pragmatizm falsafasi

DOC 122.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1712994268.doc pragmatizm falsafasi reja: 1. pragmatizmning ijtimoiy-tarixiy, nazariy-g`oyaviy asoslari. 2. charlz pirs - pragmatizm asoschisi. 3. pirs tamoyillari va haqiqat masalasi. 4. wilyam djeyms pragmatik falsafasi tayanch iboralar: pragmatizm, pragma, shubha-ishonch ta’limoti, fan uslubi, pirs tamoyili. pragmatizm (yunon. pragmas – ish, amal, xatti–harakat ma’nosini anglatadi). pragmatizm asoschisi – amerika mutafakkiri, matematigi, mantiqshunos va faylasuf charlz sanders pirs ushbu atama muallifi hisoblanadi. pirsdan sо`ng uning vatandoshlari – u. djeyms, j.g. mid, buyuk britaniyada –f.k.s. shiller pragmatizmni yangidan yangi muammolari doirasini rivojlantirganlar. garvard universiteti professori, astronom va matematik bendjamen pirsning о`g`li charlz sanders pirs 1839 yil 10 sentabrda kembridj, massachusetsda tug`ilib, 1914 yil 19 aprelda milford, pensilvaniyada vafot etgan. pirs 1863 yil kimyo fanlari magistri ilmiy darajasini olgan. 1867 yili u amerika san’at va fan akademiyasining a’zosi bо`lgan. pirs 1879 yildan boshlab jons xopkins universitetiga mantiq fanidan о`qituvchi qilib qabul qilingan. ayni shu kezlarda u falsafa, mantiq va semiotika bilan yaqindan qiziqa …

diyotining falsafasi hamdir. u biznes uchun, jumladan, har qanday «foydali» faoliyatni tashkil etish uchun qulay bо`lgan metodologik qurol sifatida amerika ishbilarmonlari, menedjerlari, siyosatdonlari va davlat arboblari о`rtasida keng yoyilgan. olib borilgan izlanishlardan kelib chiqqan holda aytish mumkinki, pragmatizm asosida «shubha–ishonch» nazariyasi yotadi. о`z hayoti jarayonida inson qandaydir birlamchi xildagi faoliyatlarni ishlab chiqadi. bizning barcha fikrlarimiz ushbu faoliyatlar kо`nikmasini ishlab chiqishga qaratilgandir. pirs aqidasicha, bu maqsadga nimaiki taalluqli bо`lmasa, ularning barchasi fikrga qadaladi, ammo uning о`zi yoki uning qismi bо`la olmaydi. bilish jarayonida bizning barchamiz qandaydir ishonchga (nimalargadir ishonamiz) va qandydir shubhalarga yetib kelamiz. bizning ishonchimiz yoki e’tiqodimiz (nimalargadir ishonish) – bu muayyan sharoitlarda ishlab chiqilgan kо`nikmalar asosida muayyan tarzda faoliyat kо`rsatishga tayyorligimizdadir. ishonch – bu inson intilgan narsaga aqlning qoniqqan holatidir. shubha esa – qoniqtirmaydigan holatdirki, inson undan qutilishga harakat qiladi. pirs fikricha, har qanday, shu jumladan ilmiy tafakkurning ham maqsadi barqaror e’tiqodga (qat’iy fikrga) erishishdir. haqiqat shunday narsadirki, biz …

unda barqaror ishonchlarning shakllanishi metafizik nazariyalarning tug`ilish jarayonida о`z ifodasini topadi. bu nazariyalarning yaratuvchilari kо`p hollarda о`z e’tiqodlarini aql bilan muvofiqlikda turgan deb tasavvur qiladilar. ilm-fan usuli. turli kishilar ilmiy usulni qо`llab bir xil xulosalarga yetib kelishlari lozim. pirs fikricha, bu usul asosida shunday gipoteza yotadiki, birinchidan, bizning fikrimizga bog`liq bо`lmagan aniq ashyolar mavjud; ikkinchidan, doimiy qonunlarga muvofiq bu voqelik bizning his-tuyg`ularimizga о`z ta’sirini о`tkazadi va, uchinchidan, garchi bizning hissiyotlarimiz va munosabatlarimiz obyektlarga nisbatan turlicha bо`lsa ham, mulohaza yuritish yordamida biz ashyolarning voqelikda qanday ekanliklarini aniqlashimiz va birdan bir tо`g`ri xulosaga kelishimiz mumkin. «ashyolarning voqelikda qanday ekanligi haqidagi «haqiqiy xulosa»ning о`zi nimadan iborat? mashhur «pirs qoidasi» shunday deydi: «agar biz о`zimiz о`ylagan «amaliy oqibatlar»ni kо`rib chiqsak, ular bizning tushunchalarimizning obyekti bо`lishi mumkin, unda ushbu oqibatlar haqidagi tushuncha, bizning obyekt haqidagi tо`la tushunchamiz bо`ladi». pirs fikricha, pragmatizm har bir tushuncha amaliy oqibatlarning fikriy tushunchasi haqidagi ta’limot. pragmatizm paydo bо`lishi bilan oldingi …

emas, balki uni amaliyotga tadbiq qilish natijasida erishilgan yutuq va foydaligidadir (djems). pirs ta’biricha, pragmatizm shunday falsafiy oqimki, u tushuncha va e’tiqodning ma’nosini aniqlashga yordam beradi, g`oya va tushunchalar, faqat tadqiqotchi tomonidan tekshiruvdan о`tgandagina ahamiyatga ega bо`ladi. pirs о`zining “e’tiqodning о`rnatilishi” nomli asarida (1878–1879) e’tiqod va burch о`rtasidagi farqni ajratishga urinadi. uning fikricha, burch harakatga undaydi va e’tiqodga erishish uchun kurashni rag`batlantiradi. u shubhalanish nazariyasiga asos solib, uning asosiy tomonlari sifatida e’tiqod va ma’no tushunchalarini oladi. shuni ta’kidlab о`tish kerakki, pirs umuman о`z davrining har tomonlama kamol topgan kishisi edi. bir vaqtning о`zida u geodezist, faylasuf va mantiqchi, matematik va belgilar nazariyasining asoschisi bо`lgan. pirsning falsafiy qarashlarini shakllanishiga o. kont, j. berkli ta’sir kо`rsatdi. pragmatizm haqiqatni nazariy (gnoseologik) masala sifatida tan olmaydi. uningcha, haqiqat va amaliyot yaxlit holda namoyon bо`lsagina biron ma’noga ega bо`ladi. dyui iborasi bilan aytganda haqiqat va amaliyot birligi individ manfaatida aks etadi. manfaat tushunchasi esa, о`z …

insonga kо`rsatadigan doimiy ta’sirining о`zginasidir. etikada pragmatism meliorizmga (hayotdagi ustuvor qoida va qonunlarning takomillashib borishiga ishonish) tayanadi. pragmatizm va subyektiv idealizm - bir biriga yaqin ta’limotlar. pragmatizm uchun ahamiyatga sazovor xususiyati shundaki, muayyan obyekt haqidagi tushunchalar ma’nosi va ahamiyati ularni keltirib chiqargan amaliy natijalardan qidiriladi. ilmiy bilishda tajriba о`tkazishga katta e’tibor berish - pragmatizmga xos xususiyatdir. logikaning (mantiqning) qonunlari va shakllarini pragmatizm foydali funksiyalar sifatida olib qaraydi. shuning uchun bо`lsa kerak, aqsh oliy о`quv yurtlari, universitet va kolledjlarining о`quv dasturlarida u katta о`rin tutadi. u biznes, jumladan, har qanday foydali faoliyat kо`rsatish uchun qulay bо`lgan uslubiy qо`llanma sifatida amerika biznesmenlari, menedjerlar, siyosatdon va davlat arboblari о`rtasida keng yoyilgan edi. ikkinchi jahon urushidan sо`ng g`arb mamlakatlarida pragmatizm ta’limotining ta’siri keskin susaya boshladi. hozirgi davrda aqshda neopozitivizm va turli diniy ta’limotlar keng tarqalgan. pragmatizm asosida i. kantning “sof aql tanqidi” asarida ilgari surilgan “pragmatik ishonch” g`oyasi yotadi. ch.pirs pragmatizmni haqiqat qadrini manfaatdorlik …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "pragmatizm falsafasi"

1712994268.doc pragmatizm falsafasi reja: 1. pragmatizmning ijtimoiy-tarixiy, nazariy-g`oyaviy asoslari. 2. charlz pirs - pragmatizm asoschisi. 3. pirs tamoyillari va haqiqat masalasi. 4. wilyam djeyms pragmatik falsafasi tayanch iboralar: pragmatizm, pragma, shubha-ishonch ta’limoti, fan uslubi, pirs tamoyili. pragmatizm (yunon. pragmas – ish, amal, xatti–harakat ma’nosini anglatadi). pragmatizm asoschisi – amerika mutafakkiri, matematigi, mantiqshunos va faylasuf charlz sanders pirs ushbu atama muallifi hisoblanadi. pirsdan sо`ng uning vatandoshlari – u. djeyms, j.g. mid, buyuk britaniyada –f.k.s. shiller pragmatizmni yangidan yangi muammolari doirasini rivojlantirganlar. garvard universiteti professori, astronom va matematik bendjamen pirsning о`g`li charlz sanders pirs 1839 yil 10 sent...

DOC format, 122.5 KB. To download "pragmatizm falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: pragmatizm falsafasi DOC Free download Telegram