etika fanining predmeti va jamiyat hayotidagi ahamiyati

DOCX 5 pages 33.3 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 33.3 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

“etika” fanining predmeti va jamiyat hayotidagi ahamiyati reja: 1. etikaning predmeti, ahamiyati, fanlararo bog‘liqligi. axloqning kelib chiqishi. 2. gedonizm va evdemonizm tushunchalarining axloqiy mohiyati. 3. milliy mustaqillikni mustahkamlash jarayonida etikaning jamiyat ijtimoiy-ma’naviy hayotidagi o‘rni. 4. axloqiy tafakkur taraqqiyotining asosiy bosqichlari etikaning predmeti, ahamiyati, fanlararo bog‘liqligi. axloqning kelib chiqishi axloq inson va jamiyat o‘rtasidagi ob’ektiv a’loqadorlik tufayli kelib chiqadigan, shaxsiy va umumiy manfaatlarni muvofiqlashtirib turish asosida har bir shaxsning xayoti va faoliyatini boshqaradigan, tartibga soladigan muayyan xulq atvor, odob, xatti – xarakat prinsip va normalarning majmuidir. axloqni umumiy tushuncha sifatida olib, uni doira shaklida aks ettiradigan bo‘lsak, doiraning eng kichik qismini odob, undan kattaroq qismini - xulq, eng qamrovli qismini axloq egallaydi. odob- inson haqida yoqimli taassurot uyg‘otadigan, lekin jamoa, jamiyat va insoniyat hayotida burilish yasaydigan darajada muhim ahamiyatga ega bo‘lmaydigan, milliy urf-odatlarga asoslangan chiroyli xatti-harakatlarni o‘z ichiga oladi.xulq- oila, jamoa, mahalla-ko‘y miqyosida ahamiyatli bo‘lgan, ammo jamiyat va insoniyat hayotiga sezilarli …

2 / 5

.etika boshqa ijtimoiy va falsafiy fanlar bilan o‘zaro aloqadorlikda rivojlanib kelmoqda. ayniqsa, uning estetika bilan aloqasi qadimiy va o‘ziga xos. avvalo, insonning har bir xatti-harakati va niyati ham axloqiylikka, ham nafosatga tegishli bo‘ladi, ya’ni muayyan ijobiy faoliyat ham ezgulik (ichki go‘zallik), ham nafosat (tashqi go‘zallik) xususiyatlarini mujassam qiladi. etika va dinshunoslik. etikaning dinshunoslik bilan aloqasi shundaki, har ikkala fan ham bir xil muammo - axloqiy mezon muammosini hal etishga qaratilgan. etika va huquqshunoslik.etikaning huquqshunoslik bilan aloqasi uzoq tarixga ega. ma’lumki, juda ko‘p hollarda axloq me’yorlari bilan huquq me’yorlari mohiyatan va mazmunan bir xil bo‘ladi. shunga ko‘ra, axloqni jamoatchilik asosidagi huquq, huquqni esa qonuniylashtirilgan axloq deb atash mumkin. etika va pedagogika.etika pedagogika bilan ham chambarchas aloqada. pedagogikadagi shaxsni shakllantirish, tarbiyalash, ta’lim berish jarayonlarini pand-nasihatlarsiz, odobnoma darslarisiz tasavvur qilib bo‘lmaydi. etika va ruhshunoslik.qadimdayoq etikaning ruhshunoslik bilan aloqasi alohida ahamiyatga ega bo‘lgan. zotan, bu ikkala fan kishilar xatti-harakati, fe’l-atvori va mayl-istaklarini o‘rganadi. lekin …

3 / 5

huxrat ketidan quvish» kabi ma’nolarini ham anglatmoqda. bu falsafiy yo‘nalish asoschisi suqrotning zamondoshi aristipp (435—355 yy.) inson ruhini ikki holati haqida gapiradi: huzurlanish mayinlik va nafislik sifatida, iztirob esa qo‘pol va ruhiy qo‘zg‘alish xususiyatlariga ajratadi. aristipp fikricha baxtga erishuv hushurbaxlikning yuksak cho‘qqisiga iztirobga tushmasdan amalga oshishi kerak. hayotning ma’nosi uningcha aynan shunday natijaga erishish bilan bog‘liq.gedonizm (huzurbaxshlik ta’limoti)— bu o‘ziga xos hayotga bo‘lgan yondoshuv bo‘lib, hayotda asosiy maqsadning birinchi pog‘onasiga lazzatlanish va huzurbahshlik qo‘yiladi. bunday qarashlarning ibtidosi qadimgi yunon faylasufi aristipp kirenskiyning ta’limotlariga borib taqaladi. faylasuf axloqshunoslikning yaxshilik tushunchasiga nisbat berar ekan, uni huzurbaxshlik bilan bog‘laydi. ya’ni nima insonga huzur baxsh etsa shu yaxshilikdir degan xulosaga keladi. bunday xulosa o‘sha davrning aksariyat olimlarining bu yondoshuv ketidan ergashishiga va gedonchilar yo‘nalishini paydo qilishiga asos bo‘lib xizmat qildi. shu tariqa ijtimoiy tartiblar erkinlik va o‘zini to‘liq namoyon qilishni cheklaydigan shartlar sifatida qarala boshlandi. gedonizm ta’limotining sog‘lom turi boshqalarning hayotini ham yaxshi o‘tishiga …

4 / 5

iga tegmaslikni talab qiladi. bu zamonaviylikni faqat yaxshilik bilan bog‘liq xususiyatlarini o‘zida mujassam qilishni, turmush go‘zalligini, inson go‘zalligini, atrof-muhitni go‘zallashtirish, hayotni ma’nosini to‘laqonli bo‘lishiga intilishda ko‘rinadi. gedonizm axloqshunoslikning huzurbaxshlik yo‘nalishi bo‘lib, unda hayotning maqsadi hayotning yuksak ne’matlariga intilish va undan lazzatlanib, zavqlanib yashash bilan belgilanadi. shu jihatdan ham qadimgi davr faylasuflaridan bejizdan antisfen: «mehnat orqasidan keladigan farog‘atni talab qilish kerak, undan oldin keladiganini emas» degan fikrni aytgan emas. aslida huzurbaxshlik ta’limotiga ergashish salbiy xususiyat kasb etmaydi. insonni hayot qiyinchiliklaridan o‘tishda uning mehnati samarasi katta ahmiyat kasb etadi. turli ruhiy, jismoniy zo‘riqishlarga uchragan insonga ruh bag‘ishlaydi. boshqa tomondan, huzurbaxshlik ta’limoti ham axloqshunoslikning muhim g‘oyalaridan – inson uchun zarur bo‘lgan ehtiyojlari, moddiy qadriyatlar uning qadr-qimmati bilan bog‘liq g‘oyalarni ilgari suradi. bu ikki ta’limot asosida boshqa mashhur ta’limotlarni vujudga keltirdi. gedonizmning qaysidir ma’noda davomchisi sanalgan yana bir yo‘nalishlardan biri evdemonizmdir. evdemonizm (grech. ευδαιμονία — barqarorlik, huzurbaxshlik, baxt) — inson asosif faoliyatining baxtga erishuvga …

5 / 5

nizm yo‘nalishidagi huzurbaxshlik ta’limotini yoqlovchilar epikur, gassendi, lametri, volter, golbaxlar baxt va huzurbaxshlikni uyg‘unlashtiradilar. ammo gedonizmdan farqli o‘laroq huzurbaxshlik bu yerda insonning axloqiy faoliyati bilan bevosita bog‘lanadi. misol uchun, epikur nazdida yuksak darajadagi huzur tuban jismoniy lazzatda emas, balki nafis ma’naviylikdadir. faqatgina mutlaq sokinlik va ataraksiya holatidagina inson haqiqiy baxt egasiga aylanadi.ammo asosiy evdemonizm yo‘nalishi tanqidchilaridan immannuel kant haqiqiy axloqiy faoliyatning asosida baxt emas, burch turishini ta’kidlaydi. zamonaviy ruhshunoslikda bu yo‘nalish ijobiy, amaliy ruhshunoslik sifatida evdaymoniya haqidagi qadimgi yunon faylasuflarining ta’limotini o‘rganmoqda.sharq falsafasiga esa, baxtga erishuv hakidagi bu ta’limotni buddhachilikning nirvanaga erishish uchun barcha iztiroblardan qutulishga intilish va shu bilan to‘laqonli baxtga erishuvga nisbat beriladi. dalay-lama (xiv) qarashlari «inson hayotining asosiy maqsadi – baxtdir. bu shubhasiz. biz qanday e’tiqoddaligimizdan qat’iy nazar — dahriy yo xudoga ishonamizmi yo‘mi, buddhachi yo nasroniy, — barchamiz hayotda eng yaxshi narsani izlaymiz. shu tariqa, mening fikrimcha, hayotimizdagi asosiy faoliyatimiz — bu baxtga intilishdir»[footnoteref:2] . [2: …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "etika fanining predmeti va jamiyat hayotidagi ahamiyati"

“etika” fanining predmeti va jamiyat hayotidagi ahamiyati reja: 1. etikaning predmeti, ahamiyati, fanlararo bog‘liqligi. axloqning kelib chiqishi. 2. gedonizm va evdemonizm tushunchalarining axloqiy mohiyati. 3. milliy mustaqillikni mustahkamlash jarayonida etikaning jamiyat ijtimoiy-ma’naviy hayotidagi o‘rni. 4. axloqiy tafakkur taraqqiyotining asosiy bosqichlari etikaning predmeti, ahamiyati, fanlararo bog‘liqligi. axloqning kelib chiqishi axloq inson va jamiyat o‘rtasidagi ob’ektiv a’loqadorlik tufayli kelib chiqadigan, shaxsiy va umumiy manfaatlarni muvofiqlashtirib turish asosida har bir shaxsning xayoti va faoliyatini boshqaradigan, tartibga soladigan muayyan xulq atvor, odob, xatti – xarakat prinsip va normalarning majmuidir. axloqni umumiy tushuncha sifatida olib, uni doira shaklid...

This file contains 5 pages in DOCX format (33.3 KB). To download "etika fanining predmeti va jamiyat hayotidagi ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: etika fanining predmeti va jami… DOCX 5 pages Free download Telegram