institutlar va ularning jamiyat rivojlanishidagi roli

PPTX 31 pages 3.0 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.0 MB

File type PPTX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

institutlar va ularning jamiyat rivojlanishidagi roli institutlar va ularning jamiyat rivojlanishidagi roli reja: “institut” va “norma” tushunchalarining mohiyati. rasmiy va norasmiy normalar va ularning shakllanishi “institut” va “norma” tushunchalarining mohiyati institutlar – bu insonlar ularga amal qilgan holda turmush kechiradigan odatiy tafakkur tarzi yoki institutlar – bu o`tmishda sodir bo`lgan jarayonlar natijasi bo`lib, ular o`tmish sharoitlariga moslashgan va, o`z navbatida, hozirgi vaqt talablariga to`liq moslashmagan. “institut” 1. “institut” va “norma” tushunchalarining mohiyati - bu jamiyat a’zolari o’rtasidagi o’zaro munosabatlarni belgilab beruvchi rasmiy qoidalar va norasmiy normalar tizimidir. j.xodjson “institutlar – an’ana, urf-odat yoki qonunchilik cheklovi orqali uzoq muddatli va barqaror hulq-atvor namunalarining yaratilishiga olib keluvchi ijtimoiy tashkilot” b.z.milner “institutlar – bu insonlar tomonidan ishlab chiqilgan cheklovlar hamda ularning o‘zaro hamkorligini tarkiblashtiruvchi majburlash omillari. bularning barchasi birgalikda jamiyat va iqtisodiyotning undovchi tarkibini hosil qiladi” “institutlar – bu ko‘plab udumlar ulardan hamma joyda va har kuni foydalanadigan va asosan o‘zining noyobligi bilan …

2 / 31

individlarning o‘z tanlovini amalga oshirishda foydalaniladigan asosiy unsur hisoblanadi ushbu unsur: tartibni saqlash funksiyasiga ega o‘zaro hamkorliklar tizimida majburiy xatti-harakat bajarilishini talab etadi shaxsning turli vaziyatlarda o‘zini qanday tutishi lozimligini belgilaydi shaxslar xatti-harakatidagi ijtimoiy, iqtisodiy, yuridik sanksiyaga tayanuvchi muntazamlik hamda muqarrarlikni aks ettiradi 8 norma amal qilishi uchun talab etiladigan tarkib beshta unsurdan iborat: individlarning guruhlanish belgilari; muqarrarlik omili (kerak yoki kerak emas); maqsad; norma harakatda bo`lgan shart-sharoitlar; sanksiyalar. kelishuvlar nisbatining quyidagi variantlari tahlil qilinadi: 1. ekspansiya – unda o‘zaro hamkorlikni tashkil qilish ilgari boshqa kelishuvlar ustuvorlik qilgan sohalardagi kelishuvlardan birining normalari asosida amalga oshadigan kelishuvlar nisbati. masalan, siyosiy soha siyosiy bozorga aylanishi mumkin, bunda fuqarolik kelishuvi normalari bozor kelishuvi normalari tomonidan siqib chiqariladi. 2. urinish – unda bir o‘zaro hamkorlikning o‘zi bir-birini istisno etuvchi normalar asosida amalga oshirilishi mumkin bo‘lgan kelishuvlar nisbati. shu nuqtai nazardan ilk bor k.errou tomonidan tadqiq etilgan qon topshirish bunga aynan mos misol bo‘ladi. gap …

3 / 31

ste'mol qilish tufayli qo‘lga kiritadigan hurmatga erishishni ko‘zlaydi. kelishuvlar xili xatti-harakatnung asosiy normasi kelishuv predmeti axborot manbai vaqt (hozir, o‘tmish va kelajak) faoliyat sohasi (misol) bozor sanoatga xos boshqa shaxslar ehtiyojlarini qondirish orqali foydalilikni oshirish tovar va pul narx hozirgi vaqtni nazarda tutish klassik bozor industrial ishlab chiqarish uzluksizligi, hamkorlikni texnologiya talablariga bo‘ysundirish orqali ta’minlaydi texnologik jihozlar standartlar bitimlar kelgusini hozirgi davrga aks ettirish harbiy sanoat majmui bozor ishtirokchilarining o‘zaro kelishuvlar bo‘yicha xatti- harakatlari normasi an’anaviy an’analarning takrorlanishini ta’minlaydi; kattalik tamoyili o‘tmishga xos bo‘lgan buyumlar odatlar, an’analar bitimlar o‘tgan davrni aks ettirish hisoblanadi oila fuqarolik jamoaviy manfaatlarga bo‘ysunish, mo‘ljal - pareto optimum ijtimoiy boylik qonun hozirgi davrni nazarda tutish siyosiy hayot ijtimoiy fikr mashhurlikka erishish, jamoat eʼtiborini jalb etish nufuzli buyumlar duv- duvlar hozirgi davrni nazarda tutish ommaviy axborot vositalari ekologik tabiat bilan uygʼunlashuv, ekologiya talablariga bo‘ysundirish tabiat obyektlari atrof- muhit haqidagi axborot vaqtning davriyligi: tabiiy davriylik tabiyat muhofazasi rasmiy …

4 / 31

tizimi. t.veblenning konsepsiyasiga ko`ra, institutlarning o`zgarishi tabiiy tanlab olish qonuniga muvofiq ravishda kechadi. ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish (“ijtimoiy tuzum evolyutsiyasi”) turli xildagi institutlarni “tabiiy tanlash” jarayonini amalga oshirish sifatida namoyon bo`ladi. xayekning fikriga ko`ra, jamiyatda qaror topgan ahloq qoidalari va normalarini tanlashni biologik tanlovga qiyoslash mumkin.rasmiy qoidalar bilan bir qatorda norasmiy normalarning mavjud bo`lishi shu bilan shartlanganki, “tanlab olish jarayonida, shakllangan urf-odatlar va ahloqda haqiqiy holatlar soni hisobga olinishi mumkin – individlar qabul qilishi mumkin bo`lgan narsalardan ko`proq; buning oqibatida, an’ana ma’lum jihatlarda inson ongidan ustun turadi”. f.xayekning ta’kidlashicha, norasmiy normalar “qandaydir o`tmishdagi voqealar bilan belgilanadi, lekin qandaydir tuzilma yoki model (institutsional matritsa)ning ongsiz tarzda o`zini o`zi tashkil etishi jarayonining tarkibiy qismi sifatida shakllanadi institutsional matritsa institutsional matritsa – bu tarixan barqaror shakllangan, dastlabki davlatlarning paydo bo`lishini va barcha keyingi institutsional tuzilmalarning rivojlanishini belgilab bergan, o`z navbatida, mohiyati hamon saqlanib qolgan birlamchi modelni takror yaratishga xizmat qiluvchi bazaviy ijtimoiy institutlar tizimi. jamiyatnig …

5 / 31

ai sifatida esa narxlar nisbatidagi fundamental siljishlarni ajratadi. 4. institusional o‘zgarishlar va institutlarning o‘zaro bog‘liqligi institutsional o‘zgarishlar eski va yangi institutlar o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik xususiyatini belgilaydi duglas nort англ. douglass cecil north bog’liqlikning quyidagi turlarini ta’kidlaydi. birinchisi – rivojlanishning avvalgi yo‘liga bog‘liqlik – chuqur aloqa, yangi institutlarning faqatgina eski institutlar negizida paydo bo‘lishini ta’minlovchi yangi institutlarning eski institutlarga kuchli bog‘liqligi ikkinchisi - mutlaq yangi institutlarning paydo bo‘lishiga bo‘shliq mavjudligi orqali belgilanadigan nisbat kamroq uchinchisi – eski va yangi institutlar o‘rtasida yaqqol aloqa (bog‘liqlik)ning mvjud emasligi – inqilobiy xususiyatga ega rasmiy qoidalar va norasmiy normalarni muvofiqlashtirish. rasmiy qoidalar va norasmiy normalarning muvofiqlashtirilishi jamiyatda muhim rol o`ynaydi, chunki u institutlar mavjud tizimi faoliyat ko`rsatishining samaradorligiga katta ta’sir ko`rsatadi. institutlar o`zaro muvofiqlashtirilgan tarzda ishlashi, davlat tizimi faoliyatining samaradorligiga katta ta’sir ko`rsatadi. institutlar faoliyati aksariyat hollarda normalarga bog`liqdir. norma tushunchasi tartibni saqlash funksiyasiga ega bo`lib, u o`zaro hamkorlik tizimida majburiy xatti-harakat bajarilishini talab etadi. …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "institutlar va ularning jamiyat rivojlanishidagi roli"

institutlar va ularning jamiyat rivojlanishidagi roli institutlar va ularning jamiyat rivojlanishidagi roli reja: “institut” va “norma” tushunchalarining mohiyati. rasmiy va norasmiy normalar va ularning shakllanishi “institut” va “norma” tushunchalarining mohiyati institutlar – bu insonlar ularga amal qilgan holda turmush kechiradigan odatiy tafakkur tarzi yoki institutlar – bu o`tmishda sodir bo`lgan jarayonlar natijasi bo`lib, ular o`tmish sharoitlariga moslashgan va, o`z navbatida, hozirgi vaqt talablariga to`liq moslashmagan. “institut” 1. “institut” va “norma” tushunchalarining mohiyati - bu jamiyat a’zolari o’rtasidagi o’zaro munosabatlarni belgilab beruvchi rasmiy qoidalar va norasmiy normalar tizimidir. j.xodjson “institutlar – an’ana, urf-odat yoki qonunchilik cheklovi orqali uzo...

This file contains 31 pages in PPTX format (3.0 MB). To download "institutlar va ularning jamiyat rivojlanishidagi roli", click the Telegram button on the left.

Tags: institutlar va ularning jamiyat… PPTX 31 pages Free download Telegram