etika fanining predmeti va jamiyat hayotidagi ahamiyati

DOCX 8 sahifa 28,9 KB Bepul yuklash

8 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 28,9 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 8

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 8

13-mavzu “etika” fanining predmeti va jamiyat hayotidagi ahamiyati reja 1. “etika” fanining predmeti, mohiyati, uning asosiy belgilari va tuzilmasi. 2. etikaning boshqa ijtimoiy fanlar bilan aloqadorligi. 3. etika fanining ahamiyati va vazifalari tayanch so’zlar axloq, odob, xulq, etika, estetika, axloqiy tafakkur, axloqsizlik, etosfera, biologik olam, noosfera, texnokratiya, axloqshunoslik. etika bir necha ming yillik tarixga ega bo‘lgan qadimiy fan. u bizda «ilmi ravish», «ilmi axloq», «axloq ilmi», «odobnoma» singari nomlar bilan atab kelingan. ovro‘pada esa «etika» nomi bilan mashhur, biz ham yaqin-yaqingacha shu atamani qo‘llar edik. u dastlab manzildoshlik, yashash joyi, keyinchalik esa odat, fe’l, fikrlash tarzi singari ma’nolarni anglatgan; yunoncha «ethos» so‘zidan olingan. uni birinchi bo‘lib yunon faylasufi arastu muomalaga kiritgan. arastu fanlarni tasnif qilarkan, ularni uch guruhga bo‘ladi: nazariy, amaliy va ijodiy. birinchi guruhga falsafa, matematika va fizikani; ikkinchi guruhga etika va siyosatni; uchinchi guruhga esa san’at, hunarmandchilik va amaliy fanlarni kiritadi. shunday qilib, qadimgi yunonlar axloq haqidagi ta’limotni …

2 / 8

mini bildiradi. axloqni umumiy tushuncha sifatida olib, uni doira shaklida aks ettiradigan bo‘lsak, doiraning eng kichik qismini odob, undan kattaroq qismini - xulq, eng qamrovli qismini axloq egallaydi. odob - inson haqida yoqimli taassurot uyg‘otadigan, lekin jamoa, jamiyat va insoniyat hayotida burilish yasaydigan darajada muhim ahamiyatga ega bo‘lmaydigan, milliy urf-odatlarga asoslangan chiroyli xatti-harakatlarni o‘z ichiga oladi. xulq - oila, jamoa, mahalla-ko‘y miqyosida ahamiyatli bo‘lgan, ammo jamiyat va insoniyat hayotiga sezilarli ta’sir ko‘rsatmaydigan yoqimli insoniy xatti-harakatlarning majmui. axloq - jamiyat, zamon, insoniyat tarixi uchun namuna bo‘la oladigan ijobiy xatti-harakatlar yig‘indisi, insoniy kamolot darajasini belgilovchi ma’naviy hodisa. bu fikrlarimizni misollar orqali tushuntirishga harakat qilamiz. deylik, metroda yoshgina yigit, talaba hamma qatori o‘tiribdi. navbatdagi bekatdan bir keksa kishi chiqib, uning ro‘parasida tik turib qoldi. agar talaba darhol: «o‘tiring, otaxon!» deb joy bo‘shatsa, u chiroyli a’mol qilgan bo‘ladi va bu a’moli bilan atrofdagilarda yaxshi kayfiyat uyg‘otadi; chetdan qarab turganlar unga ich-ichidan minnatdorchilik bildirib: «baraka …

3 / 8

biz xushxulq inson deymiz va unga mahallamizning namunasi sifatida qaraymiz. bordi-yu, aksincha bo‘lsa, u qo‘ni-qo‘shnilar bilan qo‘pol muomala qilsa, to‘y-ma’rakalarda janjal ko‘tarsa, sal gapga o‘dag‘aylab, musht o‘qtalsa, ichib kelib, oilada xotin-bolalarini urib, haqoratlasa, uni badxulq deymiz. uning badxulqliligidan oilasi, tevarak-atrofdagi ba’zi shaxslar jabr ko‘radi, mahalladagilarning tinchi buziladi, lekin xatti-harakatlari jamiyat ijtimoiy hayotiga yoki insoniyat tarixiga biror-bir ko‘zga tashlanadigan ta’sir o‘tkazmaydi. biroq bu fikrlardan odob va xulqning jamiyatdagi roli u qadar ahamiyatli emas ekan, degan xulosa chiqmasligi kerak; fuqarolar orasida odoblilik va xushxulqlilikning keng yoyilishi jamiyat axloqiy hayotigagina emas, balki butunisicha ijtimoiy taraqqiyotga ham ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. bu ta’sir tufayli garchand jamiyat birdaniga yuksalib ketmasa-da, asta-sekinlik bilan, muntazam ravishda yaxshilanib, ravnaq topib boradi. axloqqa kelsak, masala o‘ta jiddiy mohiyat kasb etadi: deylik, bir tuman yoxud viloyat prokurori o‘zi mas’ul hududda doimo qonun ustuvorligini ta’minlash uchun intiladi, adolat qaror topishini ko‘zlab ish yuritadi, lozim bo‘lsa, hokimning noqonuniy farmoyishlariga qarshi chiqib, ularning bekor …

4 / 8

azzulga olib keladi. albatta, har uchala axloqiy hodisa va ularning ziddi nisbiylikka ega. chunonchi, hozirgina misol keltirganimiz prokurorning axloqsizligi darajasi bilan o‘z yakka hukmronligi yo‘lida millionlab begunoh insonlarni o‘limga mahkum etgan lenin, stalin, hitler, pol pot singari shaxslar axloqsizligi orasida farq bor: agar prokurorning axloqsizligi bir millat yoki mamlakat uchun zarar qilsa, totalitar tuzum hukmdorlari xatti-harakatlari umumbashariy miqyosdagi fojialarga olib keladi. bu o‘rinda shuni alohida ta’kidlash joizki, axloqiy tarbiya natijasida odoblilik - xushxulqlilikka, xushxulq-lilik - yuksak axloqiylikka aylangani kabi, axloqiy tarbiya yo‘lga qo‘yilmagan joyda muayyan shaxs, vaqti kelib, odobsizlikdan - badxulqlilikka, badxulqlilikdan - axloqsizlikka o‘tishi mumkin. shunday qilib, axloqshunoslik mazkur uch axloqiy hodisani bir-biri bilan uzviylikda va nisbiylikda o‘rganadi. ana shu uch axloqiy hodisaning umumlashmasini, ya’ni mazkur fanimizning predmeti bo‘lgan umumiy tushuncha sifatida axloqni quyidagicha ta’riflash mumkin: axloq - barcha odamlar uchun birdek taalluqli hisoblangan, shaxs hayotidagi hamma sohalarda o‘ziga va o‘zgalarga nisbatan qo‘yiladigan ma’naviy-ijtimoiy talablar hamda ehtiyojlarning munosabatlar shaklidagi …

5 / 8

a kengaytiribroq talqin etish mumkin. ma’lumki, falsafaning fanlar podshosi sifatidagi vazifasi barcha tabiiy va ijtimoiy ilmlar erishgan yutuqlardan umumiy xulosalar chiqarib, insoniyatni xaqiqatga olib borishdir. shundan kelib chiqqan holda, falsafaning predmetini tafakkur deb belgilash maqsadga muvofiq. axloqshunoslik axloqiy tafakkur taraqqi-yotini tadqiq etadi va amaliyotda insonni ezgulik orqali haqiqatga olib borishga xizmat qiladi. shu bois uni axloq falsafasi yoxud ezgulik falsafasi deb atash mumkin. hozir u falsafiy fan sifatida uch yo‘nalishda ish olib boradi, ya’ni axloqiy tafakkur taraqqiyotini tadqiq etar ekan, u axloqni: 1) bayon qiladi; 2) tushuntiradi; 3) o‘rgatadi. shunga ko‘ra, u tajribaviy-bayoniy, falsafiy-nazariy va rusmiy-me’yoriy tabiatga ega. qadimgilar uni amaliy falsafa deb ataganlar. zero, sof nazariy axloqshunoslikning bo‘lishi mumkin emas. u insoniyat o‘z tajribasi orqali erishgan donishmandlik namunalarini hikmatlar, naqllar, matal-maqollar tarzida bayon etadi, kishilarni axloqiy qonun-qoidalarga o‘rgatadi, ularga axloqning mohiyatini tushuntiradi va falsafiy xulosalar chiqaradi. ya’ni axloqshunoslik fanida aflotun, arastu, epikur, siseron, seneka, avgustin, forobiy, ibn sino, g‘azzoliy …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 8 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"etika fanining predmeti va jamiyat hayotidagi ahamiyati" haqida

13-mavzu “etika” fanining predmeti va jamiyat hayotidagi ahamiyati reja 1. “etika” fanining predmeti, mohiyati, uning asosiy belgilari va tuzilmasi. 2. etikaning boshqa ijtimoiy fanlar bilan aloqadorligi. 3. etika fanining ahamiyati va vazifalari tayanch so’zlar axloq, odob, xulq, etika, estetika, axloqiy tafakkur, axloqsizlik, etosfera, biologik olam, noosfera, texnokratiya, axloqshunoslik. etika bir necha ming yillik tarixga ega bo‘lgan qadimiy fan. u bizda «ilmi ravish», «ilmi axloq», «axloq ilmi», «odobnoma» singari nomlar bilan atab kelingan. ovro‘pada esa «etika» nomi bilan mashhur, biz ham yaqin-yaqingacha shu atamani qo‘llar edik. u dastlab manzildoshlik, yashash joyi, keyinchalik esa odat, fe’l, fikrlash tarzi singari ma’nolarni anglatgan; yunoncha «ethos» so‘zidan olingan. uni bi...

Bu fayl DOCX formatida 8 sahifadan iborat (28,9 KB). "etika fanining predmeti va jamiyat hayotidagi ahamiyati"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: etika fanining predmeti va jami… DOCX 8 sahifa Bepul yuklash Telegram