lipidlar va terpenlar

PPT 65 pages 2.3 MB Free download

65 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.3 MB

File type PPT

Pages 65

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 65

slayd 1 8-maruza klassifikatsiyasi izoprenoidlar yog’larning umumiy tuzulishi yog`lar asosan triglitseridlardan (triatsilglitserinlardan) tashkil topgan bo`lib, ularning tarkibida yo`ldosh moddalar sifatida boshqa lipidlar ham bo`ladi. lipidlarning fizik xossalari yog’lar suvda erimaydi dietil efir, petroley efiri yaxshi erituvchi hisoblanadi to’yingan kislotalar qoldig’i ko’proq bo’lgan yog’lar- qattiq boladi to’yinmagan kislotalar qoldig’i ko’proq bo’lgan yog’lar- yumshoq (suyuq) boladi yog’ molekulasida uglerod atomining soni ortib borishi bilan ularning qaynash harorati ham ortadi gidrolizlanish soni bir gram yog’ning glitserin va sovunga parchalanishi uchun sarflangan koh miqdori gidrolizlanish soni deyiladi va u yog’ kislotasining molekulyar og’irliklari haqida malumot beradi. gidrolizlash oksidlash gidrogenlash galogenlash terpenlar terpenlar haqida tushuncha terpenlarning tasniflanishi alifatik terpenlar monotsiklik terpenlar bitsiklik terpenlar tritsiklik terpenlar ularnng namoyondalari, xosilalari va kimyoviy xossalari terpenlar – tabiiy birikmalar bo'lib, lipidlar yoki moysimon moddalar guruhidir. ular terpen uglevodorodlari va terpennoid deb ataluvchi kislorodli xosilalardan (spirtlar, aldegidlar, ketonlar ) iborat. izopren. n-ning qiymati 0-8 bo'ladi. terpenlar izopren fragmentlaridan tashkil topgan. …

2 / 65

moyida bo'ladigan tsitral, alifatik terpenlar gruppasiga kiradi, va bu gruppaga misol bo'la oladi. yoki bunday yozish mumkin tsitral. 3,7-dimetil-2,6-oktadienal-1 tsitral-a, geranial, tsis- izomer tsitral-b, neral, trans- izomer xmel efir moyidagi mirtsen s10n16 tsitralning tuzilishi oksidlash va parchalanish maxsulotlarini oksidlash bilan isbotlangan. tsitral o'tkir limon xidli moysimon suyuqlik bo'lib u meditsinada ko'z kasalliklarini davolashda, og'riq qoldiruvchi va yallig'lanishni to'xtatuvchi preparat sifatida qo'llaniladi. olinishi geraniol, tsis-3,7-dimetiloktadien-2,6-ol-1 nerol, trans-3,7-dimetiloktadien-2,6-ol-1 tsitral-a, geranial tsitral-b, neral α – terpeniol monotsiklik terpenlar monotsiklik terpenlar o'z molekulalarida bitta tsikl va ikkita qo'sh bog' saqlaydi. bu terpenlarning asosini mentan skeleti tashkil etadi. mentan tabiatda uchramaydi. uni aromatik uglevodorod-tsimoldan olish mumkin. tsimol (n-metil-izopropil mentan (p-metil-izopropil- benzol) tsiklogeksan) limonen. limonen ko'pchilik efir moylari tarkibida bo'ladi, shulardan limon moyi tarkibida ko'proq bo'ladi. limonen degan nomni o'zidan ko'rinib turibdiki, bu modda to'yinmagan birikmadir. limonen molekulasida 1 ta assimetrik uglerod atomi bo'lganligi tufayli uning 1 va d optik izomerlari mavjud. limonenning tuzilishi formulasini rus …

3 / 65

2,8,9 -tetrobrom mentan kimviy xossalari 1,2,8,9 -tetraoksi mentan mentanning kislorodli hosilalari. mentanning kislorod atomi saqlagan hosilalaridan ikkitasi bilan tanishib chiqamiz. 3 -mentanol yoki mentol. mentol yalpiz moyi tarkibini asosiy qismini tashkil etadi. yalpiz moyini sovutilsa mentol kristalga tushadi va uni ajratib olinadi. mentolni ko'p miqdorda sintetik usul bilan timoldan olinadi. m-krezol timol mentol kimyoviy xossalari. mentol molekulasida ikkilamchi spirt gidroksili bo'lganligi uchun u ikkilamchi spirtlarga xos bo'lgan hamma reaktsiyalarga kirishadi. ishlatilishi. mentolni teriga surkalsa, badanda sovish alomati seziladi. mentol meditsinada burun-tamoq kasalliklarida qo'llaniladi. antiseptik. mentol xushbo'y xidli modda bo'lganligi uchun u parfyumeriya, oziq-ovqat, konfet va tamaki ishlab chiqarishda keng qo'llaniladi. mentol ko'pgina dorivor preparatlar tarkibiga kiradi. masalan: validol, brommentol. ii. terpinlar yoki 1,8-mentandiol. terpin ikki atomli spirt bo'lib u tabiatda o'simliklar olamida uchraydi. ba'zi bir efir moylarining ko'proq turib qolishi natijasida ular tarkibida terpin hosil bo'ladi. bunday birikmalarni kimyo fanida artifaktlar deyiladi. terpingidrat meditsinada bolg'am ko'chiruvchi, kuchsiz siydik xaydovchi preparat …

4 / 65

kamfara.(bornanon-2) kamforani sanoat miqyosida α-pinendan olinadi. α-pinen kamfora kamfora. yaponiyada kamforani dafna daraxtlaridan olingan. kamfora meditsinada yurak faoliyatini yaxshilash uchun qo'llaniladi. brom kamfora yurakni yaxshilab markaziy nerv sistemasini ta'sir qiladi. kamforani tishenko usuli bo'yicha sintezlash. α – pinen borneolatsetat borneol kamfora kamfora molekulasida 2 ta assimetrik atom bo'lib, uning 4 ta optik izomeri bo'lishi kerak edi. ammo kamforani 2 ta optik izomeri ma'lum. buning sababini kamfora molekulasining stereoximiyaviy tuzilishi bilan tushuntiriladi. seskviterpenlar. (s5n8)3 seskviterpenlar - bir yarim terpenlar degan ma'noni anglatadi. seskviterpenlarning hosilalaridan samtonin meditsinada gijaga qarshi kurashda eng yaxshi preparat sifatida keng qo'llanib kelingan. uning tuzilishi quyidagi ko'rinishga ega. santonin. santonin darmana o'simligidan (tsitvarnoy polin) olinadi. bu preparatni sanoat miqyosida o'simlikdan olishni 1899 yilda chimkent shaxrida qurilgan farmatsevtika zavodida olina boshlangan. diterpenlar. diterpenlarga misol qilib vitamin-a ni ko'rsatish mumkin. vitamin-a ni ikkinchi nomi retinol deb ataladi. vitamin-a, tirik organizm uchun eng zarur vitaminlardan bo'lib, bu vitaminning etishmasligidan odamlarda shabko'rlik …

5 / 65

sidlanganda retinal hosil bo'ladi. triterpenlar (s5n8)6 triterpenlarning namoyondalaridan biri s k v a l e n d i r. skvalen s30n50 tarkibga ega. skvalen molekulasi 6 ta izopren qoldig'ini saqlaydi. skvalen ba'zi bir baliqlarning jigar yog'ining asosini tashkil etadi. yog' va moylarning gidrolizlanmaydigan qismida uchraydi. skvaleini tuzilishini karer aniqlagan. tabiiy skvalenni hamma qo'sh bog'idagi gruppalar trans konfiguratsiyaga ega. skvalen singetik usul bilan ham olingan. skvalen izopren qoidasi bo'yicha tuzilgan. organizmda skvalendan steroidlar hosil bo'lishi aniqangan. tetraterpenlar (s5n8)8 tetraterpenlar gruppasiga karatinoidlar kiradi. karatinoidlar tabiiy pigment bo'lib s40n56 umumiy formulaga ega. karatinoidlar tabiatda sabzi, johari, smorodina, qovoq va boshqa o'simlliklar tarkibida bo'ladi. karatinoidlar molekulasida 8 ta izopren qoldig'i bo'lib 2 ta vitamin-a molekulasida tashkil topgan. karatinoidlarning α-, β- va γ- izomerlari mavjud. bulardan β-izomeri ahamiyatga egadir. β- karotin sabzi va sariyog'da ko'p bo'ladi. u organizmda fermentlar karatinaza ta'sirida parchalanib 2 ta molekula vitamin-a ni hosil qiladi. karatinlar a - vitamin hosil bo'ladi. …

Want to read more?

Download all 65 pages for free via Telegram.

Download full file

About "lipidlar va terpenlar"

slayd 1 8-maruza klassifikatsiyasi izoprenoidlar yog’larning umumiy tuzulishi yog`lar asosan triglitseridlardan (triatsilglitserinlardan) tashkil topgan bo`lib, ularning tarkibida yo`ldosh moddalar sifatida boshqa lipidlar ham bo`ladi. lipidlarning fizik xossalari yog’lar suvda erimaydi dietil efir, petroley efiri yaxshi erituvchi hisoblanadi to’yingan kislotalar qoldig’i ko’proq bo’lgan yog’lar- qattiq boladi to’yinmagan kislotalar qoldig’i ko’proq bo’lgan yog’lar- yumshoq (suyuq) boladi yog’ molekulasida uglerod atomining soni ortib borishi bilan ularning qaynash harorati ham ortadi gidrolizlanish soni bir gram yog’ning glitserin va sovunga parchalanishi uchun sarflangan koh miqdori gidrolizlanish soni deyiladi va u yog’ kislotasining molekulyar og’irliklari haqida malumot beradi. gidrol...

This file contains 65 pages in PPT format (2.3 MB). To download "lipidlar va terpenlar", click the Telegram button on the left.

Tags: lipidlar va terpenlar PPT 65 pages Free download Telegram