pozitivizmning vujudga kelishi va yо`nalishlari

DOC 169,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1712994260.doc pozitivizmning vujudga kelishi va yо`nalishlari reja: 1. pozitivizmning shakllanishi va asosiy xususiyatlari. 2. pozitivizmning rivojlanish bosqichlari. 3. pozitivizmning keyingi taraqqiyoti. 4. pozitivizmning falsafa tarixidagi ahamiyati. tayanch iboralar: pozitivizm, pozitivlik, bilishning uch davri, fanlarning pozitivistik tasnifi. pozitivizm - g`arb falsafasida juda keng tarqalgan yо`nalish. xix asrning 30-yillarida fransuz faylasufi ogyust kont tomonidan asos solingan. demak, pozitivizm dastlab fransiyada, sо`ngra angliyada va g`arbiy yevropaning boshqa mamlakatlarida rivojlandi. kontning birlamchi talqinida falsafa har qanday birinchi sababni qidirishdan, substansional va hissiyotdan tashqari mohiyatni qidirishdan voz kechishi shart. ana shu izlanishlarni pozitivistlar keraksiz “metafizika” sifatida xususiyatladilar va unga qarshi “ijobiy” bilimlar tizimini yaratishga intiladilar. ular har qanday falsafiy spekulyatsiyaga qarama-qarshi, munozarasiz va aniq dalillarga asoslanadigan bilimlarni targ`ib qildilar. ana shunday bilimni tizimga keltirishni o. kont о`z falsafasining asosiy vazifasi deb bildi. pozitivizm tarixi 3 davrga bо`linadi: birinchi davr – bu o. kont, e. littre, e. renan, roberti (fransiyada), d.s. mill, g. spenser, dj. lyuts …

kerak; ikkinchidan, hamma “an’anaviy”, ilgarigi falsafa, ya’ni “metafizika”, dogmatik ta’limotlar bevosita aniq, maxsus fanlar bilan almashtirilishi shart; (fanning о`zi – “falsafa”) yoki bilimlar tizimiga umumiy sharh berish, fanlar о`rtasidagi о`zaro munosabatlarni va ular tillarini о`rganish bilan qanoat hosil qilishi lozim; uchinchidan, falsafada “metafizika”ni yengish uchun о`rtacha yо`l tutish kerak, ya’ni materializm bilan idealizm о`zaro kurashidan, qarama-qarshiligidan yuqoriroqda turuvchi “uchinchi” yо`lni, “neytral” betaraflik yо`lini topish kerak. “pozitivizm” tushunchasini o. kont quyidagi ma’noda ifodalagan: birinchidan, yolg`onchilikka qarshi haqqoniylik; ikkinchidan, keraksizlikka qarshi foydali; uchinchidan, shubhalilikka qarshi ishonchlilik; tо`rtinchidan, noaniqlikka, mavhumlikka qarshi aniqlik; beshinchidan, salbiylikka qarshi ijobiylik va nihoyat oltinchidan, buzg`unchilikka qarshi tuzuvchanlik ma’nolarida ishlatiladi. inson bilimi, tafakkuri oldinga qarab harakat qiladi. shuning uchun u о`z tarixiga ega. insoniyat tafakkuri taraqqiyotining shu tarzda о`rganish quyidagi qonuniyatni ochishga olib keladi, ya’ni u uch bosqichli qonuniyat deb ataladi. birinchisi teologik yoki yolg`on (fiktiv); ikkinchisi metafizik yoki mavhumlashgan; uchinchisi pozitiv yoki ilmiydir. inson bilishi jarayonida ana shu …

iy asari “pozitiv falsafa kursi” deb nomlanadi (1830-1846 yillarda nashr qilingan). yana boshqa mashhur asari “pozitivizmning umumiy obrazi” (1912 yilda nashr qilindi). 1848 yil inqilobidan keyin “pozitiv siyosat tizimi” 4 jildlik asarini chop ettirdi. bu asarda u о`zining ijtimoiy-siyosiy qarashlarini bayon qildi. kont “pozitiv falsafasi” ning asosiy g`oyasi - fan hodisalarning tashqi qiyofasini tasvirlab kо`rsatish bilan chegaralanishi kerak, degan talabdan iborat. ogyust kont ana shu g`oyaga asoslanib, “metafizika”, ya’ni hodisalarning mohiyati haqidagi ta’limot bartaraf qilinmog`i lozim, deb da’vo qilgan edi. kont keng tabiiy-ilmiy materialni sintezlashtirishga urindi, lekin bu urinish kontning falsafiy pozitsiyasi tufayli fanni soxtalashtirishga olib keldi. kont tabiatni bilish tarixini uch davrga bо`ldi. bu pallalardan har biri dunyoqarashning muayyan tipiga: teologik, metafizik va pozitiv tiplarga muvofiq kelardi. birinchi teologik davr inson aqli hodisalarni g`ayritabiiy kuchlarning, xudoning ta’siri bilan izohlashga uringan. kontning fikricha, metafizik dunyoqarash teologik dunyoqarashning о`zgargan shaklidir. metafizik dunyoqarashga kо`ra, barcha hodisalarning asosini abstrakt metafizik mohiyatlar tashkil etadi. …

hi «yangi» dinni targ`ib qilishni ijtimoiy uyg`unlikni barqaror etish vasitasi deb hisoblaydi. kont о`zining yangi fanlar tasnifini taklif qildi. bu tasnif f. bekon bergan fanlar tasnifidan butunlay farq qiladi. bekon о`z tasnifini tafakkur, xotira, tasavvur tamoyillariga asoslanib bergan. kontning tasnifi qо`yidagi uch tamoyilga asoslanadi: soddadan murakkabga qarab harakat qilish; mavhumlikdan aniqlikka qarab harakat qilish; qadimgi davr fanlaridan hozirgi zamon faniga qarab harakat. kontning fikricha, bu tasnifda fanlarning mukammalligiga va aniqligiga urg`u berilgan. kontning tasnifida kamchilik mavjud. ijtimoiy fanlarga deyarli о`rin ajratilmagan, ayniqsa, tarix butunlay tushib qolgan. sotsiologiya va axloq fanlari esa oxirgi о`ringa tushib qolgan. shuningdek, bu tasnifda mantiq va psixologiya fanlari ham butunlay о`rin olmagan. kontning tasnif qilish usuli ijtimoiy fanlarning о`ziga xos xususiyatlarini inobatga olmagan holda, ularga nisbatan mexanik tarzda yondashadi. kontning tasnifini keyinchalik neokantchilar va «hayot falsafasi» vakillari tanqid qildilar. kontning falsafaga munosabati qanday edi? bu savolga kont javob bermaydi. biroq, falsafaning vazifasi haqida pozitiv falsafa aniq …

lari – kо`proq tajribaga asoslanadi; biologiya – kuzatishga, solishtirishga asoslanadi, tarix esa solishtirish orqali tahlil qilishga asoslanadi. kont sotsiologiya fanining asoschilaridan biri hisoblanadi. bu jamiyat tо`g`risidagi fan bо`lib, ijtimoiy xodisalarni solishtirish va tahlil qilish uslublariga asoslanadi. kont ijtimoiy hayotda oila, tabiiy muhit, urushlar, madaniyat, san’at, iqtisodiy ishlab chiqarish rivoji va boshqa jarayonlarni tahlil qiladi. shu bilan bir qatorda, sotsiologiya fanini miyaning fiziologik jarayonlarini о`rganuvchi frenologiya faniga bog`lab qо`yadi. keyinchalik fan rivoji frenologiyani sun’iy va asossiz ekanligini isbotlaydi. bu fan asta-sekin yо`qolib ketdi. pozitivizm falsafasining rivojida ingliz olimlari djon styuart mill hamda gerbert spenserlar katta rol о`ynadilar. djon styuart mill (1806-1873) dastlabki pozitivizmning yana bir yirik vakili hisoblanadi. djon mill о`z zamonasida juda keng ma’lumotga ega bо`lgan, turli masalalar bо`yicha о`z mustaqil qarashlariga ega bо`lgan faylasufdir. millning otasi djeyms mill (1173-1836) ham faylasuf bо`lgan. dj. mill dastlabki ma’lumotini gimnaziyaga bormasdan, о`z otasidan oladi. 3 yoshida esa lotin tilini egallaydi, 14 yoshida …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "pozitivizmning vujudga kelishi va yо`nalishlari"

1712994260.doc pozitivizmning vujudga kelishi va yо`nalishlari reja: 1. pozitivizmning shakllanishi va asosiy xususiyatlari. 2. pozitivizmning rivojlanish bosqichlari. 3. pozitivizmning keyingi taraqqiyoti. 4. pozitivizmning falsafa tarixidagi ahamiyati. tayanch iboralar: pozitivizm, pozitivlik, bilishning uch davri, fanlarning pozitivistik tasnifi. pozitivizm - g`arb falsafasida juda keng tarqalgan yо`nalish. xix asrning 30-yillarida fransuz faylasufi ogyust kont tomonidan asos solingan. demak, pozitivizm dastlab fransiyada, sо`ngra angliyada va g`arbiy yevropaning boshqa mamlakatlarida rivojlandi. kontning birlamchi talqinida falsafa har qanday birinchi sababni qidirishdan, substansional va hissiyotdan tashqari mohiyatni qidirishdan voz kechishi shart. ana shu izlanishlarni pozitivistlar...

Формат DOC, 169,0 КБ. Чтобы скачать "pozitivizmning vujudga kelishi va yо`nalishlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: pozitivizmning vujudga kelishi … DOC Бесплатная загрузка Telegram