osvald shpenglerning tarix falsafasi

DOC 128.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1712994252.doc osvald shpenglerning tarix falsafasi reja: 1. osvald shpenglerning tarix falsafasi. 2. “yevropa quyoshining botishi” asarida madaniyat va sivilizatsiya haqidagi g`oyalar. 3. o. shpenglerning ijtimoiy-siyosiy konsepsiyasi. 4. shpengler falsafasining g`arb ijtimoiy fikr taraqqiyotiga ta’siri. tayanch iboralar: madaniyat, sivilizatsiya, tarixiy taraqqiyot, madaniyat taqdiri, madaniy о`zgarishlar sikli. osvald shpengler 1880 yilning 29 mayida gari yaqinidagi mо`jazgina blankerburg shahrida tug`iladi. uning otasi berngard shpengler pochtada xizmatchi bо`lib ishlaydi. onasining ismi paulina shpenglerdir. 1887 yilda shpenglerlar oilasi zost shahriga kо`chib о`tishadi. shpengler bu yerda gimnaziyaga о`qishga kiradi. 4 yil о`tgach ularning oilasi yana gari shahriga kо`chib о`tishadi. shpengler latinadagi о`quv bilim yurtida о`qiydi. bu о`quv bilim yurti о`z asoschisi ilohiyotchi, pedagog avgust german farnke nomida edi. bu yerda qadimiy tillar chuqur о`rgatilar edi. nitshe о`qigan shulfort gimnaziyasidan hech qanday kamchiligi yо`q edi. 1899 yilda shpengler garidagi universitetga о`qishga kiradi. bu yerda matematika va tabiiy fanlar bilan chuqur shug`ullanadi. 1901 yilda shpenglerning otasi vafot etadi, …

og`irlashishi, hamda urushning boshlanishi bu kitobning nashrini orqaga surib yuboradi. nihoyat, 1918 yilda bu asarning birinchi jildi nashr qilinadi, shuning о`zi muallifga katta shon-88 shuhrat keltiradi. 1919 yilda “prusschilik va sotsializm” nomli uncha katta bо`lmagan asarini yozadi. 1922 yilda esa “ovrо`po quyoshining sо`nishi” asarining 2-jildi nashrdan chiqadi. 1920 yillarning boshlarida shpengler kо`p mashhur oilalar bilan dо`stlashadi. ular bilan bо`lgan muloqot uning qarashlariga ham ta’sir qiladi. shpengler nitshe arxivi prezidiumiga saylanadi. bu davrda u о`tkir siyosiy mavzularda ma’ruzalar qiladi. 1925 yilda shpengler siyosatdan qat’iy ravishda uzoqlashadi. u о`z diqqatini ilmiy faoliyatga qaratadi. shpengler falsafaning metafizik masalalari tо`g`risida yakunlanmagan qisqa asarlar yozadi. bu maqolalar 1966 yilda “birlamchi savollar” nomli tо`plamda nashr qilinadi. shu bilan bir qatorda shpengler etnologiya, tarix masalalari bilan ham shug`ullanadi. bu faoliyat uni yangi dunyo tarixini ishlab chiqishiga olib keladi. uning g`oyalari bir necha maqolalarida о`z aksini topadi: “amerika madaniyati”, “falak gardishi va uning dunyo tarixidagi ahamiyati”, “xristianlikning ikkinchi …

aylanma harakatga ega, ya’ni tug`iladi, ravnaq topadi va о`ladi. ovrо`po madaniyati ham oxirgi uchinchi bosqichni о`z boshidan kechirmoqda. tarix taqdirga о`xshaydi. har bir madaniyat о`z qobig`iga joylashgan, boshqa madaniyatga о`z yutuqlarini bera olmaydi. shpengler о`zining tarixiy konsepsiyasini yaratganda kо`pgina falsafiy masalalarni kо`taradi. jumladan, ijtimoiy-siyosiy muammolar ham о`ziga xos ravishda madaniyat tushunchasi orqali о`z yechimini topgan. “ovrо`po quyoshining sо`nishi” asari nashr etilishi bilan muallifga katta shuhrat olib keladi. u nafaqat germaniyaning turli qatlamlari orasida, balki rus ziyolilari orasida ham katta qiziqish uyg`otdi. tarix falsafasini yaratishda u mistik intuitsiyaga tayanadi. huddi ana shu uslub unga katta muvaffaqiyat olib keldi. “ovrо`pa quyoshining sо`nishi” asarida shpengler e’tiborini ovrо`po madaniyati taqdirini ochib berishga qaratgan. asarning boshlanishida u “hali hech kimning miyasiga tarixni tushunishdagi bunday inqilobiy fikr kelmagan”, - deydi. u о`zining tarixiy ta’limotini о`zigacha bо`lgan ta’limotlarga qarshi qо`yadi. lekin ayrim g`oyalarini nitshe va getedan olganligini tan oladi. asosiy tushuncha shpengler uchun “hayot” dir. lekin “xayot” …

on sifatida inkor qiladi va tarixiy taraqqiyotni ham inkor qiladi. shpengler fikricha, g`arb odami uchun tarix butunlay о`zgacha kо`rinishga ega. tarixning markazi “dunyo tarixining” bitta kichkina sayyoradagi olti ming yilligini tashkil qiladi. shu manazara, shpengler ta’kidicha, mohiyatan, bizning uyg`oq ongimiz mahsulidir. shu asosda g`arb ruhi о`zini anglaydi. shu zaruriy shakl orqali mavjudlikni mushohada qiladi. qadimiy inson uchun, tarixga bunday nazar solish begona, qadimiy va sharq insoni bunday holatni boshidan kechirgan bо`lsa ham, lekin uni butunlay boshqacha kо`rinishda qabul qilgan. demak, “dunyo tarixi” faqat biz uchun mavjuddir. “shunday qilib, - deydi shpengler, - hamma odam uchun bir hil tarixiy faoliyat mumkin emas. demak, bu alohida ruhning erkin fantaziyasidir. bu yuz yilliklar ichra tо`da sifatida insoniyat oqimi, million yillar ichra sanoqsiz quyosh tizimlarining yaratilishi, nil, ganga va egey daryolari sohillaridagi allaqachon о`lib, yо`q bо`lib ketgan rivojlangan mamlakatlar tarixi - faust ruhi mahsulidir”. shpengler yozadiki: “qancha odam va madaniyat bо`lsa, shuncha dunyo mavjud. …

bilish nazariyasi relyativizmga borib taqaladi. uning uchun ob’yektiv dunyo tо`g`risida bilim umuman yо`q, jumladan ob’yektiv haqiqat ham mavjud emas. shunday ekan, haqiqiy donishmand uchun mutloq tо`g`ri yoki mutloq notо`g`ri nuqtai-nazar yо`q. hamma narsa nisbiy hususiyatga ega, о`zgaruvchan va о`tkinchidir. inson koinotda atomdir, ya’ni bir zarrachadir, biroq koinot inson tafakkurining mahsulidir. “ana shu inson tafakkurining buyuk sirlaridan biridir. bu qarama-qarshilikni shundayligicha qabul qilishga majburmiz”. jon va dunyo ikki qutblilik tafakkurimiz mohiyatini tashkil qiladi, huddi magnetizmning mohiyati ikki qutbni bir-biriga tortishishida namoyon bо`lganidek. shpengler uchun “hayot” - bu “tarix”. shpengler tarixni fandan butunlay ajratadi. tarix - bu bilim emas, balki hissiyotlar, kechinmalar. uning uchun tabiat va tarix qutbiy qarama-qarshiliklardir, ya’ni tiriklik-о`liklik, sokinlik-harakat, borlik va yо`qlik. tarix - bu tirik borliqdir. tabiat tafakkur mahsulidir. tarix intuitsiya, mushohada mahsulidir. fan va mantiq hayotni о`ldiradi. fan borliqni tushuntirib berish uchun emas, balki moslashish uchun kerak, ya’ni amaliy texnik ahamiyatga ega. bilish “hokimiyatga intilishning” qurolidir. tarixni …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "osvald shpenglerning tarix falsafasi"

1712994252.doc osvald shpenglerning tarix falsafasi reja: 1. osvald shpenglerning tarix falsafasi. 2. “yevropa quyoshining botishi” asarida madaniyat va sivilizatsiya haqidagi g`oyalar. 3. o. shpenglerning ijtimoiy-siyosiy konsepsiyasi. 4. shpengler falsafasining g`arb ijtimoiy fikr taraqqiyotiga ta’siri. tayanch iboralar: madaniyat, sivilizatsiya, tarixiy taraqqiyot, madaniyat taqdiri, madaniy о`zgarishlar sikli. osvald shpengler 1880 yilning 29 mayida gari yaqinidagi mо`jazgina blankerburg shahrida tug`iladi. uning otasi berngard shpengler pochtada xizmatchi bо`lib ishlaydi. onasining ismi paulina shpenglerdir. 1887 yilda shpenglerlar oilasi zost shahriga kо`chib о`tishadi. shpengler bu yerda gimnaziyaga о`qishga kiradi. 4 yil о`tgach ularning oilasi yana gari shahriga kо`chib о`tishadi....

DOC format, 128.0 KB. To download "osvald shpenglerning tarix falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: osvald shpenglerning tarix fals… DOC Free download Telegram