суқрот ўзининг фалсафа табиатни шунчаки илмий кўриб чиқмайди, фалсафа қандай яшаш кераклиги ҳақидаги таълимотдир, деган ўзига хос ва те ран ғоясини илгари сурди. сукротнинг фикрича, инсон фақат ўз ҳукми остидаги нарсаларни билишга қодир бўлиб, ташқи таби ат ҳам, олам ҳам эмас, руҳ инсоннинг ҳукми остида эди. шу нинг учун ҳам инсон фақат руҳ ҳақида хаққоний …

чи сабаб туфайли содир бўлади, деб кўрсатади. қадимги рим файласуфи тит лукреций кар атомлар ҳакидаги таълимотни ривожлантирди ваўзининг «нарсалар табиати ҳақдца» номли ўлмас достони ни атомистик, казуал ва материалистик фалсафага багишлади. антик дунёқарашда милоддан аввалги v асргача содда материализм етакчилик қилди. платон (милоддан аввалги 427 347 асрлар) уз дунёни тушунишини материализмга қарши қўйди. бунинг асослариниу ўсмирлик пайтидаўз устози суқротдан ол ган эди. платоннинг таълимотига кўра, ҳиссий нарсалар олами чинакам борлщ олами эмас: ҳиссий нарсалар тинймсиз вужудга келади ва ҳалок бўлади, ҳаракатланади ва ўзгаради, уларда му стаҳкам ва ҳакикий ҳеч нарса йўқ. акл билан идрок этиладиган танасиз, сезгисиз шакллар нарсаларнинг асл моҳияти, уларнинг сабабларидир. бу сабабларни платон турлар («эйдослар») деб атади. эйдослар деганда ҳиссий нарсаларнинг сабаблари ва на муналари, ҳиссий идрок этиладиган оламдаги мавжудотлар ин тиладиган максадлар, нарсаларнинг умумий асоси ҳакидаги ту шунчалар, ғоялар тушунилади. платоннинг билиш назарияси жуда кизикарлидир. унинг фик рича, билим эслатиш демакдир: ўлмас руҳ тана қобиғига кириб …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "фалсафа ва фан тарихида ижод муаммоларининг ишлаб чиқилиши"

1663535579.doc фалсафа ва фан тарихида ижод муаммоларининг ишлаб чиқилиши режа: 1. антик давр 2. уйгониш даври ва янги даврда илмий ижоднинг ривожланиши антик давр инсоннинг атроф оламни ўзгартириш, объектив реалликнинг мавжудлиги ва ривожланиш қонуниятларини билиш борасидаги ижодий фаоллигининг илдизлари ҳозирги замон одамларининг ибтидоий аждоди кундалик амалиёт ва шахсий ҳаётий тажриба асосида борликнинг тузилиши, инсон пайдо бўлиши билан бутун дунё икки кисмга ажралгани: биринчи олам — «мен» деганда субъектнинг ички, маънавий дунёси, унинг ғоялари, фикрлари, истаклари, умид ва фантазиялари, орзу умидлари тушунилиши, иккинчи олам «мен эмас» деганда инсонга боғлиқ. бўлмаган ҳолда объект сифатида ўзининг ички қонунлари ва қоидаларига кўра яшайдиган улкан, сирли, душманона кайфиятдаги, жоз...

DOC format, 85.0 KB. To download "фалсафа ва фан тарихида ижод муаммоларининг ишлаб чиқилиши", click the Telegram button on the left.

Tags: фалсафа ва фан тарихида ижод му… DOC Free download Telegram