aromatik birikmalar: terpenlar: mentol validol

PPTX 11 pages 104.9 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 104.9 KB

File type PPTX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

23.mavzu. aromatik birikmalar: terpenlar: mentol va validol. rejasi. 1. mentol. 2. validol. 3. tahlil usullari va xossalari. terpenlar molekula tuzilishi ikki yoki undan ortik to'yinmagan uglevodorod izopren qoldig'idan iborat va (s5n8)n umumiy formulaga ega bo'lgan turli tabiy birik-malar terpenlar guruhini tashkil qiladi. umumiy formuladagi n-ning qiymati, ya'ni izopren qoldig'ining soni 8 gacha bo'ladi. birikkan izopren qoldig'ining soni ikkitadan ortik bo'lgan ochik va yopik zanjirli birikmalar politerpenlar guruhini tashkil qiladi. ularga: (c5h8)3-seskviterpenlar, (c5h8)4-diterpenlar, (szn8)6-triterpenlar va undan ham yuqori molekula massasiga ega terpenlar kiradi. tarkibi ikkita izopren qoldig'idan iborat, c10h16 umumiy formulaga ega bo'lgan ochik yoki yopik zanjirli monoterpenlarning kislorod saqlagan hosilalari (terpenoidlar), jumladan ularning gidroksil, aldegid va keton kabi funktsional guruhlar saqlagan birikmalari (mentol, terpineol, barneol, kamfora, tsitral va boshqalar) tibbiyot va xalq xujaligi sohalarida keng qo'llanadi, ular ko'p mikdorda ignabargli qarag'ay daraxtining sharbati va smolasi hamda ko'pchilik boshqa o'simliklarning turli qismlaridan olinadigan efir moylarida uchraydi. masalan, qarag'ay daraxtining shirasidan olingan …

2 / 11

i o'rganishdagi izlanishlari, bu sohaning rivojlanishiga imkon yaratdi. a.a.butlerovning 1854 yilda yozgan «efir moylari xaqida» («ob efirnix maslax») nomli doktorlik dissertatsiyasida efir moylari xaqida usha davrgacha bo'lgan ma'lumrtlarni birlashtirishi va sistemaga solishi, efir moylarini chuqur o'rganishga katta ta'sir ko'rsatdi. e. e. vagner terpenlarning kimyoviy tuzilishini o'rganish yo'lini ishlab chikdi. u tatbik etgan ko'pchilik terpenlarning (pinen, kamfen, limonen, terpin, terpineol) struktura tuzilishi hozirda ham mavjud. a. m. zaytsev va f. m. flavitskiylarning turli oilaga kiruvchi daraxtlardan olingan efir moylarining tarkibini o'rganish borasida olib borgan ilmiy izlanishlari, efir moyi va uning tarkibi to'g'risidagi ma'lumotni boyitadi. s. s. nemetkin o'z shogirdlari bilan birgalikda terpenlarning sintez yo'li bilan olish usullarini yaratish ustida ko'p nazariy va amaliy ahamiyatga ega ishlar qildi. birinchi bo'lib, kamforaning sintezini v. e. tishchenko, t. a. rudakov, p. p. sharigin ishlab chikishgan. f. m. flavitskiy, va l. a. chugaevlarning terpenlar optik faolligini o'rganish sohasidagi olib borgan izlanishlari terpenlar kimyosini mukammal o'rganishda …

3 / 11

sintez yo'li bilan olinadi. terpengidrat qarag'ay daraxtidan olingan skipidardan olinadi. yalpiz efir moyida 40-80%gacha mentol bo'ladi. xaydalgan efir moyini -16-200s haroratgacha sovitib mentol ajratib olinadi. bunda mentol kiristall holida ajraladi. mentol sintez va yarim sintez yo'li bilan ham olinadi.sintez yo'li bilan olingan mentol optik nofaol hisoblanadi. tabiiy mentolda uchta assimetrik uglerod atomi bo'lganligi uchun uning 8 ta izomeri mavjud. tibbiyot extiyojlari uchun asosan df da keltirilgan l- mentol, ya'ni chapga buruvchan izomeri ishlatiladi. mentolning izovalerian kislota mentol efiridagi 25-30% li eritmasi validol nomi bilan dori sifatida ishlatiladi. mentolga kontsentrlangan sulfat kislota ishtirokida va 80°s haroratgacha isitilgan holda izovalerian kislota ta'sir ettirib, uning efiri olinadi. reaktsiya natijasida hosil bo'lgan maxsulotni sulfat kislotadan ajratib olinadi. uni avval suv, keyin esa natriy gidroksid eritmasi va qaytadan yana suv bilan yuvib, suvsiz natriy sulfat ustida quritiladi. shu usulda tozalab olingan izovalerian kislotaning mentil efiri bilan mentol aralashmasini 1000s harorat va ma'lum bosim ostida haydab …

4 / 11

juda yaxshi eriydi, suvda erimaydi. uning zichligi 0,894—0,907 g/sm3 ga teng bo'lishi kerak. df ko'rsatmasi bo'yicha mentol va validolning chinligini aniqlash uchun ularga kontsentrlangan sulfat kislota ishtirokida, shu kislotada tayyorlangan vanilin eritmasidan qo'shib, chayqatib, keyin unga suv solinganda aralashma qizil-malina rangga o'tadi. monotsiklik kator terpen preparatlarining chinligini aniqlashda ularning fizikaviy xossalari va konstantlaridan ham foydalaniladi. mentolning mikdori df ko'rsatmasi asosida bavosita neytrallash usuli bo'yicha aniqlanadi. buning uchun preparatning ma'lum mikdoriga sirka angidridining suvsiz piridindagi eritmasidan qo'shib, kolbani qaytar sovutgichga ulagan holda tegishli vaqtgacha qaynatiladi. keyin reaktsiya natijasida ajralib chiqqan hamda reaktsiyaga kirishmay qolgan sirka angidridining suv bilan parchalanib hosil qilgan sirka kislotasini, fenolftalein indikatori ishtirokida natriy gidroksidning 0,5 mol/l eritmasi bilan titrlanadi. validolning mikdori undagi izovalerian kislotani mentol efiri bo'yicha neytrallash usuli yordamida aniqlanadi. buning uchun preparatning ma'lum mikdoriga kaliy gidroksidning 1 mol/l spirtdagi eritmasidan ortikcha qo'shiladi. keyin kolbani qaytar sovutgichga ulagan holda 5 soat davomida suv hammomida qaynatiladi. aralashma …

5 / 11

$ng image6.png image7.png image8.png image9.jpeg image10.png cts i 0z, > wyby ety ae. | eng “ot sch + chs a / oh oc ch, — c# oh ‘\ ch; cc ths hx0banepuah kuctomahe menmon . mcha fdupl ch /\ myo the hy ch, ch, oh och; ° + 24,0 cas 4 ty cy : + ‘0 ——- +'ch, cooh 7/ lg 3 on te oct a ’ a yen myo ch hye ch; 3 a 3 3 (ch,00),0 + ho ch; cooh + naoh —» ch, coona +h, 0 20hs cooh /docprops/thumbnail.jpeg 22.maw apo dpusnaa: tepe peasen. 1. metros, 2. banus. 3. taxus yeyamapu ma xoccanapa,$

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "aromatik birikmalar: terpenlar: mentol validol"

23.mavzu. aromatik birikmalar: terpenlar: mentol va validol. rejasi. 1. mentol. 2. validol. 3. tahlil usullari va xossalari. terpenlar molekula tuzilishi ikki yoki undan ortik to'yinmagan uglevodorod izopren qoldig'idan iborat va (s5n8)n umumiy formulaga ega bo'lgan turli tabiy birik-malar terpenlar guruhini tashkil qiladi. umumiy formuladagi n-ning qiymati, ya'ni izopren qoldig'ining soni 8 gacha bo'ladi. birikkan izopren qoldig'ining soni ikkitadan ortik bo'lgan ochik va yopik zanjirli birikmalar politerpenlar guruhini tashkil qiladi. ularga: (c5h8)3-seskviterpenlar, (c5h8)4-diterpenlar, (szn8)6-triterpenlar va undan ham yuqori molekula massasiga ega terpenlar kiradi. tarkibi ikkita izopren qoldig'idan iborat, c10h16 umumiy formulaga ega bo'lgan ochik yoki yopik zanjirli monoterpenlarnin...

This file contains 11 pages in PPTX format (104.9 KB). To download "aromatik birikmalar: terpenlar: mentol validol", click the Telegram button on the left.

Tags: aromatik birikmalar: terpenlar:… PPTX 11 pages Free download Telegram