karl popperning tarix falsafasi

DOCX 33.9 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1695391283.docx karl popperning tarix falsafasi karl popperning tarix falsafasi reja: kirish 1. karl popper – postpozitivizm falsafasining yirik vakili 2. popperning falsafa tarixi davrlarin va qadimgi faylasuflarning davlat to’g’risidagi fikrlari tahlili 3. k.popperning ― ochiq jamiyat va uning dushmanlari ‖ asaridagi ijtimoiy- falsafiy qarashlari xulosa foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati karl popper – postpozitivizm falsafasining yirik vakili xix asrning oxiri – xx asrning boshlaridagi davr shu bilan ajralib turadiki, falsafiy maktablar xix asr ikkinchi yarmida ijod qilgan mutafakkirlarning g’oyalarini rivojlantirib, to’plagan ilmiy bilimlarni gegeldan keyingi davrdagi falsafiy asoslarning biri atrofida birlashtirishga harakat qildilar. yangi pozitivistcha ta’limotning parchalanishi umumiy nomda birlashgan ― postpozitivizm‖ deb atalagan bir qator fan falsafasining prinsiplarini vujudga kelishiga olib keldi. bu yo’nalishning asoschisi ― kritik ratsionalizm ijodkori karl popper edi. postpozitivizmga i.lakatos, t.kun, s.tulmin, d.agassi, p.feyerbend kabi yirik g’arb faylasuflarining qarashlari taalluqlidir. bu faylasuflarning asosiy vazifasi fan falsafasida pozitivistcha uslubdagi tafakkurni bartaraf etish edi. karl raymund popper jahon falsafasi …

g o’rtalariga qadar londondagi iqtisodiyot va siyosiy fanlar maktabida professor sifatida faoliyat yuritgan.u qadimgi davr faylasuflarinig davlat, jamiyat haqidagi qarashlarini, zigmund freyd, protagor, platon, geraklit va boshqa faylasuflarning ta’limotlarini o’rgangan. karl popper ko’plab asarlar yozgan. uning eng mashhur asarlaridan biri bu ― ochiq jamiyat va uning dushmanlari‖ asaridir. ushbu asarda u qadimgi davr faylasuflarining qarashlarini o’rgangan, tahlil qilgan va asar boblarida ularning qarashlariga o’z 8 fikrini ham bildirib o’tgan. karl popper 1994-yil 17-sentabrida 92 yoshida londonda vafot etgan. xx asr 30-yillardayoq popper yangi pozitivizmning induktivizmi, ma’noning verifikatsiyachilik nazariyasi, fan asosini tajribaviy tabiatni hodisa sifatida talqin qilishni qattiq tanqid ostiga olgan edi. u ilmiy bilishda metafizikaning o’rni va metafizik (an’anaviy falsafiy) muammoni oqlash masalasini qo’ygan edi. u shuni ko’rsatadiki, metafizikada aytilgan hukmlarni hissiy ma’lumotlarga tadbiq qilib bo’lmasligi asosida uni rad etish, mantiqiy jihatdan fundamental fanlarning butun nazariy asoslarini rad etishga olib keladi. o’zlarining metafizikani barbod qilish intilishlarida, - deb yozadi k.popper, …

]. [1: поппер карл. логика и рост научного знания.—м., «наука», 1983. –с 57-58.] karl popper mantiqiy pozitivizm ta’siri ostida bo’lgan, lekin o’zining falsafiy konsepsiyalari – tanqidiy ratsionalizm, ilmiy bilimning ortishi haqidagi nazariya va falsifikatsionizmni neopozitivizmga qarshi qo’ygan. popper mantiqiy empiristlarning, ilmiy mulohazalar mezoni verifikatsiya tamoyili degan fikriga qarshi falsafaning asosiy vazifalaridan biri sifatida demarkatsiya muammosi (ilmiy bilimni noilmiy bilimdan ajratish) ni ilgari surgan. popperning fikriga ko’ra, demarkatsiya usuli – falsifikatsiyadir, ya’ni fanga tegishli bo’lgan har qanday fikrni inkor etish[footnoteref:2]. u mantiqiy pozitivistlarning tor empirizmidan hamda bilimning mutlaq ishonchli asosini izlashdan voz kechdi. [2: o‘sha asar. –b 226. ] popperning qarashlariga ko’ra, bilimning empirik va nazariy darajalari bir – biri bilan uzviy darajada bog’liqdir; har qanday ilmiy bilim faqat gipotetik, taxminiy harakterga ega va xato (fallibilizm tamoyili) bo’lishi mumkin. ilmiy bilimning ortishi dadil gipotezalarni ilgari surish va ularni rad etilishini amalga oshirishdan iboratdir. buning natijasida muhim bo’lgan muammolar hal etiladi va …

ilmiy nazariya (gipoteza) lar mazmunining haqiqiyligi yoki yolg’onchiligini aniqlash usulini taklif qildi. ilmiy bilimni ortishi nazariyasini yaratish dasturini amalga oshirishda popper tomonidan falsifikatsiya tamoyilining mutlaqlashtirilishi, ilmiy bilimning obyektiv jihatdan haqiqiyligini tan olmasligi, bilim asoslarini talqin etilishidagi konvensionalizm hamda obyektiv bilimning tarixiy konkret biluvchi subyektdan ajratilishi bilan bog’liq bo’lgan jiddiy qiyinchiliklarga duch keldi[footnoteref:3]. [3: qarang: jowet w.. the works of karl popper. —nyu york., «education», 1998. –p 313.] ilmiy va g’ayri ilmiy bilimlarni ajratish mezoni sifatidagi pozitivistcha verifikatsiya qoidasini tanqid qilib, popper haqli ravishda ko’rsatib o’tadiki, ―nazariyani hech qachon tajribaviy jixatdan verifikatsiya qilib bo’lmaydi[footnoteref:4]. ilmiy haqiqatga erishish vositasi sifatida intuktiv mantiqni mutlaqlashtirishni ham popper haqli ravishda tanqid qiladi. ma’lumki, o’z vaqtida d.yum 10 induksiyani mantiqiy asoslash muammoli ekanligini ko’rsatib o’tgan edi. shu munosabat bilan popper yozadi: ― induksiya qoidasini oqlash uchun, biz uchun induktiv xulosalarni qo’llashga to’g’ri keladi, ularni oqlash uchun esa, yuqoriroq darajada turgan induktiv qoidani kiritish lozim, va hokazo …

iyalarni tanlash va tekshirishning umumiy tasviri quyidagicha ko’rinishga ega: taxminlar o’rtacha qo’yilgandan keyin mantiqiy deduksiya yordamida ulardan qandaydir xulosalar keltirib chiqariladiki, ularni tajribada tekshirishdan o’tkazish mumkin bo’ladi. agar xulosalardan biri tasdiqlanib qolsa, biz ham taxminning haqiqiyligi haqida hukm yurita olmaymiz. ammo agar ana shunday xulosalardan biri rad etilsa, undan shu narsa kelib chiqadiki, taxmin yolg’on bo’ladi. bundan popper shunday xulosaga keladiki, ―nazariyaning ilmiy maqomining mezoni uning soxtalash mumkinligi va raddiyaligidir[footnoteref:5]. popper taklif qilgan ilmiy nazariyalar haqiqiyligini baholash me’yorining ichki qarama – qarshiligi isbotlangan. popperning oxirgi falsafiy asarlari ong nazariyasini ishlab chiqishga, hozirgi zamon falsafasidagi irratsional va relyativistik mayl (tendensiya) larga qarshi yo’nalgan ratsionalizm himoyasiga bag’ishlangan. [5: поппер карл. логика и рост научного знания.—м., «наука», 1983. –с 48-49.] ijtimoiy falsafa sohasida popper marksizm va tarixiylikni tanqid qiladi[footnoteref:6]. u ijtimoiy rivojlanishning obyektiv qonunlari va jamiyat rivojlanishi taqdirlarini bashorat qilish mumkinligini rad etadi. popper g’oyalari i.lakatos, u.bartli, j.agassi konsepsiyalarida, shuningdek tanqidiy ratsionalizmning turli …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "karl popperning tarix falsafasi"

1695391283.docx karl popperning tarix falsafasi karl popperning tarix falsafasi reja: kirish 1. karl popper – postpozitivizm falsafasining yirik vakili 2. popperning falsafa tarixi davrlarin va qadimgi faylasuflarning davlat to’g’risidagi fikrlari tahlili 3. k.popperning ― ochiq jamiyat va uning dushmanlari ‖ asaridagi ijtimoiy- falsafiy qarashlari xulosa foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati karl popper – postpozitivizm falsafasining yirik vakili xix asrning oxiri – xx asrning boshlaridagi davr shu bilan ajralib turadiki, falsafiy maktablar xix asr ikkinchi yarmida ijod qilgan mutafakkirlarning g’oyalarini rivojlantirib, to’plagan ilmiy bilimlarni gegeldan keyingi davrdagi falsafiy asoslarning biri atrofida birlashtirishga harakat qildilar. yangi pozitivistcha ta’limotning parchalanishi umum...

DOCX format, 33.9 KB. To download "karl popperning tarix falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: karl popperning tarix falsafasi DOCX Free download Telegram