anri bergson intuitivizmi

DOC 132,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1712994141.doc anri bergson intuitivizmi reja: 1. “hayot falsafasi” ning fransuzcha talqini. 2. “hayotiy jо`shqinlik” - evolyusion harakatlantiruvchi kuch sifatida. 3. anri bergson falsafasida inson muammosi 4. “davomiylik” - inson “hayotiy jо`shqinligi” ning namoyon bо`lishi. 5. anri bergsonning ochiq jamiyat haqidagi qarashlari. tayanch iboralar: hayotiy jо`shqinlik, evolyusiya, instinkt, intellekt, intuitsiya, vaqt va davomiylik, yopiq axloq, yopiq din. fransiya “hayot falsafasi” ning mashhur namoyandasi anri bergsondir (1859-1941). anri bergson oddiy oilada tug`ildi. u yoshligida о`ziga xos bola bо`lgan. onasi bergsonni о`qituvchisi tavsiyasiga binoan shpringer institutiga о`qishga yuboradi. u bu yerda falsafiy fanlar bilan jiddiy shug`ullanadi, bu internatdagi barcha konkurslarning laureati bо`ladi. matematika va mexanika fanlarini ham juda yaxshi biladi. 1881-1883 yillarda bergson anjer shahrida matematika va mexanika fanlaridan dars bera boshlaydi. keyin u klermon shahriga kо`chib о`tadi. 1891 yilda uylanadi. 1898 yilda uning “materiya va xotira” nomli kitobi nashrdan chiqariladi, unga katta muvaffaqiyat olib keladi. "ekol normal" maktabida lektorlik qiladi. 1899 yilda …

va ruh esa hayotiy jarayon tugashining mahsulidir. hayot mohiyatiga faqat intuitsiya orqali, ichki ovoz yordamida yetishish mumkin. ana shu intuitsiya bevosita predmetga kirib, uning individual tabiati bilan qо`shilishadi. intuitsiya biluvchi bilan bilinuvchini ob’yekt va subyekt singari bir-biriga qarama-qarshi qо`ymaydi. u hayot orqali о`z-о`zini anglashdir, bevosita “kо`rish” va “payqashdir”. shuning uchun ham bergson har bir ongning bevosita berilgan hayotiga qaytishga chaqiradi. о`z-о`zini kuzatish, bergson fikricha, shunga olib keladiki, ruhiy hayotning dalilini “davomiylik” da kо`rish mumkin. “davomiylik” - bu uzluksiz о`zgaruvchan xolatdir. u sezilmas darajada bir holatdan ikkinchi holatga о`tib turadi. demak, davomiylik, shu jumladan, hayot ham, makoniy emas, balki zamoniy xususiyatga egadir. bergson hayotni koinot tarzida tushunadi. “materiya hayot tushunchasisiz qotib qolgan narsadir. hayot unga jon kiritadi, demak, hayot olamning ma’naviy о`zgarishidan iborat”, - deydi bergson. intuitsiya, hissiy kechinmalar uning asosiy shakllari bо`lib, his-tuyg`u va uning asosida yuzaga keladigan cheksiz almashinuvlardir. uning fikricha, har qanday falsafiy qarashning asosidir. ana shu ruhiy …

xudoning tanlangan insonlarga bergan in’omidir. “bizning tanamiz, - deydi bergson, - bu harakat qurolidir. ong esa, ana shu harakatni kо`tarib yuruvchidir. tasavvur qilish bu narsalarning kо`zgusi emas, balki narsalarning bizga ta’sir qilishidir”. inson intellekti harakat ehtiyojidan kelib chiqadi. inson intellekti, bu aflotun aytgan intellekt emas. intellekt - bu harakatdir. fan faqat amaliy foydani kо`zlaydi. intellektda biz tirik borliqni kо`ra olmaymiz, tayyor о`lik mahsulotni kо`ramiz. intellekt orqali olinadigan bilim nisbiydir. faqatgina intuitsiya falsafaning vazifasini bajara oladi. mutloq haqiqatga faqat intuitsiya orqali boriladi. intuitsiya predmetning mohiyatiga kirib, u bilan birlashadi. tirik mavjudotning hususiyati davomiylikdir, uzluksiz ijodiyotdir. hayotiy boshlang`ich anglashdan boshlanadi. davomiylik anglashdan iborat. “hayot - oqim, organizmda kechadigan bir tug`ilishdan ikkinchi tug`ilishgacha davom etadigan davomiylik”. bergson voqelikni ruhiy-poetik tarzda tushunadi. hayot uning uchun davomiylik, harakatchanlik tushunchalari orqali ochiladi. fanga hayotiylikni kiritish kerak. hayot ikkiga bо`linadi: individlar; turlarga. bu bо`linish hayotning ichki kuchi orqali sodir bо`ladi. hayot bu intilishdir. uning mohiyati biron-bir shaklni …

at quroli instinkt bо`lsa, intellekt tirik organizmga xos bо`lgan quroldir. intellekt onglilik maxsuli. instinkt esa ongsizlik mahsuli. bergson ham evolyusiya tushunchasiga о`z e’tiborini qaratadi. “evolyusiya -bu oqim”, - deydi u. hayotning ichki qonuniyati bor. uning fikricha, bu insonning ichki kuchidir. hayotiy energiya ta’sirida butun hayot rivojlanadi, deydi va fanga murojat qiladi. fanda intellektual (aqliy) bilimga kо`proq e’tibor beriladi. intuitiv va intellektual bilim oqibatida dunyo mavjud bо`ladi. insonning qonunni kashf qilishi uchun unda erkin ijod bо`lish kerak. u hayotiy jо`shqinlik haqida gapirar ekan intuitiv bilimga kо`proq e’tibor beradi. intuitiv bilishga fanning kuchi yetmaydi. intuitsiya har bir insonda uchraydi va u bilan yashaydi. intuitsiya bu ijod ruhidir. bergson fikricha, intuitsiya hammada bor. lekin insonlar uni, ayrim hollarda ochib berolmaydi. bergson intuitsiya va intellektni bir-biriga qarama-qarshi qilib qо`ymaydi, balki intellektual bilim intuitsiyaga xizmat qilishi kerak, deydi. bergson, fikrlar bizga tafakkur olamidan keladi. inson pok bо`lsa, unga yaxshi fikrlar keladi, nopok bо`lsa, unga nopok …

sa ongning tirik mavjudlikka moslashganligidan dalolat beradi, bu moslashish tobora aniqroq va ravshanroq bо`lib boraveradi, shuning bilan birga murakkablashib ham boraveradi. shu yerda tafakkurimiz о`z vazifasini boshlaydi: u tanamizni atrof-muhitga tobora singishiga yordam beradi, narsalar munosabatini tasavvur qiladi, ya’ni u materiyani fikrlaydi”. a. bergsonning dunyo tuzilishi tо`g`risidagi qarashlari, tо`liq tarzda “ijodiy evolyusiya” (1907) nomli asarida о`z aksini topdi. bu asarning g`oyasi “bilish nazariyasini hayot bilan tо`ldirishdan” iborat. harakatni mushohada qilish - ongni о`zgaruvchanlik holatini kuzatish - bilish jarayonida “hayotni” nazariya bilan “tо`ldirish”ning mantiqiy boshlang`ich nuqtasidir. shuning uchun ham bergson vaqt masalasiga doimo qiziqadi. u vaqtni nyuton kabi hodisalar ketma-ketligi sifatida tushunmaydi. vaqtni “substansiya”, ongning doimiy hissiyoti, borliq jarayon sifatida tushunadi. dunyo, bergson uchun “davomiylikdir”, “о`tmishning kelajakka qaragan uzluksiz rivojidir, oldinga intilgan harakatidir”. vaqt va davomiylik. bergson fikricha, dunyo “mohiyati” - bu vaqtdir. vaqt “davomiylik” sifatida tushuniladi, ketma-ket keladigan daqiqalar sifatida emas. tabiiy bilimlar vaqtga murojat qilib, uning mohiyatini anglamaydi, uni …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "anri bergson intuitivizmi"

1712994141.doc anri bergson intuitivizmi reja: 1. “hayot falsafasi” ning fransuzcha talqini. 2. “hayotiy jо`shqinlik” - evolyusion harakatlantiruvchi kuch sifatida. 3. anri bergson falsafasida inson muammosi 4. “davomiylik” - inson “hayotiy jо`shqinligi” ning namoyon bо`lishi. 5. anri bergsonning ochiq jamiyat haqidagi qarashlari. tayanch iboralar: hayotiy jо`shqinlik, evolyusiya, instinkt, intellekt, intuitsiya, vaqt va davomiylik, yopiq axloq, yopiq din. fransiya “hayot falsafasi” ning mashhur namoyandasi anri bergsondir (1859-1941). anri bergson oddiy oilada tug`ildi. u yoshligida о`ziga xos bola bо`lgan. onasi bergsonni о`qituvchisi tavsiyasiga binoan shpringer institutiga о`qishga yuboradi. u bu yerda falsafiy fanlar bilan jiddiy shug`ullanadi, bu internatdagi barcha konkurslarning la...

Формат DOC, 132,5 КБ. Чтобы скачать "anri bergson intuitivizmi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: anri bergson intuitivizmi DOC Бесплатная загрузка Telegram