мантиқ илмининг предмети асосий қонуниятлари. тушунча тафаккур шакли сифатида

PPTX 1.1 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1756295515.pptx business meeting - woman ceo ) a ) b ((a b) (а ® ® ® ® /docprops/thumbnail.jpeg мантиқ илмининг предмети асосий қонуниятлари. тушунча тафаккур шакли сифатида мантиқ мантиқ илмининг предмети асосий қонуниятлари. тушунча тафаккур шакли сифатида режа: тафаккур мантиқ илмининг ўрганиш объекти сифатида. тафаккур шакллари ва қонунлари ҳақида тушунча. формал мантиқнинг асосий қонулари. мантиқни ўрганишнинг аҳамияти. билиш - воқеликнинг, шу жумладан, онг ҳодисаларининг инсон миясида субъектив, идеал образлар шаклида акс этишидан ақлий билиш - воқеликни умумлаштириб ва мавҳумлаштириб, ички қонуниятларини ҳам акс эттиришдир. ҳиссий билиш –инсоннинг сезги органлари ёрдамида нарса - ҳодисаларнинг ташқи хусусиятларини билишдир билиш жараёни босқичлари ҳиссий билиш ақлий билиш сезги идрок тушунча ҳукм тасаввур хулоса ҳиссий билиш шакллари сезги - предметнинг бирорта ташқи хусусиятини (ҳиди, таъми, шаклини ва ҳ.к.з.) акс эттирувчи яққол образдир идрок – предметнинг яхлит ва яққол образи бўлиб, у мазкур предмет тўғрисидаги турли хил сезгиларни синтез қилиш натижасида ҳосил бўлади тасаввур – аввал …
2
араққиёти (милодий аср бошларидан xv асргача) янги давр ғарбий европасида мантиқий илмлар ривожи (xv-xix асрлар) ҳозирги кунда мантиқ илми тараққиёти мантиқ қонунларининг фикрлаш жараёнидаги ўрни фалсафада қонун тушунчаси нарса ва ҳодисаларнинг муҳим, зарурий, умумий, нисбий барқарор муносабатларини ифодалайди.формал иантиқ илмида эса қонун тушунчаси фикрлаш элементлари ўртасидаги ички, муҳим, зарурий алоқадорликни ифодалайди. қонунлар амал қилиш доирасига кўра амал қилиш кўламига кўра энг муҳим қонунлар табиат қонунлари жамият қонунлари умумий қонунлар хусусий қонунлар тафаккур қонунлари формал мантиқ қонунлари (ёки тафаккур қонунлари) дейилганда фикрлашга хос муҳим, зарурий боғланишлар тушунилади. тафаккур қонунларига амал қилиш тўғри, тушунарли, аниқ, изчил, зиддиятсиз, асосланган фикр юритишга имкон беради. тўғри фикрлашнинг асосий белгилари фикр аниқлиги фикр нинг зиддиятсиз лиги фикр изчиллиги фикрнинг асослилиги тафаккур қонунлари нозидлик қонуни айният қонуни етарли асос қонуни учинчиси мустасно қонуни айният қонунига кўра, муҳокама доирасида маълум бир нарса - ҳодиса ҳақида айтилган фикр айни бир вақтда ва айни бир нисбатда ўз-ўзига тенгдир (формуласи – …
3
и ўз холича ҳеч нарсани ифода қилмайди. сунъий тил сунъий тил табиий тил негизида яратилган ёрдамчи ахборот белгилари системасидан иборат бўлиб, у мавжуд баён қилиш ва узатиш учун хизмат қилади. сунъий тилда сунъий йўл билан яратилган махсус белгилар, яъни символлар-рамзлар ишлатилади. сos2+sin2=хабарларни аниқ ҳамда тежамли 1 гипотезани, - билимларнинг мавжуд бўлим шакли сифатида олиб қараш зарур. чин, ишончли билимлар ҳосил бўлгунга қадар қўйилган муаммолар, масалалар ҳақидаги фикр-мулоҳазалар кузатиш, эксперимент натижаларини таҳлил қилиш ва умумлаштиришга асосланган бўлиб, улар турли хил тахминлар, фаразлар шаклида қурилади ва мавжуд бўлади. назария -маълум бир предмет соҳасига оид тушунчалар, қонунлар, гипотезалар, ғояларни системага солиб, у ҳақида яхлит тасаввур ҳосил қиладиган, янги фундаментал умумлашмалар яратишга олиб келадиган, шу соҳадаги ҳодисаларни тушунтириш, олдиндан кўриш имконини берадиган ишончли билимдан иборат. баҳс, мунозара юритишнинг чин фикрларни исботлай билишнинг, хато фикрларни рад этишнинг ўзига хос қонун қоидалари мавжуд. бу қоидаларни билиш ҳар бир инсонга, шу жумладан талабаларга чин фикрни хато фикрдан …
4
р фикрнинг чинлигини аниқлаш бўлса, далиллашдан мақсад ҳам фикрнинг чинлигини аниқлаш, унинг аҳамиятини ва муайян фаолият учун қўллаш мумкинлигини асослашдир. реципиент (лот - қабул қилувчи) – тингловчиларга бирор фикрнинг тўғри ёки хатолиги асослаб берилади ва уларда шу фикрга нисбатан ишонч туйғуси шакллантирилади. далилловчи шахснинг сўз санъатини қай даражада эгаллаганлиги, яъни нотиқлик маҳорати тингловчиларда ишонч-эътиқоднинг шаклланишида муҳим рол ўйнайди. исботлаш ва унинг структураси, исботлаш турлари. исботлаш бир ҳукмнинг чинлигини у билан боғланган бошқа чин ҳукмлар ёрдамида асослашдан иборат бўлган мантиқий амалдир. унинг таркиби уч элементдан ташкил топган: * тезис * аргументлар (асослар) * исботлаш усули-демонстрация. тезис тезис-чинлиги асосланиши лозим бўлган ҳукм, у исботлашнинг марказий фигураси ҳисобланади; бутун диққат-эътибор унинг чинлигини кўрсатишга қаратилади. тезис бир мулоҳазанинг ўзидан, ёки мулоҳазалар тизимидан, ёки теоремалардан, ёки аниқ фактларни умумлаштириш натижаларидан ёки ҳодисаларнинг сабабини кўрсатувчи мулоҳазалардан ва шу кабилардан иборат бўлади. аргумент тезиснинг чинлигини асослаш учун келтирилган ҳукмлар. фактларни қайд қилувчи ҳукмлар, таърифлар, аксиомалар, теоремалар, қонунлар …
5
иш. бунда тезисдан келиб чиқадиган натижаларнинг чин эмаслиги асослаб берилади. бу усул «бемаъниликка олиб келиш», деб аталади. рад этилаётган тезис вақтинча чин деб тан олинади, ундан келиб чиқадиган натижалар аниқланиб, бу натижаларнинг хақиқатга зид, нотўғри эканлиги исботланади. чин асосдан хато натижа келиб чиқмайди, акс холда бу бемаънилик бўлади. аргументларни рад этиш. тезисни исботлаш учун оппонент томонидан келтирилган аргументлар танқид қилиниб, уларнинг хатолиги ёки тезисни исботлаш учун етарли эмаслиги аниқланади. аргументларнинг хатолиги тезиснинг ҳам хато эканлигини исботламайди, бунда тезис чин бўлиши ҳам мумкин: аргументларни рад этиш орқали тезиснинг исботланмаганлиги асослаб берилади. исботлаш ва рад этиш қоидалари, уларни бузганда келиб чиқадиган мантиқий хатолар. тезисга алоқадор қоидалар; * тезис мантиқан аниқ ва равшан бўлиши керак. бу қоида бузилса, исботлаш ёки рад этиш ўзининг аниқ предметига эга бўлмай қолади, уни амалга оширишга уриниш беҳуда иш ҳисобланади. * тезис исботлаш ёки рад этишнинг бошидан охиригача ўзгартирилмаслиги керак. бу қоида бузилса «тезисни алмаштириш» деган хато келиб …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "мантиқ илмининг предмети асосий қонуниятлари. тушунча тафаккур шакли сифатида "

1756295515.pptx business meeting - woman ceo ) a ) b ((a b) (а ® ® ® ® /docprops/thumbnail.jpeg мантиқ илмининг предмети асосий қонуниятлари. тушунча тафаккур шакли сифатида мантиқ мантиқ илмининг предмети асосий қонуниятлари. тушунча тафаккур шакли сифатида режа: тафаккур мантиқ илмининг ўрганиш объекти сифатида. тафаккур шакллари ва қонунлари ҳақида тушунча. формал мантиқнинг асосий қонулари. мантиқни ўрганишнинг аҳамияти. билиш - воқеликнинг, шу жумладан, онг ҳодисаларининг инсон миясида субъектив, идеал образлар шаклида акс этишидан ақлий билиш - воқеликни умумлаштириб ва мавҳумлаштириб, ички қонуниятларини ҳам акс эттиришдир. ҳиссий билиш –инсоннинг сезги органлари ёрдамида нарса - ҳодисаларнинг ташқи хусусиятларини билишдир билиш жараёни босқичлари ҳиссий билиш ақлий билиш сезги идро...

PPTX format, 1.1 MB. To download "мантиқ илмининг предмети асосий қонуниятлари. тушунча тафаккур шакли сифатида ", click the Telegram button on the left.