falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: sharq va g'arb falsafasi

PPT 23 pages 194.0 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 194.0 KB

File type PPT

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

powerpoint presentation mavzu: falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: sharq va g'arb falsafasi reja: qadimgi sharq va g'arb falsafasining vujudga kelishi va rivojlanishining umumiy qonuniyatlari. o'rta asr g'arb va sharq falsafa rivojlanishining umumiy belgilari. markaziy osiyo falsafasining o'ziga xos xususiyatlari. o'rta asrlar sharq falsafiy tafakkurining rivojlanish xususiyatlari markaziy osiyo – tsivilizatsiyaning qadimgi o'choqlaridan biri. viii-ix asrlarda markaziy osiyo arab xalifaligi tarkibiga kirgan. bu davrda xalifalik markazlari – bag'dod va damashqda madaniyat va fan ravnaq topdi. xalifalar al-mansur (754-776), horun ar-rashid (786-809), ma'mun (813-833) hukmronligi davrida hind va yunon adabiyotlarining tarjimalariga qiziqish ayniqsa kuchaydi, aristotel, galen, gippokrat, arximed, evklid kabi yunon faylasuflarining ilmiy merosi o'rganildi. ix asr boshida bag'dodda «dor ul hikmat» - «bilim uyi» tashkil etildi. bu dargohda xalifalikning turli shaharlaridan taklif qilingan olimlar astronomiya, tibbiyot, tarix, geografiya, kimyo, falsafa va boshqa fanlarni sinchiklab o'rgandilar. ix asrda boshlangan arab istilosiga qarshi kurash mustaqil davlat qurish va xalifalikka qaramlikdan xalos bo'lish uchun kurashga …

2 / 23

davri fani va madaniyatining o'ziga xos xususiyatlari quyidagilardan iborat: 1. barcha odamlarni ma'rifatli qilishga intilish, bu yo'lda o'tmish merosidan va qo'shni mamlakatlarning fan, madaniyat yutuqlaridan foydalanish, tabiiy-falsafiy va ijtimoiy fanlarni rivojlantirish; 2. tabiatni o'rganish, tabiiy-ilmiy bilimlarni oqilonalikka tayanib rivojlantirish, aqlning kuchiga ishonish, asosiy e'tiborni haqiqatni bilishga qaratish, haqiqatni inson bilimining negizi deb bilish; 3. insonga xos tabiiy, badiiy, ma'naviy fazilatlarni yuksaltirish, insonparvarlikni ulug'lash, barkamol avlodni tarbiyalashda oliy ma'naviy qonunlarga rioya qilish; 4. universalizm – borliq va ijtimoiy hayotning barcha muammolariga qiziqish, bu davr madaniyatining muhim jihatlaridir. sharq falsafiy tafakkurining yirik namoyandalari orasida markaziy osiyolik mashhur faylasuf, qomuschi-olim, yaqin va o'rta sharqda aristotelizm asoschilaridan biri forobiy, buyuk faylasuf va tabib ibn sino (avitsenna), atoqli astronom, matematik, shoir va mutafakkir umar xayyom, tabib va faylasuf ibn rushd (averroes) bor. sharq olimlari matematika, astronomiya, geografiya, tibbiyot, tarix, alximiya sohasida qo'lga kiritgan yutuqlar ma'lum. odatda tabib, munajjim, sayyoh bo'lgan sharq faylasuflari asbtrakt mulohazalardan ko'ra …

3 / 23

ish imkonini beradi. borliq «yagona» va ayni vaqtda «ko'p»dir. borliqning mazkur holati emanatsiya, ya'ni «yagona» muhitdan borliqning turli muhitlari kelib chiqishi mahsulidir. forobiy asarlarida dunyo bir-biriga kiruvchi to'qqiz gumbaz ko'rinishida namoyon bo'ladi. bu gumbazlarda ularning er atrofida aylanishi sababi hisoblangan jonlar yashaydi. abu rayhon beruniy abu rayhon beruniy (973-1048 yillar, asarlari: “qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar”, “hindiston”, “minerologiya”), tabiat va uning ob'ektiv qonunlari mavjudligiga shubha qilmagan. u tabiat muttasil o'zgarish va rivojlanishda bo'ladi, materiya narsalar shaklini o'zi yaratadi va o'zgartiradi, jon (tafakkur, ma'naviy hodisalar) tananing muhim xossasidir, deb ta'kidlagan. ma'lumki, tajriba, eksperiment borliqni bilish usullaridan biri hisoblanadi. tadqiqotchilar fikriga ko'ra, «beruniyni etarli asos bilan o'rta asr fanida empirik metod yaratuvchilaridan biri deb hisoblash mumkin. u metallar va minerallarning xossalari va solishtirma og'irligini aniqlash bo'yicha bir qancha tajribalar o'tkazdi» . tajribada olingan bilimni mutafakkir ayrim me'yorlarga muvofiq ishonchli bilim deb talqin qiladi. ularning orasida ob'ektlarning kuzatuvchanligi, tajribalarning qayta o'tkaziluvchanligi va kuzatishlarning tekshiriluvchanligini …

4 / 23

idual umrboqiyligi mumkin emas, degan fikrni ilgari surgan. o'sha davrda u shug'ullanmagan fanning o'zi bo'lmagan. tibbiyot bilan bir qatorda, ibn sino falsafa, xususan bilish nazariyasini ham faol tadqiq etgan. qadimgi yunoniston va rim falsafasi qadimgi davr falsafasining yana bir sulolasi yunoniston va rimga tegishlidir. bu davrdagi falsafiy qarashlar — antik davr falsafasi deb yuritiladi. unda milet falsafiy maktabi, eley falsafiy maktabi, suqrot, pifagor, aflotun, arastu va boshqalarning falsafiy, tabiiy — ilmiy, ijtimoiy — ahloqiy ta'limotlari o'rganiladi. yunonistonda dastlabki falsafiy ta'limotlar eramizdan avvalgi vii-vi asrlar o'rtasida milet shahrida yuzaga kelgan va rivojlangan. milet maktabi vakillari fales, anaksimandr, anaksimenlardir. uning asoschisi fales (eramizdan avvalgi 624 — 547 yillarda yashagan). u yunon fani va falsafasining asoschisi bo'lib, o'z davrining etuk siyosiy arbobi, jo'g'rofi, faylasufi bo'lgan. fales ta'limoti fales ta'limotiga ko'ra, tabiatdagi turli-tuman jism va hodisalar dastlabki ibtido — suvdan paydo bo'lgan va yana suvga aylanadi va bu moddiy birlik doimo o'zgarishda bo'ladi. anaksimandr …

5 / 23

, barcha jism va hodisalarga xosdir. abadiy harakat — abadiy o'zgarishdir. harakat qarama-qarshilik asosida sodir bo'ladi. «kurash hamma narsaning otasi, hamma narsaning podshosidir», degan ekan geraklit. bundan geraklit kishilar o'rtasida urushlarni targ'ib qilgan ekan-da, deya xulosa chiqarish noto'g'ri. geraklitning fikricha, doimiy o'zgarish, harakat va o'zaro qarama-qarshi tomonlarga o'tish — jismlar sifatining nisbiyligi bilan bog'liq. masalan, dengiz suvi inson iste'moli uchun yaroqsiz bo'lsa, baliqlar uchun ayni muddaodir. geraklitning qarashlari falsafiy tafakkur rivojiga katta ta'sir ko'rsatgan. pifagor pifagor (eramizdan avvalgi 580-500 yillar) yunonistonning samos orolida yashab o'tgan. u qadimgi yunonistonda diniy-mafkuraviy falsafiy maktab, ya'ni pifagorchilikka asos solgan. pifagor o'zining siyosiy qarashlari tufayli podsho polikret bilan chiqisha olmagan va samosni tark etib, janubiy italiyaga ko'chib ketgan, o'sha erda o'z uyushmasini tashkil etgan. uningcha, dunyoni bilish jarayoni, avvalo, raqamlarni bilishdan boshlanishi kerak. pifagorchilarning ta'limotiga ko'ra, olamning asosida modda ham, tabiat ham emas, balki ideallashgan raqamlar yotadi; narsa va hodisalar aynan ana shu raqamlar mahsulidir. …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: sharq va g'arb falsafasi"

powerpoint presentation mavzu: falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: sharq va g'arb falsafasi reja: qadimgi sharq va g'arb falsafasining vujudga kelishi va rivojlanishining umumiy qonuniyatlari. o'rta asr g'arb va sharq falsafa rivojlanishining umumiy belgilari. markaziy osiyo falsafasining o'ziga xos xususiyatlari. o'rta asrlar sharq falsafiy tafakkurining rivojlanish xususiyatlari markaziy osiyo – tsivilizatsiyaning qadimgi o'choqlaridan biri. viii-ix asrlarda markaziy osiyo arab xalifaligi tarkibiga kirgan. bu davrda xalifalik markazlari – bag'dod va damashqda madaniyat va fan ravnaq topdi. xalifalar al-mansur (754-776), horun ar-rashid (786-809), ma'mun (813-833) hukmronligi davrida hind va yunon adabiyotlarining tarjimalariga qiziqish ayniqsa kuchaydi, aristotel, galen, gippokrat...

This file contains 23 pages in PPT format (194.0 KB). To download "falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: sharq va g'arb falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafiy tafakkur taraqqiyoti b… PPT 23 pages Free download Telegram