экология фанининг усуллари.

DOC 70,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1407322487_57830.doc экология фанининг усуллари. режа 1.дала усули 2.лаборатория эксперимент усули 3.математик моделлар ва моделлаштириш. экологияда урганиладиган муаммоларнинг хилма-хиллиги турли усулларнинг кулланишини талаб килади. экологияда куйидаги усуллари кулланилади, яъни: дала, лаборатория, экспериментал ва математик модуллар. 1 дала усули. дала усули тирик организмга ёки тирик популяцияларга, уларнинг йирик биологик бирликларига абиотик омилларнинг комплекс холда таъсир килишини, унинг натижасида маълум жойдаги организмларда содир буладиган узгаришларни аниклайди. табиий ландшафтлар ичидаги катта-кичик биологик бирликларга оид маълумотларни бир-бирида таккослаб урганишда дала усулининг вазифалари: 1. ландшафтлар ичида асосий биологик бирликларни ажратиш ва улар уртасидаги богланишларни урганиш. 2. хар бир биологик бирлик ичидаги турлар таркибини, микдорини, улар хосил киладиган микромухитни, тупрок хилларини, тупрок хосил килувчи жинслар ва шу ернинг гидрологик холатини аниклаш. 3. бир-бирига сифат томонидан ухшайдиган, тенглашадиган биологик гурухларни жамлаш, улар ичидаги турларнинг бир-бирлари хамда улар яшаб турган жой тупроги, хавоси ва табиатининг турли жонсиз элементлари билан муносабатларни урганиш. 4. асосий, катта ва кичик биологик бирликларни микдор …
2
ляциясининг холатини, мухитдаги экологик омилларнинг таъсирини, тупрокнинг хили, намлиги, унинг бугланиши каби муаммоларни урганади. 6. турли биологик комплексларни фасллар, йиллар ва куп йиллар давомида узгаришни урганиш асосида, экосистеманинг доимий харакат конунини бошка экосистемаларга солиштирган холда ишлаб чикиш каби муаммолар дала усулининг асосини ташкил килади. лаборатория эксперимент усули - махсус жойларда, хоналарда, турли микроорганизмлар, сувутлар, умурткасиз хайвонлар, уларнинг формалари (штамлари) кичик-кичик идишлар, петри косачаси, аквариумларда махсус озика моддалар, ёруглик, харорат ёрдамида устирилади ва кузатилади. тирик организмларнинг физиологик, биокимёвий ва умуман экологик холатини кузатиш купинча лаборатория шароитида олиб борилади. шунинг учун хам тирик организмларга сунъий шароитда, сунъий экологик омилларнинг таъсири натижасида оргаизмларда булиб утадиган узгаришлар лаборатория-экспериментал холатда урганилади. лаборатория – экспериментал ва дала усуллари бир-биридан фарк килади. яъни лаборатория-экспериментал усулида сунъий шароитда организмга таъсир килаётган сунъий экологик омилларнинг салбий ва ижобий томонини бошкариш мумкин. табиий шароитда эса, табиий экологик омилларни организмда бир жойда ва бир вактда бир неча омилнинг бирдан ( куёшдан …
3
ашда морфофизиология индикатор усулидан фойдаланилади. бу усул ёрдамида хайвон танасининг огирлиги, айрим органларнинг табиий зоналар ва мухит омилларига боглик холда узгариши, шаклларининг катталаниши ёки кичрайиши урганилади. организмларнинг сон курсаткичларини урганиш. экологик тадкикотларда организмларнинг сони ва уларни узгариб туришини аник билиш катта ахамиятга эга. организмлар микдори визиуал ва инструментал йул билан аникланади. математик моделлар ва моделлаштириш. турли экосистемаларнинг табиий холати, узгариши ва уларга хос бошка экологик томонлар математик моделлар усули ёрдамида аникланади. табиатдаги куп киррали вокеликларни экологик нуктаи назардан текширишда катта ва кичик экосистемаларга хос конуниятларни аниклаш жараёнида уларнинг димо узгариб туриши, мухит омилларининг таъсирига курсатадиган реакцияси, турли ценозларнинг хар хиллиги ва фарки аникланади. экологик тадкикотлар давомида олинадиган маълумотларнинг тугрилиги математик статистку сули билан аникланса, хар хил вариантда олинган материаллар эса бир-бирларига солиштирилиб, улар уртасидаги фарклар чикарилади. масалан, ценозлар ичидаги турларнинг умумийлигини чикаришда соренсен: ёки жакар формулалари кулланилади (бу ерда к- умумий турлар коэффиценти; с- иккита урганилган жой учун умумий турлар …
4
о ва макроэкосистемаларни урганиш борасида хар хил моделлар кулланилади. хозирги экологик тадкикотларда энг куп кулланиладиган концептуаль (система, матн, схема, жадваллар тахлили) ва математик моделлар тузиш хисобланади. концептуаль моделлар тузиш учун системанинг баёни, яъни илмий текст, схема, системалар, жадваллар, графиклар зарур. маълум биологик бирликларнинг микдор курсаткичларини урганишда математик моделлар жуда кул келади. баъзи холларда математик формулалар хам кулланилади. масалан, айрим тур вакиллари хосил килинган популяциянинг усиш тезлигини аниклашда оддий дифференциал тенгламалардан фойдаланилади: dx / dt = rx бунда, «х» белгиси t вактдаги популяциянинг зичлиги; r - популяциянинг усиш тезлиги. тенглама куйидаги функция буйича ечилади: бунда, « x0 » белгиси t = 0 вактдаги популяциянинг зичлиги. турли математик йуллар, моделлар амалий экология, экологик моделлар математик йуналишларга хос мутахассисликларда чукур урганилади. бу ерда эса математик йулларнинг бошланишидан намуналар келтирилди, холос.
5
экология фанининг усуллари. - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "экология фанининг усуллари."

1407322487_57830.doc экология фанининг усуллари. режа 1.дала усули 2.лаборатория эксперимент усули 3.математик моделлар ва моделлаштириш. экологияда урганиладиган муаммоларнинг хилма-хиллиги турли усулларнинг кулланишини талаб килади. экологияда куйидаги усуллари кулланилади, яъни: дала, лаборатория, экспериментал ва математик модуллар. 1 дала усули. дала усули тирик организмга ёки тирик популяцияларга, уларнинг йирик биологик бирликларига абиотик омилларнинг комплекс холда таъсир килишини, унинг натижасида маълум жойдаги организмларда содир буладиган узгаришларни аниклайди. табиий ландшафтлар ичидаги катта-кичик биологик бирликларга оид маълумотларни бир-бирида таккослаб урганишда дала усулининг вазифалари: 1. ландшафтлар ичида асосий биологик бирликларни ажратиш ва улар уртасидаги боглан...

Формат DOC, 70,0 КБ. Чтобы скачать "экология фанининг усуллари.", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: экология фанининг усуллари. DOC Бесплатная загрузка Telegram