etika fanining predmeti va jamiyat hayotidagi ahamiyati. axloq haqidagi qarashlar tarixi

DOCX 65.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1734505173.docx etika fanining predmeti va jamiyat hayotidagi ahamiyati. axloq haqidagi qarashlar tarixi reja: 1. etika fanining predmeti va tadqiqot doirasi, maqsad va vazifalari. 2. axloqning kelib chiqishi va axloqiy ong shakllari. 3. qadimgi dunyo axloqshunosligi. 4. o’rta asrlarda g’arb va sharq axloqshunosligi. 5. yangi va eng yangi davr axloqshunosligidagi asosiy xususiyatlar. axloqshunoslik fanining predmeti va tadqiqot doirasi, maqsad va vazifalari. etika (axloqshunoslik) eng qadimgi fanlardan bo`lib, ko`p ming yillik tarixga egadir. u bizda «ilmi ravish», «ilmi axloq», «axloq ilmi», «odobnoma» singari nomlar bilan atalib kelingan bo`lsa, ovrupada «etika» nomi bilan mashxur bo`lgan. axloqshunoslik kishilarning hulq normalarini, yurish-turish, tartib-qoida, hatti-harakatlarini tartibga keltiruvchi, ijtimoiy hodisalardagi vazifalarni belgilab kelgan. yunon faylasufi arastu (aristotel e. o 384-322-betlar) birinchi bo`lib etika fanini muamolaga kiritgan. arastu fanlarni tasnif qilib, uch guruhga bo`ladi: nazariy, amaliy, ijodiy. birinchi guruhga falsafa, matematika va fizikani, ikkinchi guruhga etika va siyosatni, uchinchi guruhga esa san‘at, hunarmandchilik va amaliy fanlarni kiritadi. demak, …

anglatadi., muayyan tushuncha sifatida esa inson fe‘l - atvori va hatti – harakatlarining keng qamrovli qismini ifodalaydi. axloq ruschada «moral» so`zidan olingan bo`lib, axloq degan ma‘noni anglatadi. demak, axloq eng avvalo kishilarning oilada, jamoada, jamoatchilik joylarida yurish-turish, yashash qoidalariga, fe‘l - atvor, hatti-harakatlarining jamisini ifodalaydi. axloq tushunchasi odob, hulq-atvor so`zlarining mazmunini anglatadi. axloqni umumiy tushuncha sifatida olib, uni doira shaklida aks ettirilsa, doiraning eng qamrovli qismini axloq egallaydi. «odob» arabcha «adab» so`zidan olingan bo`lib-kishilarning hulq-atvori, yurish-turish munosabatlarini ifodalaydi. u kishilarning ijtimoiy munosabatlari orqali shakllanadi va rivojlanib boradi. odobga bo`lgan e‘tibor bolalikdan boshlanib, yoshi ulg`ayib borgan sari kishilarning odob darajasi kengayib boradi. odob – insonni ma‘naviy kamolotga yetkazuvchi, kishi faoliyatini belgilovchi tarixiy jarayondir. odob axloqqa nisbatan tor tushuncha bo`lib, u o`z navbatida barcha axloqiy fazilatlarni yuzaga chiqishi bilan namoyon bo`ladi. odob aqlning suyanchi bo`lib, barcha fazilatlarning sha‘ni va hikmatidir. «hikmatnoma» da: «odob ikki xildir: hikmat odobi va xizmat odobi. hikmat odobi …

noma» da quyidagi fikrlar aks ettirilgan: «insondagi go`zallik tuyg`usi bamisoli g`uncha bo`lsa, uning mumtoz hulqi, odobi bu g`unchaning husn-jamolidir. bu fazilatlar bir – birini bezaydi va boyitadi». (qarang: raximjon usmonov. saodatnoma. tanlangan asarlar. toshkent, «o`qituvchi», 1995 yil, 27-bet). demak, hulq odob bilan chambarchas bog`langan tushunchadir. axloq esa odob, hulqqa nisbatan keng qamrovli tushuncha bo`lib, kishilarning axloqiy hayotini o`rganadigan, axloqiy xodisalarning o`ziga xos xususiyatlari va rivojlanish qonunlarini ochib beradi. axloq kishilarning ijtimoiy hayotida namuna bo`la oladigan ijobiy hatti-harakatlar yig`indisi, insonning yetuklik darajasini belgilovchi ma‘naviy xodisa hisoblanadi. axloq barcha odamlar uchun birdek taalluqli hisoblangan, shaxs hayotidagi hamma sohalarda o`ziga va o`zgalarga qo`yiladigan ma‘naviy-ijtimoiy talablar hamda ehtiyojlarning munosabatlar shaklidagi ko`rinishlaridan iborat bo`lgan, insonga berilgan ixtiyor erkinligini hatti-harakatlar jarayonida ichki iroda kuchi tomonidan oqilona cheklanishini taqozo etuvchi ma‘naviy xodisadir. ma‘naviy hodisaning mazmunida kishilarning hulq-atvori, (harakteri), hulq – odobi, ularning ijtimoiy hayotda tutgan o`rni, oilaga, vatanga, millatga, jamoatchilikka bo`lgan munosabatlari, ularni tartibga solish va boshqarish …

otga erishgan kishilar – insonlarni tarbiyalashdan iborat. axloqshunoslik fani oldida eng murakkab vazifalar turadi. uning asosiy vazifasi insonlarni axloqiy pok, har tomonlama kamolotga yetgan, hulqi, odobi, yurish-turishi, muomala munosabati bilan el-yurtga tanilgan kishi sifatida tarbiyalashdan iboratdir. eng muhim vazifalardan yana biri axloqsizlik illatlariga qarshi shafqatsiz kurashish, salbiy illatlarni hayotdan siqib chiqarish, bunday salbiy illatlarning oldini olish yo’llari va vositalarini ishlab chiqish hisoblanadi. mamlakatimizda adolatli, insonparvar huquqiy davlat va fuqarolik jamiyatini bunyod qilish maqsad qilib qo’yilgan. bu sharafli va ulug’ maqsad har tomonlama kamol topgan, ulug’vor insoniy fazilatlarni o’zida mujassamlashtirgan, hayotni, borliqni yanada go’zalroq qilish uchun o’z hissasini qo’shadigan komil insonni tarbiyalashni taqazo etadi.mamlakatimizning 1-prezidenti i.a.karimov: «biz barpo etayotgan yangi jamiyat yuksak ma‘naviy va axloqiy qadriyatlarga tayanadi va ularning rivojlanishiga katta e‘tibor qaratiladi. bu jarayon milliy istiqlol g’oyasi va mafkurasiga, o’sib kelayotgan yosh avlodni vatanparvarlik ruhida tarbiyalashga asoslanadi», - deb ta‘kidlagan edi.[footnoteref:1] axloqshunoslik tafakkur taraqqiyotini tadqiq etadi va amaliyotda insonni ezgulik …

tirib, insoniy hulq-odob, fe‘l - atvorni mustaxkamlab boradi. axloq, hulq-odob, fe‘l - atvor axloqshunoslik-ning baxs mavzuini tashkil etadi. masalan, hulq-atvori buzuq kishilardan hamma o`zini olib qochadi, undan begonalashadi. «saodatnoma»da: «agar odamlar sendan uzoq yurishga intilsalar, o`z hulq-avtoringga razm sol. hatto asalari ham xushbo`y ko`katga intiladi, badbo`ydan qochadi», - deb ta‘kidlanadi.[footnoteref:2] demak, axloq qoidalariga rioya qilish har bir insonning burchidir. axloq qoidalariga rioya qilishni ta‘minlash jamoatchilik fikri bilan amalga oshiriladi va odatda ishontirish kuchiga tayanadi. xalq ommasi tomonidan bir necha ming yillar davomida yaratilgan moddiy va ma‘naviy madaniyat-maqollar va matallar, rivoyatlar va falsafiy asarlarda halollik va poklik madx etilgan, birovlarning haqiga xiyonat qilish, mehnat qilmasdan kun ko`rish, o`g`irlik, poraxo`rlik, ta‘magirlik qattiq qoralangan, o`zidan kattalarni hurmat qilish, bemorlarga yordam berish, boshqa millatlar va xalqlarga mansub bo`lgan kishilarning tili, tarixi, madaniyati, ilg`or udum va an‘analariga hurmat bilan qarash, tabiat va uning boyliklarini e‘zozlash uqtirilgan. do`stlik, ahillik, o`zaro hamkorlikda hayot kechirish, tinchlik uchun kurashish, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "etika fanining predmeti va jamiyat hayotidagi ahamiyati. axloq haqidagi qarashlar tarixi"

1734505173.docx etika fanining predmeti va jamiyat hayotidagi ahamiyati. axloq haqidagi qarashlar tarixi reja: 1. etika fanining predmeti va tadqiqot doirasi, maqsad va vazifalari. 2. axloqning kelib chiqishi va axloqiy ong shakllari. 3. qadimgi dunyo axloqshunosligi. 4. o’rta asrlarda g’arb va sharq axloqshunosligi. 5. yangi va eng yangi davr axloqshunosligidagi asosiy xususiyatlar. axloqshunoslik fanining predmeti va tadqiqot doirasi, maqsad va vazifalari. etika (axloqshunoslik) eng qadimgi fanlardan bo`lib, ko`p ming yillik tarixga egadir. u bizda «ilmi ravish», «ilmi axloq», «axloq ilmi», «odobnoma» singari nomlar bilan atalib kelingan bo`lsa, ovrupada «etika» nomi bilan mashxur bo`lgan. axloqshunoslik kishilarning hulq normalarini, yurish-turish, tartib-qoida, hatti-harakatlarini tart...

DOCX format, 65.0 KB. To download "etika fanining predmeti va jamiyat hayotidagi ahamiyati. axloq haqidagi qarashlar tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: etika fanining predmeti va jami… DOCX Free download Telegram