huqhuquqning mohiyati haqidagi nazariyalar

PPTX 15 pages 7.4 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.4 MB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

shomirzayev mehrojbek davlat va huquq nazaryasi fani uchun mustaqil ishi mavzu:huquqning mohiyati haqidagi nazariyalar reja: i. huquq tushunchasi ii. huquqning vujudga kelishi haqidagi nazariyalar huquq huquq (yuridik ma’noda) – bu davlat tomonidan himoya qilinadigan, o’zida erkinlik, tenglik va adolat tamoyillarini ifodalaydigan, ijtimoiy munosabatlarni tartibga solishga qaratilgan, umummajburiy xulq-atvor qoidalari yig’indisi huquq murakkab ijtimoiy-huquqiy hodisa bo‘lib, turli-tuman nuqtai nazardan talqin etiladi. eng mashhur yondashuvlarni umumlashtirib, huquq-erkin va teng sub'ektlar o‘rtasidagi ijtimoiy munosabatlarning tarixan shakllangan, undan chetga chiqish davlat majburlovi vositalari bilan bartaraf etilishi mumkin bo‘lgan tartibning normativ ifodasi, degan xulosaga kelish mumkin. huquqni mohiyati haqidagi nazariyalar realistik huquq maktabi psixologik huquq maktabi normativlik nazariyasi huquqning sotsiologik maktabi huquqning tarixiy maktabi noosfera haqidagi ta’limot materialistik nazariya islom huquq doktrinasi mazkur yo'nalish vakillari. huquqning tadrijiy tarzda rivojlanishi haqidagi tarixiy tasavvurlardan farqli o‘laroq, huquq tashqi omillar ta’sirida yuzaga keladi va rivojlanadi deb hisoblaydi. huquqshunos rudolf iyering ushbu nazariyaning mazmun-mohiyatini o'zining «rim huquqi ruhi», «huquq …

2 / 15

igan omildir, haqiqiy huquq kishilarning o‘z huquq va majburiyatlari to‘g‘risidagi ruhiy kechinmalaridir. l.petrajitskiyning ta’kidlashicha, tajribalarga asoslanuvchi fan turmushning ikki ko'rinishi - moddiy va ruhiy tomonlarini o‘rganadi. ijtimoiy voqelik hodisalarining biri sifatida huquq ruhiy dunyoga taalluqli bo‘lib, u odamlarning imperativ-atri- butiv (majburiylik-da’vogarlik) kechinmalaridan tashkil topadi. inson xatti-harakatlari erkin va o‘zaro bog‘liq bo‘lishi mumkin. uning fikricha, normalar, buyruq va taqiqlar shaxsning ichki kechinmalari va hissiyotlari ifodasidir. psixologik huquq maktabi birinchidan, huquqni tushunishda iqtisodiy, siyosiy jarayonlar bilan birga psixologik jarayonlarga ham alohida e'tiborni qaratadi. bu ijtimoiy psixologiyani hisobga olmay, individning psixologik tuzilishini inobatga olmay turib, qonunlar chiqarish mumkin emasligini anglatadi; ikkinchidan, jamiyat huquqiy tizimida, huquqiy tartibga solishda huquqiy ongning o‘rni va ahamiyatini oshiradi; -uchinchidan, inson huquqlarining manbaini qonunlardan emas, inson ruhiyatidan qidiradi. - psixologik omillarga haddan ziyod katta e'tabor berib, ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy omillarga e'tiborni susaytiradi; - intuitiv huquqning haqiqiy deb hisoblanishi bilan huquqni davlatdan ajratadi, huquqiylik, huquqqa xiloflik, qonuniylik va g‘ayriqonuniylik o‘rtasidagi farqni, …

3 / 15

kitobida bayon qilingan. ushbu yo‘nalish bir qarashda huquq va uning ijtimoiy hayotdagi ahamiyati haqidagi turli qarashlarni jamlaganday tuyuladi. biroq sinchiklab qaralganda ulardagi muayyan birlik ham ko‘zga tashlanadi. huquqning sotsiologik maktabi ushbu nazariya xx asr huquqshunosligining asosiy yo'nalishlaridan biridir. yuridik fanlar vazifasini amaldagi huquqni rasmiy mantiqiy o‘rganishdan iborat deb ko‘rsatuvchi huquqiy pozitivizmdan farqli o‘laroq, sotsiologik maktab diqqat markazini «jonli huquq», ya’ni huquqiy munosabatlar tizimini, huquq doirasidagi odamlar xulq-atvorini o‘rganishga ko‘chirish kerak degan fikr tashkil qiladi. erlix ushbu yo‘nalishning asoschisi bo‘lib, uning «huquq sotsiologiyasi» (1911) kitobida mazkur yo‘nalishning asosiy g'oyalari tartibli bayon qilingan. rossiyalik olim g.f.shershenevich ham sotsiologik maktab vakilidir. huquqning tarixiy maktabi ushbu nazariya xix asr yuridik fanida sezilarli darajada rivojlangan yo'nalish hisoblanadi. huquqning tarixiy maktabi namoyandalari (g. gugo, f. savini, g. puxta v.b.) tabiiy huquq g‘oyalariga qarshi chiqqan. mazkur nazariyaga ko‘ra urf-odat va an’analar huquqning muhim manbaidir. kodifikatsiya va boshqa «sun’iy» usullar rad etilgan, huquq esa «xalq ruhi»ning izchil rivojlanishi …

4 / 15

lozim bo'ladi. mazkur nazariyaning asosiy g‘oyalari: huquq – tarixiy hodisa bo‘lib, til kabi faqat biror kishining kelishuvi yoki kimningdir ko‘rsatmasi bilan emas, muayyan tarixiy sharoitdan kelib chiqadi va rivojlanadi. huquq – dastavval huquqiy odatlar (yuridik oqibatlar keltirib chiqaruvchi, tarixan shakllangan xulq-atvor qoidalari)dir. qonunlar «milliy ruh», «xalq ongi» zamirida huquqdan kelib chiquvchi qoidalar majmuidir. bu nazariya namoyandalari inson huquqlarini inkor etib, yirik yer egaligi hukmron bo‘lgan vaqtda insonning tabiiy huquqlarini tan olishi mumkin bo‘lmagan. huquqni tarixiy tushunish nazariyasining ham o‘ziga xos kamchiliklari yo‘q emas: bu nazariya yirik yer egaligi tuzumi inqirozga uchragan bir paytda tabiiy huquq nazariyasiga qarama-qarshi nazariya sifatida eski tuzumni saqlab qolish niyatida vujudga kelgan; huquqiy odatlarning ahamiyatini qonunlardan ustun qo‘yishga harakat qiladi. bozor iqtisodiyotiga o‘tish jarayonida huquqiy urf-odatlar ijtimoiy munosabatlarni tartibga solishda davlat organlarining huquqiy hujjatlarisiz ojizlik qilib qoladi. noosfera haqidagi ta’limot va materialistik nazariya noosfera haqidagi ta’limoti - ilmiy tafakkur orqali kishilar o’rtasidagi, tabiat bilan jamiyat, jonli …

5 / 15

ni ado etish, jamiyatni boshqarishni takomillashtirish, mehnat taqsimotining bir shakli sifatida ushbu boshqaruvni ixtisoslashtirish zarurati davlatning vujudga kelishi sabablari sifatida keltirib o`tiladi. islom huquq doktrinasi muayyan darajada ruxsat beriladigan va qo'llab-quvvatlanadigan shaklda diniy shaklda ifodalanuvchi normalar tizimi sifatida islom huquqi vii-x asrlarda arab mamlakatlarida shakllangan va u islom diniga asoslangan. islom huquq doktrinasiga ko‘ra huquq alloh tomonidan belgilanadi. ammo islom huquqining shakllanishida qur’on oyatlarining payg‘ambar (s.a.v.), sahobalar, ulamolar tomonidan talqin etilishi katta ahamiyatga ega bo'lgan. islom huquqshunoslari bo'lgan faqihlarning mehnatlari asrlar davomida mana shu ulkan mas’uliyatli ishga sarflangan. ularning say-harakatlari yangi huquqni yaratishga emas, balki alloh tomonidan berilgan huquqni amalda foydalanishga moslashtirishga yo‘naltirilgan. islom huquqini belgilovchi fiqh sohasi faqatgina allohning insonlarga qo'ygan o'zaro huquqiy qonun-qoidalarini aks ettirish bilan cheklanib qolmay, balki ijtimoiy hayotning barcha sohalarini qamrab oladi. mazkur nazariya vakillarining fikricha har bir huquqni qo‘llovchi, muayyan masalani hal qilishda asosan quyidagi manbalarga tayanishi lozim: qur’oni karim – musulmonlarning muqaddas kitobi, …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "huqhuquqning mohiyati haqidagi nazariyalar"

shomirzayev mehrojbek davlat va huquq nazaryasi fani uchun mustaqil ishi mavzu:huquqning mohiyati haqidagi nazariyalar reja: i. huquq tushunchasi ii. huquqning vujudga kelishi haqidagi nazariyalar huquq huquq (yuridik ma’noda) – bu davlat tomonidan himoya qilinadigan, o’zida erkinlik, tenglik va adolat tamoyillarini ifodalaydigan, ijtimoiy munosabatlarni tartibga solishga qaratilgan, umummajburiy xulq-atvor qoidalari yig’indisi huquq murakkab ijtimoiy-huquqiy hodisa bo‘lib, turli-tuman nuqtai nazardan talqin etiladi. eng mashhur yondashuvlarni umumlashtirib, huquq-erkin va teng sub'ektlar o‘rtasidagi ijtimoiy munosabatlarning tarixan shakllangan, undan chetga chiqish davlat majburlovi vositalari bilan bartaraf etilishi mumkin bo‘lgan tartibning normativ ifodasi, degan xulosaga kelish mumki...

This file contains 15 pages in PPTX format (7.4 MB). To download "huqhuquqning mohiyati haqidagi nazariyalar", click the Telegram button on the left.

Tags: huqhuquqning mohiyati haqidagi … PPTX 15 pages Free download Telegram