муқимий ҳажвияси ва ҳажвиётчиликнинг янги босқичи (мукимий хажвияси ва хажвиётчиликнинг янги боскичи)

DOC 80,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662747153.doc муқимий ҳажвияси ва ҳажвиётчиликнинг янги босқичи режа: 1. муқимий ҳажвгўй – шоир; 2. муқимий ҳажвиётининг таснифи; 3. шоирнинг «танобчилар», «сайлов» ва «тўйи иқонбачча» асарлари; 4. муқимий ҳажвиётида давр иллатларининг фош этилиши; 5. муқимий саёҳатнома жанрининг асосчиси; 6. саёҳатномаларда шоирнинг «мени»; 7. муқимий ижодида халқчиллик; 8. хотима. муқимий ижодий меросида ҳажвиёт салмоқли ўрин тутади. муқимий хажвиёти унинг ижодидаги асосий мотивлар билан узвий боғлиқ бўлиб, шоир ижодий қиёфасини тўлиқ тасаввур қилишга, шоир ижодининг ҳаётий аҳамиятини тўлароқ тушунишга ёрдам беради. муқимий ўз лирикасида ифодалай бошлаган хукмрон муҳитдан норозилик, мавжуд тузум тартиблардан қаноатланмаслик мативлари ҳажвиётда янада кучайтириб, кескин тус олдириб, ўткир танқидий асарларни яратди. муқимий лирик қаҳрамондаги мавжуд тузумдан қаноатланмаслик, турмушдаги адолатсизларга норозилик кайфиятлари бу лирик қаҳрамонни шу камчиликларни танқид қилувчи исёнкор қаҳрамонга айлантиради. шу маънода муқимий-лирик шоир билан муқимий-ҳажвгўй тушунчалари бир-бири билан узвий боғланган бўлиб,бири иккинчисини тўлдиради. фарқ шундаки, лирик шоир муқимий бир ҳил адабий усуллар ишлатган, олижаноб ва самимий образлар яратган …

имизни равонлаштириш учун уларни танқид нишонига қараб, шартли равишда уч гуруҳга бўлиш мумкин: 1. рус хукмдорлари ва маҳаллий амалдорлар зулмини кўрсатишга, уларнинг жирканч тимсолларини яратиб, фош қилишга қаратилган ҳажвлар «танобчилар», «додхохим», «аҳтаринг», «сайлов», «пар мевалар», «дар мазаммати сагеки, элликбоши номи ниҳода буданд» ва бошқалар. 2. маҳаллий худбин бойлар, оч кўз босқинчиларнинг кирдикорларини очиб ташлашга, уларнинг макру ҳийлалари заминида туғилган пасткашликларини кўрсатишга қаратилган ҳажвиялар: «масковчи бой таърифида», «ҳажви виктор бой», «ҳажви виктор», «воқеаи виктор», «дар шикояти лахтин», «воқеаи кўр ашурбой хожи», «тўйи иқонбачча», «хожи қадоқчи», «гап тўғрисида гап» ва бошқалар. 3. жамиятда текинхўрлик билан кун кўрувчи айрим дин пешволарини танқид қилишга, уларнинг феъл атворларидаги ифлосликларни, кулгили ҳолларни тасвирлашга бағишланган ҳажвлар: «ҳажви халифаи мингтепа», «дар мазаммати қурбақа», «авлиё» ва бошқалар. «танобчилар». бу ҳажвия ўз мавзуи, турмушни акс эттиришдаги бадиий умумлашма кучи билан демократи адабиётдаги ҳажвлар ичида алоҳида ўрин тутади. унда мустамлакачилик тартиблари хукмронлик қилган даврда рус амалдорларининг халққа кўрсатаётган зулм-зўрликлари равшан ҳаётий …

а шунга қараб солиқ солиш учун амалдорлар қишлоққа чиқар эдилар. улар экин майдонларини таноб (тахминан 16 сотих) ўлчаганлари учун уларни танобчилар деб юритилган. танобчилар қишлоқларда истаганларича зўрлик ўтказар эдилар. порахўрликни авж олдириб, хукмдорларга ён босар, деҳқонларнинг ерларини ўлчашда турли фирибгарчиликларни ишлатиб, халқни катта солиқлар билан қийнар эдилар. халқнинг ана шундай аянчли ҳаёти «танобчилар» шеърида акс этади. муқимий бу шеърида деҳқонларнинг оғир аҳволини кўрсатиш билан бирга рус малайлари бўлган маҳаллий амалдорларнинг жирканч қиёфаларини тасвирлайди. султон алихўжа, ҳакимжон иков, бири хотун, бириси бўлди куёв, иккаласи бўлди чунон иттифоқ, гўё ҳаёл айлаки, қилмай нифоқ; ош есалар, ўртада сарсон илик, хўжа – чироғ ёғи, ҳакимжон-пилик. шу таҳлитда шоир ҳакимжон билан султон алихўжанинг ер ўлчаш учун қишлоққа чиқиб келишини, насл-насаблари, амал ва ҳуқуқлари тўғрисида деҳқонларга мақтаниб, улардан пора талаб қилишларини, порани олгандан сўнг ҳам деҳқонлар ерини ортиқча, «дучандон» ўлчаб, уларга зулм ўтказишларини акс эттириб, уларнинг маънавиятларини очиб беради. икки танобингни қилай ўн таноб, юртингизни куйдириб …

омонидан қандай найрангбозликлар ишлатилишини, қандай фожиалар рўй беришини тасаввур қилиш ҳам қийин эди. муқимий бу мавзуни ўзига хос моҳирлик ва ғоявий юксаклик билан ишлайди. у «хокимлар амри билан» халқ бошига тушган бу «ғалва»ни, «бало сайлов», «вабо сайлов» деб атайди. ҳақиқатан ҳам, амалпараст, худбин маъмурларнинг ҳаёт-мамотини ҳал қилувчи бу воқеа натижасида қизиб кетган ўзаро курашларнинг бутун оғирлиги халқ зиммасига тушар эди. сочиб қарзу ҳавола, пул кўтариб, истаюб мансаб, бўлолмай кўп кишини синдируб, қилди гадо сайлов... муқимий, оғриди бошлар, холойиқ гуфти гўйидин, шаҳар тинчиб қолурди, бўлса-чи эмди адо сайлов. муқимий бошлаб берган бу анъанани бошқа илғор шоирлар томонидан ҳам давом эттирилди. «тўйи иқонбачча» муқимийнинг айрим хажвлари капиталистлар, мустамлакачи савдогарлар ва маҳаллий бойларнинг кирдикорларини очиб ташлашга бағишланган. улардан бири «тўйи иқонбачча» ҳажвиясидир. бу эпик ҳажвия бўлиб, унда тасвирланган воқеа иқондаги гумаштанинг ўтказган тўйи ҳақида тошкентдаги хўжайинига бериши-сим қоқиши билан бошланади. тошкентлик бойнинг телеграммасида қуйидагилар айтилади: мен ризомас, кишига нон берсанг, ё товуқ сақласангу …

тиб, қўқонлик гумаштага эл-юрт номидан «уятсиз» деган баҳо бериб, ҳажвни ўзига хос услубда тугатади: «хатми қуръон» қўюлди тўйнинг оти, бўлса шундоғ бўлурмуди уёти?! урди чўт сарфиға тўй ўтганда, тузғача жамъи ўттуз уч танга, ушбу сўзлар, муқим, эмас ёлғон қўни-қўшниси шоҳиду бурхон. муқимий гумашта тимсолини зўр маҳорат билан чизган. ҳажвда тасвирланган лавҳалар ғоят ўринли: оёқ учида юриб иш битириш, енг ичида тўйга одам айтиш, овоз чиқармай ош дамлаш, ўчоқ бошида йўталган кишининг елкасига косов билан тушириш, дастурхон ёзиш ва ош тортиш-буларнинг ҳаммаси бир мақсад учун –гумашта тимсолини яққол кўрсатиш учун хизмат қилади. унда биронта ўринсиз сўз, бадиий тасвир йўқ. муқимийнинг ҳажвий асарларидаги ҳар бир тимсолларни алоҳида – алоҳида олиб тасаввур қилинг – уларни ўтмиши, бугунги жамиятда тутган ўрни, мавқеини ҳисобга олган ҳолда албатта айни пайтдаги халқнинг ҳаёти билан таққослаган ҳолда. муқимий ўз ҳажвияларида маҳаллий бойлар тимсолини чизиш билан чекланмай, қўрқмай, дадил мустамлакачи капиталистлар кирдикорларини ҳам дадил фош этди. бу жиҳатдан унинг …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "муқимий ҳажвияси ва ҳажвиётчиликнинг янги босқичи (мукимий хажвияси ва хажвиётчиликнинг янги боскичи)"

1662747153.doc муқимий ҳажвияси ва ҳажвиётчиликнинг янги босқичи режа: 1. муқимий ҳажвгўй – шоир; 2. муқимий ҳажвиётининг таснифи; 3. шоирнинг «танобчилар», «сайлов» ва «тўйи иқонбачча» асарлари; 4. муқимий ҳажвиётида давр иллатларининг фош этилиши; 5. муқимий саёҳатнома жанрининг асосчиси; 6. саёҳатномаларда шоирнинг «мени»; 7. муқимий ижодида халқчиллик; 8. хотима. муқимий ижодий меросида ҳажвиёт салмоқли ўрин тутади. муқимий хажвиёти унинг ижодидаги асосий мотивлар билан узвий боғлиқ бўлиб, шоир ижодий қиёфасини тўлиқ тасаввур қилишга, шоир ижодининг ҳаётий аҳамиятини тўлароқ тушунишга ёрдам беради. муқимий ўз лирикасида ифодалай бошлаган хукмрон муҳитдан норозилик, мавжуд тузум тартиблардан қаноатланмаслик мативлари ҳажвиётда янада кучайтириб, кескин тус олдириб, ўткир танқидий асарлар...

Формат DOC, 80,0 КБ. Чтобы скачать "муқимий ҳажвияси ва ҳажвиётчиликнинг янги босқичи (мукимий хажвияси ва хажвиётчиликнинг янги боскичи)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: муқимий ҳажвияси ва ҳажвиётчили… DOC Бесплатная загрузка Telegram