falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: g'arb falsafasi (2 soat)

DOCX 30 pages 62.6 KB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 62.6 KB

File type DOCX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

3- mavzu: falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: g'arb falsafasi (2 soat) ma’ruza 1. qadimgi yunonistonda falsafa ilmining shakllanishi. melit maktabi va eley maktabi. 2. ilk o‘rta asr g‘arb falsafasi rivojlanishining umumiy belgilari. 3. g'arb uyg'onish davri va falsafiy tafakkurning rivojlanish xususiyatlari. 4. yangi va eng yangi davr falsafasining ustuvor yo‘nalishlari. 5. xviii asr yevropa falsafasining ma'rifiy xususiyatlari. 6. xx-xxi asr g'arb falsafasining oqimlari va g'arb faylasuflari ijodida fan falsafasining rivoji. tyanch iboralar: qadimgi yunon-rim falsafiy maktabi, suqrot maktablari, demokrit, geraklit, aflotun va arastu ta'limotlari, ilk o'rta asr g'arb falsafasi rivojlanishining umumiy belgilari, yangi davr g'arb falsafasidagi asosiy muammolar, xx-xxi asr g'arb falsafasining oqimlari. g’arb falsafasi miloddan avvalgi vii-vi asrlar chegarasida shahar-davlatlar («polislar»)da avval kichik osiyoning g’arbiy qirg’og’ida (ioniyada), so’ngra – sitsiliya orolining yunonlar yashaydigan shaharlarida va nihoyat, yunonistonda – afinada (miloddan avvalgi v asr) vujudga kelgan va qadimgi dunyo madaniyati ravnaq to’ishi uchun shart-sharoitlar yaratgan sinfiy, quldorlik jamiyatining vujudga kelishi va …

2 / 30

-qarshiligiga o’tadi: sovuq narsa issiq narsaga aylanadi, issiq narsa sovuq narsaga aylanadi, ho’l narsa quruq narsaga aylanadi, quruq narsa ho’l narsaga aylanadi». quyosh har lahzada yangilangani kabi, barcha hodisalar ham o’zgaradi. «ayni bir daryoga ikki marta tushish mumkin emas: ikkinchi marta suvga tushayotgan odamga yangi suvlar oqadi». geraklit sifat jihatidan bir-biriga zid bo’lgan hodisalar va jarayonlarni ko’radi: hayot va o’lim, uyg’oqlik va uyqu, yoshlik va qarilik va sh.k. «eng toza va eng iflos dengiz suvi: baliqlar uchun u to’yimli va xaloskor, odamlar uchun esa u ichishga yaroqsiz va hayot uchun xavflidir». ko’rib turganimizdek, qadimgi yunon faylasufi o’zgarishning umumiyligi va har bir xossaning qarama-qarshi holatga o’tishi narsalarning barcha sifatlariga nisbiy tus berishini, ya’ni muayyan holatlarga bog’liq qilib qo’yishini qayd etadi. frakiyalik demokrit degan faylasuf geraklit fikriga e'tiroz bildirgan, bizni qurshab turgan hamma narsa ko`zga ko'rinmaydigan maydamayda zarralar — atomlardan tashkil topgan degan ma'nodagi fikrni bayon etgan edi. yunon faylasufi diogen insonda …

3 / 30

arning kemalarini yondirib yuborgani haqida hikoya qilib berishadi. arximed richag qonunini ishlab chiqdi va mashhur bo`lib ketgan bir iborani aytdi: "menga tayanch nuqtasini topib bering, yerni o`z o`qidan chiqarib yuboraman!" arximed boshi bilan ilm dengiziga sho`ng`igan olim timsoliga aylangan. rimliklar uning jonajon shahri sirakuzni bosib olganlarida qumda chizmalar chizgancha matematikaga oid bir masalani yechishga urinib o`tirgan ekan. rimlik askar yetib kelganida: "mening chizmalarimga qo'1 tekkizmagin!" deyishga ulgurdi, xolos: arximedga nayza sanchilgan edi. platon ham ijtimoiy muammolarni tahlil qilgan. u davlatning mohiyati va shakllarini shaxs, ayniqsa podshoning shaxsi nuqtayi nazaridan o’rgangan. uning fikricha, podsho haqiqatparvarlik, oqillik, mardlik, adolatparvarlik kabi fazilatlarga ega bo’lishi lozim; umuman olganda, odshoda inson barcha qobiliyatlarining oqilona mushtarakligi mavjud bo’lishi darkor. platon insoniyat tarixida birinchi ideal davlat nazariyasini yaratadi. u davlatning uch shaklini tan oladi: monarxiya, aristokratiya va demokratiya. bu shakllarning har biri ikki ko’rinishda: qonuniy va noqonuniy yoki zo’rlik ishlatishga asoslangan ko’rinishlarda amal qiladi. platon davlatning qonuniy …

4 / 30

$u: «davlat nima uchun vujudga kelgan va insonni uning jamiyatdagi hayotida boshqaruvchi hokimiyatning nechta turi bor? », degan savolni o’rtaga tashlaydi va o’zining bu savoliga shunday javob beradi: «davlat yashash uchun yaratilmaydi, balki asosan baxtli yashash uchun yaratiladi... davlat oilalar va jamoalar o’rtasida yaxshi hayot kechirish uchun aloqalar o’rnatilganda, farovon va o’ziga to’q mavjudlik maqsadida vujudga keladi»[footnoteref:2]. davlat hokimiyati masalasiga kelsak, aristotel uning «uch yaxshi» va «uch yomon» shaklini qayd etadi. davlat hokimiyatining «yaxshi» shakli deganda u jamiyatga xizmat qiluvchi hokimiyat shakllari: monarxiya, aristokratiya, «politiya», ya’ni o’rta sinf hokimiyatini tushunadi. davlat hokimiyatining «yomon» shakllari qatoriga aristotel tiraniya, sof oligarxiya va ashaddiy demokratiyani kiritadi. [2: aristotel \\ vsemirnaya ensiklopediya. –m.: sovremenniy literator, 2001. –s. 69] aristotel sababiy bog’lanishlarning rang-barangligi muammosini ilgari surib, dialektikani yanada rivojlantirgan. uning to’rt sabab: moddiy, formal, harakatlantiruvchi va yo’naltiruvchi sabablar haqidagi ta’limoti ma’lum. «narsalar va hodisalar vujudga kelishiga sabab bo’luvchi omil (materiya, substrat) – moddiy sabab»; «narsaning …$

5 / 30

qilgan qadimgi yunon faylasufi platon ikki dunyo – “g’oyalar dunyosi” va “narsalar dunyosi” mavjudligi haqida saboq beradi. “g’oyalar dunyosi” umumiy tushunchalardan iborat, “narsalar dunyosi” esa “g’oyalar dunyosi”ning in’ikosidir: “g’oyalar dunyosi”da ideal mohiyatlar mavjud, “narsalar dunyosi” esa bu mohiyatlar mahsuli bo’lgan ayrim narsalardan iborat. platonning g’oyalar haqidagi ta’limoti uning “bazm”, “fedon”, “fedr”, “davlat” asarlarida o’z aksini topgan, mutafakkirning “teatet”, “parmenid”, “sofist”, “kritiy” asarlari esa g’oyalarning moddiy dunyoga bo’lgan munosabati muammosiga bag’ishlangan. platon fikriga ko’ra, materiya - g’oyaning sof “aksi”, uning “aksilmohiyati”. materiyaning mohiyati esa - g’oya. haqiqiy borliq - bu ‘iramidani eslatadigan ideal borliq. uning zamirida “bilish va harakat asosining mohiyati” sifatida amal qiluvchi go’zallik g’oyasi yotadi. uning yonidan yaxshilik g’oyasi va oqillik (haqiqat) g’oyasi o’rin oladi. shunday qilib, platon “g’oyalar dunyosi” “narsalar dunyosi”ni vujudga keltirishini nazarda tutuvchi ob’ektiv idealizm falsafiy tizimini yaratgan. platon g’oyalar va narsalarni bir-biridan ajratib bo’lmasligini qayd etsa-da, lekin buyuk mutafakkir uchun “g’oyalar dunyosi” birlamchidir. aristotel “metafizika” …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: g'arb falsafasi (2 soat)"

3- mavzu: falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: g'arb falsafasi (2 soat) ma’ruza 1. qadimgi yunonistonda falsafa ilmining shakllanishi. melit maktabi va eley maktabi. 2. ilk o‘rta asr g‘arb falsafasi rivojlanishining umumiy belgilari. 3. g'arb uyg'onish davri va falsafiy tafakkurning rivojlanish xususiyatlari. 4. yangi va eng yangi davr falsafasining ustuvor yo‘nalishlari. 5. xviii asr yevropa falsafasining ma'rifiy xususiyatlari. 6. xx-xxi asr g'arb falsafasining oqimlari va g'arb faylasuflari ijodida fan falsafasining rivoji. tyanch iboralar: qadimgi yunon-rim falsafiy maktabi, suqrot maktablari, demokrit, geraklit, aflotun va arastu ta'limotlari, ilk o'rta asr g'arb falsafasi rivojlanishining umumiy belgilari, yangi davr g'arb falsafasidagi asosiy muammolar, xx-xxi asr g'arb falsaf...

This file contains 30 pages in DOCX format (62.6 KB). To download "falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: g'arb falsafasi (2 soat)", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafiy tafakkur taraqqiyoti b… DOCX 30 pages Free download Telegram