shaxs haqidagi nazariyalar

PPT 17 pages 91.5 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 91.5 KB

File type PPT

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

слайд 1 shaxs reja: 1.shaxs haqidagi nazariyalar 2.sobiq sovet psixologiyasida shaxs ta’rifi 3. shaxsning o‘z-o‘zini anglashi jahon psixologiya fanida shaxsning kamoloti uning rivojlanishi to’g’risida xilma-xil nazariyalar yaratilgan bo’lib, tadqiqotchilar inson shaxsini o’rganishda turlicha pozisiyada turadilar va muammo mohiyatini yoritishda o’ziga xos yondashuvga egadirlar. mazkur nazariyalar qatoriga biogenetik, sosiogenetik, psixogenetik, kognitiv, psixoanalitik, bixevioristik kabilarni kiritish mumkin. biogenetik nazariyaning negizida yetilish bosh omil sifatida qabul qilingan bo’lib, qolgan jarayonlarning taraqqiyotini ixtiyoriy xususiyat kasb etib, ular bilan o’zaro aloqa tan olinadi, xolos. mazkur nazariyaga binoan, taraqqiyotning bosh omili biologik determinantlarga (aniqlov-chilarga) qaratiladi va ularning mohiyatida ijtimoiy-psixologik xususiyatlar keltirib chiqariladi. taraqqiyot jarayonining o’zi biologik etilishning universal bosqichi sifatida sharhlanadi va talqin qilinadi. biogenetik qonunni f.myuller va gekkellar kashf qilishgan, biogenetik qonuniyat fanning taraqqiyoti nazariyani tashkil qilganda hamda antidarvinchilarga qarshi kurashda muayyan darajada tarixiy rol o’ynagan. biroq fanning individual va tarixiy taraqqiyoti munosabatlarini tushuntirishda qo’pol xatoliklarga yo’l qo’yilgan. jumladan, biologik qonunga ko’ra shaxs psixologiyasining individual …

2 / 17

.krechmer shaxs tipologiyasi negizida bir qancha biologik omillarni (masalan tana tuzilishining tipi va boshqalarni) kiritib, insonning jismoniy tipi bilan psixologik xususiyati o’rtasida uzviy bog’liqlik mavjud deb taxmin qiladi. e.krechmer odamlarni ikkita katta guruhga ajratadi va uning bir boshida sikloid toifasiga xos (tez qo’zg’aluvchi, his-tuyg’usi o’ta barqaror), ikkinchi uchida shizoid toifasiga (odamovi, munosabatga qiyin kirishuvchi, his-tuyg’usi cheklangan) xos odamlar turishini aytadi. bu taxminni u shaxs rivojlanishi davriga ko’chirishga harakat qiladi, natijada o’smirlarda sikloid xususiyatlari (o’ta qo’zg’aluvchanlik, tajovuzkorlik, affektiv tabiatlilik, ilk o’spirinlarda esa shizoidlik xususiyatlari) bo’ladi degan xulosa chiqaradi. psixologiya tarixida biologizmning eng yaqqol ko’rinishi zigmund freydni shaxsning barcha xatti-harakatlari (xulqi) ongsiz biologik mayllar yoki instinktlar bilan shartlangan, ayniqsa, birinchi navbatda u jinsiy maylga (libidoga) bog’liqdir. biologik nazariyaga qarama-qarshi bo’lgan nazariya sosiogenetik nazariya hisoblanadi. sosiogenetik yondashuvga binoan shaxsda ro’y beradigan o’zgarishlar jamiyatning tuzilishi ijtimoiylashish usullari va uni qurshab turgan odamlar bilan o’zaro munosabati vositalaridan kelib chiqqan holda tushuntiriladi. ijtimoiylashuv nazariyasiga ko’ra inson …

3 / 17

ahamiyatni kasb etadi. k.levinning nazariyasiga ko’ra, individning xulqi (xatti-harakati) psixologik kuch vazifasini o’tovchi ishtiyoq (intilish) maqsadlar bilan boshqarilib turiladi, va ular fazoviy zarurat maydonining ko’lami va tayanch nuqtasiga yo’naltirilgan bo’ladi. psixologiyada psixogenetik yondashish ham mavjud bo’lib, u biogenetik, sosiogenetik omillarning qiymatini kamsitmaydi, balki psixik jarayonlar taraqqiyotini birinchi darajali ahamiyatga ega, deb hisoblaydi. ushbu yondashuvni uchta mustaqil yo’nalishga ajratib tahlil qilish mumkin, chunki ularning har biri o’z mohiyati, mahsuli va jarayon sifatida kechishi bilan o’zaro tafovutlanadi. psixologiyaning irrasional (aqliy bilish jarayonlaridan tashqari) tarkibiy qismlari bo’lishi emosiya, mayl va shu kabilar yordamida shaxs xulqini tahlil qiluvchi nazariya psixodinamika deyiladi. mazkur nazariyaning yirik namoyondalaridan biri amerikalik psixolog e.eriksondir. u shaxs rivojini 8 ta davrga ajratadi va ularning har qaysisi o’ziga xos betakror xususiyatga egaligini ta'kidlaydi. kognitiv yo’nalishning asoschilari qatoriga j.piaje, j.kelli va boshqalarni kiritish mumkin. j.piajening intellekt nazariyasi ikkita muhim jihatga ajratilgan bo’lib, u intellekt funksiyalari va intellekt davrlari ta'limotini o’z ichiga qamrab …

4 / 17

ta’sir etuvchi biologik ta’sirni, ijtimoiy ta’sirni, shaxsning hayoti davomida rivojlanish jarayonini o’qish o’rganish, shaxs motivlari, emotsiyalari va shaxs sog’lig’iga qaratish lozim. shaxs rivojlanishini 2 ta asosiy nazariyada ko’rish mumkin. bu nazariyalar ko’plab tadqiqotlarga va tajribalarga tayangan holda ishlab chiqilgan. 1) zigmund freydning psixoanalitik nazariyasi: bu nazariyaga ko’ra shaxsning shaxs bo’lib rivojlanishiga uning jinsiy va ongsiz mayllari katta ta’sir ko’rsatishni ta’kidlaydi. 2)insonparvarlik yondashuviga ko’ra , shaxsning ichki imkoniyat va qobiliyatlari uning rivojlanishi va shakllanishiga ta’sir ko’rsatadi. shaxs haqidagi klassik nazariyalar insonning tabiatdagi sodir bo’ladigan davrini o’zgarishlarini o’rganadi. ego o’zini himoya mexanizmlari bilan himoyalaydi. quyida 7 ta misol keltirilgan: repressiya ( ongdan chiqazib tashlash) freydning fikricha barcha himoya mexanizmlari asosida repressiya yotadi. regressiya (sustlashish, zaiflashish) masalan o’qish davomida uydan uzoqda bo’lgan talabalar o’zlarini noqulay his qilishadi. reaksion formatsiya – ego ongsizlarga qabul qilinmaydigan impulslarini uning teskarisiga o’xshab yaratadi, bunda o’zini munosabatini teskari tarzda ifodalaydi. masalan, sevib qolgan qiz sevgi obektiga nisbatan sevmayman …

5 / 17

n, o’layotgan bemor o’z kasalligini rad etadi. ichkilikka berilgan o’g’lining qilmishlarini ota-ona tan olmaydi. a.g.kovalyovning fikricha, shaxs – bu ijtimoiy munosabatlarning ham ob’ekti ham sub’ektidir. a.n.leont’ev ushbu masalaga boshqacharoq yondashadi va unga shunday ta’rif beradi: shaxs faoliyat sub’ektidir. k.k.platonovning talqiniga binoan jamiyatda o‘z rolini anglovchi, jamiyatning ishga layoqatli, yaroqli a’zosi shaxs deyiladi. bu muammo mohiyatini chuqurroq ochishga harakat qilgan s.l.rubinshteyn ta’rificha, shaxs – bu tashqi ta’sirlar yo‘nalishini o‘zgartiruvchi, ichki shart-sharoitlar majmuasidir. sobiq sovet psixologiyasida shaxs tuzilishiga doir qator manbalar keltirilgan. jumladan, s.l.rubinshteyn bo‘yicha shaxs tuzilishi quyidagi ko‘rinishga ega: yo‘nalganlik – ehtiyojlar, qiziqishlar, ideallar, e’tiqodlar faoliyat va xulqning ustuvor motivlari hamda dunyoqarashlarda ifodalanadi. bilimlar, ko‘nikmalar, malakalar – hayot va faoliyat jarayonida egallanadi. individual tipologik xususiyatlar – temperament, xarakter, qobiliyat-larda aks etadi. a.g.kovalyov talqiniga binoan shaxs quyidagi tuzilishga ega: 1. yo‘nalganlik – voqelikka nisbatan inson munosabatini aniqlaydi, unga o‘zaro ta’sir etuvchi har xil xususiyatli g‘oyaviy va amaliy ustanovkalar, qiziqishlar, ehtiyojlar kiradi. ustuvor …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "shaxs haqidagi nazariyalar"

слайд 1 shaxs reja: 1.shaxs haqidagi nazariyalar 2.sobiq sovet psixologiyasida shaxs ta’rifi 3. shaxsning o‘z-o‘zini anglashi jahon psixologiya fanida shaxsning kamoloti uning rivojlanishi to’g’risida xilma-xil nazariyalar yaratilgan bo’lib, tadqiqotchilar inson shaxsini o’rganishda turlicha pozisiyada turadilar va muammo mohiyatini yoritishda o’ziga xos yondashuvga egadirlar. mazkur nazariyalar qatoriga biogenetik, sosiogenetik, psixogenetik, kognitiv, psixoanalitik, bixevioristik kabilarni kiritish mumkin. biogenetik nazariyaning negizida yetilish bosh omil sifatida qabul qilingan bo’lib, qolgan jarayonlarning taraqqiyotini ixtiyoriy xususiyat kasb etib, ular bilan o’zaro aloqa tan olinadi, xolos. mazkur nazariyaga binoan, taraqqiyotning bosh omili biologik determinantlarga (aniqlov-chil...

This file contains 17 pages in PPT format (91.5 KB). To download "shaxs haqidagi nazariyalar", click the Telegram button on the left.

Tags: shaxs haqidagi nazariyalar PPT 17 pages Free download Telegram