terpenlar

PPTX 14 pages 470.9 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 470.9 KB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

презентация powerpoint terpenlar reja: 1.terpenlar tabiiy birikmalarning muhim sinfi. 2.terpenlarning organik kimyo nazariyasi rivojidagi o’rni. 3.mono- va seskviterpenlarni ajratish (atsiklik, monosiklik, bitsiklik). tayanch iboralar: terpen, monoterpen, seskviterpenlar, diterpenlar, triterpenlar, politerpenlar, kamfora, karotinoidlar, alifatik terpenlar, monosiklik terpenlar, bitsiklik terpenlar,trisiklik terpenlar terpenlar tabiiy birikmalarning muhim sinfi terpenlar tabiiy birikmalarning katta guruhi bo’lib, ular ham uglevodorodlar jumlasiga kiradi. bu uglevodorodlarning umumiy formulasi (c5h8)n bo’lib, odatda n ning qiymati 0 dan 8 gacha bo’ladi. c10h16 formulaga to’g’ri keladigan uglevodorodlar terpenlar, c15h24 ga to’g’ri keladiganlari seskvi- terpenlar, c20h32 –diterpenlar, c30h48 –triterpenlar deyiladi. terpenlar, seskvi- terpenlar va diterpenlar efir moylarida bo’ladi. triterpenlar, saponinlar hamda tetraterpenlar tabiatda ko’p uchraydigan karotinoidlar tarkibida bo’ladi. terpenlar 4 guruhga bo’linadi: 1.alifatik terpenlar 2.monosiklik terpenlar 3.bitsiklik terpenlar 4.trisiklik terpenlar terpenlar yoki izoprenoidlar sinfi o’simlik va hayvonot dunyosida keng uchraydigan biologik faol moddalarning katta guruhini tashkil etadi. o’simlik va hayvon organizmlarida mavjud bo’lgan va bir nechta izopren birligini saqlovchi moddalar terpenlar deb ataladi. …

2 / 14

i n8 tetraterpenlar (c40h64) -8ta izopren fragmenti alifatik terpenlar monoterpenlar monoterpenlarning asosiy manbai xushbo’y o’simliklarning efir moylari hisoblanadi. ulardan suv bug’i bilan haydab turli erituvchilar yordamida ekstraksiya qilinib olinadi. hozirgi paytda sintez yo’li bilan ham olinadi. keng tarqalgan vakili kamfora yaponiya va tropik mintaqalarda o’sadigan kamfora daraxti (laurus camphora l.) dan ajratib olingan. uyurak faoliyatini kuchaytiruvchi vosita hisoblanadi. tibbiyotda, atir-upacilikda, konditer sanoatida keng qo’llaniladigan mentol ham monoterpenlar sinfiga mansub. geraniol-monoterpenli spirt, sitral-aldegid sitrusli mevalar tarkibidan ajratib olingan. gul nektarlari monoterpenlari odatda hasharotlarni o’ziga jalb etuvchi moddalar (attpaktantlar) hisoblanadi. masalan xmel moyida mirsen va otsimen, lavanda moyida geraniol izomeri linalool va uning atsetati aniqlangan. ikkala terpenoid ham yoqimli landish hidiga ega. atirgul va geran efir moylarida qimmatbaho xushbo’y modda-(s)-sitronellol, na'matak gullarining nektarida esa geraniol va nerol bo’ladi. alifatik monoterpenlar kislotalar ta’sirida osongina halqalanadi. masalan, geraniol dastlab nerol monoterpenigacha izomerisatsiyalanadi, u esa terpinning digidrooksi hosilalarigacha halqalanadi. sis-terpin limonenning kislotali gidrolizi natijasida ham …

3 / 14

aqsh) afrikada o’suvchi o’simlik azodirachta indika dan o’simliklarni sahro chigirtkasi (schistocerce greparia) dan himoya qiladigan azodiraxtin diterpenoidini ajratib oldi. tabiiy diterpenoidlar qimmatbaho dori preparatlari hisoblanadi. masalan manool-viruslarga qarshi preparat. ularning ayrimlari seskviterpenlar singari ixtiotoksinlar hisoblanadi. tetraterpenlar tetraterpenlar guruhiga tabiiy birikmalar – karotinlar mansubdir. ksantofillar, likopinlar, ksantinlar oziq-ovqat sanoatida bo’yovchi moddalar sifatida ishlatiladi. politerpenlar terpenlarning bu guruhiga kauchuk (sis-1,4-poliizopren), guttapercha (trans-1,4-poliizopren) va poliprenollar kiradi. tabiiy kauchuklarning ahamiyati, ishlatilish sohalari hammaga ma’lum. poliprenollar bo’yicha tadqiqotlar so’nggi yillarga to’g’ri keladi. aniqlanishicha, ular hujayra qobiqlariining polisaxaridlari biosintezida muhim ahamiyatga ega tabiiy va sintеtik kauchuklar. tabiiy kauchuk gеvеya, gvayulla, kоksagiz, tausagiz va bоshqa kauchukli o‘simliklarning sutsimоn shirasi (latеksi)dan оlinadigan yuqоri mоlеkulyar elastik mоddadir. janubiy amеrika hindlari bu sutsimоn shirani kaо chоu (“kaо”-daraхt , “chоu”-yig‘lash) ya’ni daraхt ko‘z yoshi dеb ataganlar. kеyinchalik bu mоddaning хоssalarini o‘rgangan fransuz оlimlari unga kauchuk dеb nоm bеrdilar. qatоr trоpik mamlakatlarda kauchuk hоzir ham ko‘p miqdоrda gеvеya daraхtidan оlinadi. tabiiy kauchukning …

4 / 14

gini ko‘rsatdi. shunday qilib, tabiiy kauchukning chiziqsimоn makrоmоlеkulasi minglab izоprеn qоldiqlari (zvеnоlari) dan tuzilgan: sis-1,4-pоliizоprеn (tabiiy kauchuk) tabiiy kauchukning fazоviy izоmеri – guttapеrcha, trans-1,4-pоliizоprеn tuzilishiga ega: trans-1,4-pоliizоprеn (guttapеrcha) guttapеrcha indоnеziya, hindistоn va malayya yarim оrоlida o‘sadigan ayrim o‘simliklarning sut shirasidan ajratib оlinadigan, ko‘p jihatdan kauchukka o‘хshash bo‘lgan yuqоri mоlеkulyar mоddadir. u оdatdagi harоratda qattiq, yuqоri elastiklikka ega emas. elеktr kabеllar ishlab chiqarishda izоlyatsiоn matеrial sifatida, yelimlar tayyorlashda va bоshqa maqsadlarda qo‘llaniladi. image1.emf image2.emf image3.emf image4.png image5.png image6.png image7.png image8.png image9.png image10.png image11.emf image12.png image13.emf image14.png image15.emf c=c-c=c c ch 3 ch 2 mirsen- xmel moyi tarkibida uchraydi ch 3 ch 3 geraniol - atirgul moyi tarkibida uchraydi ch 2 =ch-c-ch 2 -ch 2 -ch=c-ch 3 ch 3 -c=ch-ch 2 -ch 2 -c=ch-ch 2 -oh ch 3 ch 3 oh linalool - marvaridgul tarkibida uchraydi ch 3 ch 3 o h stiral- evkalipt moyi tarkibida uchraydi ch 3 -c=ch-ch 2 -ch …

5 / 14

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "terpenlar"

презентация powerpoint terpenlar reja: 1.terpenlar tabiiy birikmalarning muhim sinfi. 2.terpenlarning organik kimyo nazariyasi rivojidagi o’rni. 3.mono- va seskviterpenlarni ajratish (atsiklik, monosiklik, bitsiklik). tayanch iboralar: terpen, monoterpen, seskviterpenlar, diterpenlar, triterpenlar, politerpenlar, kamfora, karotinoidlar, alifatik terpenlar, monosiklik terpenlar, bitsiklik terpenlar,trisiklik terpenlar terpenlar tabiiy birikmalarning muhim sinfi terpenlar tabiiy birikmalarning katta guruhi bo’lib, ular ham uglevodorodlar jumlasiga kiradi. bu uglevodorodlarning umumiy formulasi (c5h8)n bo’lib, odatda n ning qiymati 0 dan 8 gacha bo’ladi. c10h16 formulaga to’g’ri keladigan uglevodorodlar terpenlar, c15h24 ga to’g’ri keladiganlari seskvi- terpenlar, c20h32 –diterpenlar, c30h48 ...

This file contains 14 pages in PPTX format (470.9 KB). To download "terpenlar", click the Telegram button on the left.

Tags: terpenlar PPTX 14 pages Free download Telegram