завқийнинг ҳаёти ва ижоди ( завкийнинг хаёти ва ижоди )

DOC 67,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662752451.doc завқийнинг ҳаёти ва ижоди завқийнинг ҳаёти ва ижоди (1853-1928 йил) режа: 1. завқийнинг ҳаёт йўли ҳақида. 2. шоир ижодининг тараққиёт босқичлари. 3. шоирнинг ижодий мероси: сиёсий лирикаси; ҳажвиёти; юморлари; достонлари. адабиётимиз тараққиётига сезиларли таъсир кўрсатган завқий миллий уйғониш даври ўзбек адабиётининг ёрқин вакилларидан биридир. у ажойиб лирик шеърлари ва ҳажвий асарлари билан халқ ўртасида кенг эътибор қозониб, ўз асарларида даврнинг энг илғор, халқчил ғояларини ранг-баранг бадиий образларда ифода этди. у муқимий ва фурқатларнинг йирик сафдоши ва маслакдоши сифатида адабий ҳаракатларда фаол қатнашди ва бу адабиётнинг камоли учун муносиб ҳисса қўшди. шоирнинг исми убайдулла уста солиҳ ўғли бўлиб, “завқий ” адабий тахаллусидир. убайдулла завқий 1853 йилда қўқонда косиб оиласида туғилди. уларнинг оилавий шароити оғир бўлиб, отаси маҳсидўзлик орқали оилани тебратар эди. моддий танқисликка қарамай ўғли убайдулланинг келажагини ўйлаб, мактабга беради. убайдулла мактабда хат-саводини чиқаргач, 1870-71 йилларда шоиртабиат тоғаси муҳаммад сиддиқ ёрдамида қўқондаги “мадрасаи олий” ва “мадрасаи чалпак” мадрасаларида таълим олади. …

қилади. у мазкур хизмат юзасидан самарқанд, бухора, марғилон, ўш, андижон, наманган, тошкент каби шаҳарларга боради. 90-йилларда завқий оиласида кетма-кет бахтсизликлар содир бўлади: отаси ва икки укасидан айрилди. устига-устак хотини тожибибининг ҳам кўзи ожиз бўлиб қолади. бу воқеалардан қаттиқ эзилган шоир, мусибатларни бироз бўлса-да унутиш ва ҳаво алмаштириш мақсадида муқимий ҳамроҳлигида фарғона бўйлаб саёҳатга чиқади. 1900 йилда завқий тоғаси муҳаммад сиддиқнинг таклифига кўра у билан биргаликда арабистонга саёҳат қилди. кавказ, кичик осиё, миср, арабистон мамлакатларида бўлди. уч йил давом этган бу саёҳатдан завқий 1903 йилнинг ёз ойларида қайтди. қўқонга келганда қадрдон дўсти муқимий оламдан ўтган, фурқат эса бу вақтларда чет мамлакатларда яшар эди. табиатан ҳозиржавоб завқий ижодда ўзига хос услубда зўр маҳорат ва журъат билан ҳажвий асарлар ёза бошлади, лекин бу унинг бошига кўп ташвишлар олиб келди. чунончи, 1905 -1906 йилларда “аҳли раста ҳажви” номли 47 байтлик ҳажвий шеър ёзади, унда 46 кишини номма-ном тилга олади ва ҳар бирининг ўзига хос …

адинг баринг. чопишиб келиб, қоқишиб тутиб, хийла қўрқитиб, таладинг баринг. завқий 1918- 1921 йилларда қўқон пойабзал растасининг оқсоқоли, очарчиликка қарши кураш ҳайъати аъзоси бўлиб ҳам ишлайди. шоир завқий умрининг охиригача халқ ичида яшади ва меҳнаткаш омма билан ҳамнафас бўлди, унинг куйини куйлади, самарали ижод қилди. ҳажвиялар ёзди. у муқимий вафотидан кейин фарғона водийсидан ташқарига чиқмади. завқий 1921 йили 68 ёшида умрининг катта қисмини ўтказган қўқонда вафот этди. халқ муҳаббатини қозонган завқийнинг ҳаёти ва ижоди ҳар давр ва ҳар замонда бирдек эъзоз ва эътиборда бўлди. 1955 йилда адабиётшунос ҳ.раззоқов у ҳақда “завқий ҳаёти ва ижоди” рисоласини ёзди ва 1958-1960 йилларда элликка яқин шеърларини тўплаб, “танланган асарлар” номли мажмуани нашр этди. 2003 йилда а.мадаминов ва а.турдиалиевлар нисбатан тўлдирилган “ажаб замона” китобини нашрдан чиқардилар. завқий лирик шоир сифатида мавзу ва бадиий жиҳатдан ўзига хос шеърлар яратди. шоир лирик меросининг салмоқли қисмини ғазаллар ташкил қилади. унинг ғазаллари мавзу моҳияти жиҳатидан якранг эмас. завқий анъанавий …

нинг доимий репертуаридан ўрин олиб келмоқда. шеърда муҳаббат кечинмалари - ошиқнинг юрак дарди ва нозик руҳий ҳолатларининг тадрижий тасвири берилган. шеърнинг бошланмасида маҳбубанинг “юзини кўрсатиб” ошиқнинг қалбига ғулғула солгани, унга табассум ила “жилвалар” қилиб висол умидини туғдириб ва яна “санго ман то қиёмат ошно» дея вафодорлик ваъдасини берганлигини санъаткорона ифодаларда берилади. садоқат ва вафоли ошиқнинг ҳис туйғулари эҳтирос билан куйланади. соддадил ошиқ дилбарининг “кеча-кундуз мен сенинг ёринг бўлурман, тикондек суҳбатингда бир гули норинг бўлурман” дея берган ваъдаларига чин дилдан ишонади. у ҳаётдагина эмас, муҳаббатда ҳам ишонувчан, олийжаноб. шоир ошиқнинг севгидаги садоқатию маъшуқанинг муҳаббатда вафосиз ва ёлғончилигини жуда таъсирли қилиб шоирона эҳтирос ила ифодалайди: менга мардумлар айди: “берма кўнгил бевафо ёра, сени овора айлар, аҳди ёлғондур ситамкора, вафоси йўқ, ишонма сўзига, шўхи жафокора”, дедимким, носиҳо, инъоми кўпдур ошиқи зора, нетай, э бемурувват, охири шармандалар қилдинг. завқийнинг лирик қаҳрамони садоқат ва вафодорлик тимсоли бўлса, маъшуқа образи эса қанчалик латофатли ва жозибадор бўлмасин, …

эди. ижодидаги муҳаббат лирикасининг энг яхши намуналаридан бири бўлган «келмаса, келмасун нетай?» радифли ғазалини ана шу майл маҳсули дейиш мумкин. бу ғазал навоийнинг: гар аламимга чора йўқ, бўлмаса бўлмасун, нетай? гар ғамима шумора йўқ, бўлмаса бўлмасун, нетай? деб бошланувчи шўх ва жозибали ғазалига жавоб – ўхшатма сифатида ёзилган. завқий ўз назирасида улуғ шоир ғазалининг баҳри ва вазнини сақлайди, радифлар ўртасида ҳам умумий, муштарак жиҳатлар кўзга яққол ташланиб туради. лекин алишер навоийда мавзу кўтаринки романтик бўёқларда ишланса, завқийда эса қатъий реалистик тасвир етакчилик қилади: ёр келурга замона йўқ, келмаса келмасун, нетай? сарф этарга ҳазона йўқ, келмаса келмасун, нетай? кўринадики, анъаналарга суяниш, салафлар таъсирида ижод қилиш шоир ижодининг илк даври учун етакчи хусусиятдир. завқий - миллий уйғониш ғояларининг куйчиси, забардаст шоир бўлиб етишуви ижодининг xix аср ўрталаридан 1917 йилги октябргача бўлган даврга тўғри келади. бу йиллар шоир ижоди юксак такомилга эришди. ижодий меросидаги асарларнинг кўпчилиги - лирик ғазал ва мухаммаслари, ўткир ҳажвиялари …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "завқийнинг ҳаёти ва ижоди ( завкийнинг хаёти ва ижоди )"

1662752451.doc завқийнинг ҳаёти ва ижоди завқийнинг ҳаёти ва ижоди (1853-1928 йил) режа: 1. завқийнинг ҳаёт йўли ҳақида. 2. шоир ижодининг тараққиёт босқичлари. 3. шоирнинг ижодий мероси: сиёсий лирикаси; ҳажвиёти; юморлари; достонлари. адабиётимиз тараққиётига сезиларли таъсир кўрсатган завқий миллий уйғониш даври ўзбек адабиётининг ёрқин вакилларидан биридир. у ажойиб лирик шеърлари ва ҳажвий асарлари билан халқ ўртасида кенг эътибор қозониб, ўз асарларида даврнинг энг илғор, халқчил ғояларини ранг-баранг бадиий образларда ифода этди. у муқимий ва фурқатларнинг йирик сафдоши ва маслакдоши сифатида адабий ҳаракатларда фаол қатнашди ва бу адабиётнинг камоли учун муносиб ҳисса қўшди. шоирнинг исми убайдулла уста солиҳ ўғли бўлиб, “завқий ” адабий тахаллусидир. убайдулла завқий 1853 йилда қў...

Формат DOC, 67,5 КБ. Чтобы скачать "завқийнинг ҳаёти ва ижоди ( завкийнинг хаёти ва ижоди )", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: завқийнинг ҳаёти ва ижоди ( зав… DOC Бесплатная загрузка Telegram