hujayralarning bo'linishi

PPT 34 sahifa 4,1 MB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1 / 34
hujayralarning bo’linishi osiyo xalqaro unversiteti tibbiyot fakulteti umumiy fanlar kafedrasi o’qituvchi:rahimova gulnoza yomg’irovna хар бир тирик организм хужайралар йигиндисидан иборат. организмнинг яшаш муддати айрим хужайраларникига нисбатан анча купдир. масалан, одамнинг уртача умри 70 ёш булса, унинг айрим хужайралари бир неча кунгина яшаши мумкин (эритроцитлар 120 кун яшайди). шунинг учун организмнинг яшашини таъминлаш учун уз умрини тугатган хужайралар урнига тинмасдан янги хужайралар пайдо булиб туриши зарур. одамларда хар бир секунд давомида миллионлаб хужайралар нобуд булиб, улар урнига янгилари хосил булади. hujayralarning bo’linishi куп хужайраларнинг айрим типидаги хужайраларнинг булиниш кобилияти хилма-хилдир. нерв, мушак хужайралари, кизил кон таначалари етук боскичга етгандан кейин умуман булинмайди. бошка организмнинг бутун хаёти давомида тинмасдан булиниб туради. яшаш муддати хар хил, у 8 соатдан 100 кунгача ва хатто ундан хам ортик булиши мумкин. hujayralarning bo’linishi организмнинг хаёт фаолияти ва купайиши хужайраларнинг булиниши оркали таъминланади. эукариот хужайралар асосан икки хил усулда купаяди: 1 — митоз — соматик хужайраларнинг булиниши, …
2 / 34
а унга тайёрланиш учун кетган вактлар йигиндисидан иборат. бир митоздан иккинчи митозгача булган тайёрланиш даврини интерфаза деб аталади. шундай килиб, митоз цикли митоздан ва интерфазадан иборатдир. интерфаза уз навбатида учта кетма-кет келадиган даврларга булинади. синтездан аввалги давр g1 харфи билан белгиланади. g1 даврида хужайра усади ва днкни синтезлашга тайёрланади. бу вактда днк редупликацияланиши (икки хисса ортиши) учун зарур булган азотли асослар, ферментлар, рнк ва оксил молекулалари синтезланади. interfaza синтез даври s харфи билан белгиланади. бу даврда днк редупликацияланиб, унинг микдори икки хисса ортади. шу билан бирга рнк ва оксил молекулалари синтезланади, центриолалар сони хам икки хисса ортади. митохондриялар ва хлоропластлардаги днк микдори хам икки хисса ортади. interfaza синтездан кейин (митоздан аввал)ги давр g2 харфи билан белгиланади. бу даврда хам рнк ва оксил синтези давом этади. айникса, булиниш дукини хосил килувчи микронайчалар таркибига кирадиган тубулин оклсили синтезланади. interfaza mitoz интерфаза тугалланганидан кейин хужайранинг булиниши ёки митоз жараёни бошланади. митозда жуда мураккаб …
3 / 34
кета бошлайди. цитоплазмага жойлашган хужайра марказининг центриолалари жуфт-жуфт булиб, бир-биридан итарила бошлайди. уларнинг уртасида микронайчалар маълум тартибда жойлашиб, кутбларни бир-бири билан бириктирувчи калавасимон булиниш дуки (урчуги) ни хосил килади. усимлик хужайраларининг булиниш дуки таркибида центриолалар булмайди (чунки купчилик усимликларда центриолалар умуман учрамайди). профазанинг охирида ядро кобигини ташкил килувчи мембраналар парчаланиб, ядро кобиги йуколади, хромосомалар цитоплазмада эркин жойлашади. profaza метафазада булиниш дукининг шаклланиши тугалланади. хромосомаларнинг спираллашиши эса яна давом этади. бу фазада уларнинг энг калталашган, йугонлашган ва шу туфайли жуда яхши куринадиган холатини кузатиш мумкин. хромосомалар хужайранинг урта текислигига, экваторига бир катор булиб жойлашади. хар бир хромосоманинг хроматидлари бир-биридан итарилиб, улар факат бирламчи белбог билангина бирйккан булади. хар бир хромосома битта дук ипига (микронайчага) уз центромераси оркали бирикади. metafaza анафазада хромосома хроматидларини бирлаштириб турувчи белбог узилади, натижада хроматидлар бир-биридан тамомила ажралиб, хар бири энди алохида хромосомага айланади. хромосомаларнинг бирламчи белбогига бирйккан дук микронайчалари кискариши натижасида улар кутбларга томон таркала бошлайди. бу …
4 / 34
хужайра тенг икки кисмга булинади. telofaza mitoz митоз усулида булиниш давомида асосан 2 хил жараён кузатилади: 1) ядронинг булиниши — кариокинез, 2) цитоплазманинг булиниши — цитокинез. баъзан митознинг иккинчи кисми — цитокинез амалга ошмай колади. бунинг натижасида куп ядроли хужайралар хосил булади. mitozning ahamiyati mitoz natijasida yangi hosil bo’lgan hujayralar xuddi ona hujayranikiday xromasomalar soniga ega bo’ladi. mitoz – hujayra irsiy moddalarning yangi hosil bo’lgan hujayralarga teng miqdorda taqsimlanishini ta’minlovchi asosiy mexanizmdir mitozning ahamiyati mitoz organizmlarning embrional rivojlanishini, umri tugagan hujayralarning o’rni to’ldirilishini ta’minlaydi. organizmning jinssiz ko’payishi ham mitoz bo’linish asosida amalgam oshadi. meyoz жинсий усулда купаядиган организмларда узига хос булиниш усули мейоз кузатилади. мейоз (камайиш деган маънони англатади) натижасида хромасомаларнинг диплоид тупламига эга булган хужайралардан гаплоид тупламли жинсий хужайралар хосил булади. 1 profaza хар бир жуфтга мансуб (гомолог) хромосомалар бир-бирига якинлашиб, бир-бирига ёпишиб, ёнма-ён жойлашади. бу ходисани конъюгация дейилади баъзан конъюгациялашган хромосомалар бир-бири билан уз хромотидларининг ухшаш кисмларини алмашади. …
5 / 34
иги парчаланади, ядроча йуколиб кетиб, булиниш урчуги хосил булади (энди конъюгацияланиш кузатилмайди). anfaza 2 ii анафазада хроматидлар бир-биридан ажралиб алохида хромосома-ларга айланади ва кутбларга томон харакатланади (i анафазада гомолог хромосомалар бир-биридан ажралишини эсланг). telofaza 2 ii телофазада иккита хромосомалари, гаплоид туплами булган хужайралар хосил буладил шундай килиб, мейоз натижасида хар бир диплоид туплам бошлангич хужайра кетма-кет икки марта булиниши натижасида 4 гаплоид тупламли жинсий хужайралар — гаметалар хосил булади. мейоз туфайли авлодлар алмашинуви давомида хромосомалар сонининг доимийлиги узгармайди. агар гаметогенезда хромосомалар сони камаймаганда, хар бир янги авлодда хромосомаларнинг сони тинмасдан икки хиссадан ортиб бораверади. натижада турнинг энг характерли хусусиятларидан бири — хромосомалар сонининг доимийлиги бузилар эди. meyozning ahamiyati meyozning ahamiyati мейозда гомологик хромосомаларнинг жуда куп хилма-хил комбинациялари хосил булади. ота ёки она хромосомалари мейозда хар хил гаметаларга таркалиши натижасида гаметаларда хромосомаларнинг янги туплами хосил булади. meyozning ahamiyati хромосомаларнинг конъюгациялашиб, ухшаш кисмлари билан ал-машиниши (кроссинговер) натижасида ирсий ахборотнинг янги туплами хосил …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 34 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"hujayralarning bo'linishi" haqida

hujayralarning bo’linishi osiyo xalqaro unversiteti tibbiyot fakulteti umumiy fanlar kafedrasi o’qituvchi:rahimova gulnoza yomg’irovna хар бир тирик организм хужайралар йигиндисидан иборат. организмнинг яшаш муддати айрим хужайраларникига нисбатан анча купдир. масалан, одамнинг уртача умри 70 ёш булса, унинг айрим хужайралари бир неча кунгина яшаши мумкин (эритроцитлар 120 кун яшайди). шунинг учун организмнинг яшашини таъминлаш учун уз умрини тугатган хужайралар урнига тинмасдан янги хужайралар пайдо булиб туриши зарур. одамларда хар бир секунд давомида миллионлаб хужайралар нобуд булиб, улар урнига янгилари хосил булади. hujayralarning bo’linishi куп хужайраларнинг айрим типидаги хужайраларнинг булиниш кобилияти хилма-хилдир. нерв, мушак хужайралари, кизил кон таначалари етук боскичга етг...

Bu fayl PPT formatida 34 sahifadan iborat (4,1 MB). "hujayralarning bo'linishi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: hujayralarning bo'linishi PPT 34 sahifa Bepul yuklash Telegram