yerning kimyoviy tarkibi

DOC 66.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403087445_43356.doc yerning kimyoviy tarkibi reja: 1.litosferaning mineralogik tarkibi 2.minerallar haqida tushuncha. 3.tuproqning element tarkibi. 4. singdirish qobiliyati, mineral oziqlanishi nazariyalarining shakllanishi yerning kimyoviy tarkibi. geologiya fani faqat litosferani emas, balki yerning paydo bo‘lishi, tuzilishi, fizik xossalari, ximiyaviy tarkibi va uning rivojlanish qonunlarini ham o‘rganadi. hozirgi vaqtda atmosfera va gidrosfera, shuningdek litosferaning 16 km qalinlikdagi ustki qismining ximiyaviy tarkibi bevosita analizlar bilan aniq va puxta o‘rganilgan. litosferaning pastki qismidagi boshqa qatlamlarning kimyoviy tarkibi esa bir qancha yordamchi yo‘llar vositasida o‘rganilgan. yerning kiyoviy tarkibi juda murakkabdir. uning tarkibida bizga ma'lum bo‘lgan elementlarning hammasi bor; biroq bu elementlarning ayrim sferalardagi miqdori har xil. akademik a.ye.fereman yerning ustki uch sferasini-atmosfera, gidrosfera va litosferani ko‘p tekshirgan, u bu sferalarning o‘rtacha kimyoviy tarkibi haqida quyidagi ma'lumotlarni keltiradi (foiz hisobida): kislorod – o......................49,13 magniy – mg............................2,35 kremniy – si.......................26,00 kaliy - k .............................2,30 alyuminiy – al…………….7,45 vodorod – n..........................1,05 temir – fe………………..4,20 boshqalar – karbon, xlor, fos- …

idi–k2o............2,93 suv – h2o……………. ……..1,86 alyuminiy ,, –al2o3 ..........15,02 temir ,, – fe2o3+feo ......5,98 titan oksidi – tio2.......0,72 magniy ,, –mgo..............4,06 karbon –co2.............0,52 kalsiy ,, –cao..............4,79 fosfor –r2o3................0,26 natriy –na2o..............3,39 boshkalar..........................0,85 bu raqamlardan ma'lumki,litosfera ustki qatlamining (yer qobig‘ining) qariyb 3/4 qismini kremniy oksidi (sio2–kremnezem) bilan alyuminiy oksidi (ai2o3 – glinozem)tashkil etar ekan. yerning o‘rtacha kimeviy tarkibi quyidagicha (foiz xisobida): temir –g‘ye......................39,76 kalsiy –sa..................2,52 kislorod –o.......................27,71 alyuminiy –ai..................1,80 kremniy –si........................14,50 oltingugurt –s................0,60 magniy –mg.........................8,70 natriy –na...............0,40 nikel –ni...........................3,76 boshkalar.........................0,85 demak, yer kimyoviy tarkibining ko‘p qismini temir,kislorod va kremniy tashkil etadi. litosfera va tuproq tarkibidagi kimyoviy elementlarning o‘rtacha nisbiy miqdori, foiz hisbida (a.p.vinogradov, 1950 ) № elementlar litosfera tuproq elementlar litosfera tuproq 1. o 42.20 49.00 c 0.10 2.00 2. si 27.60 3x3.00 s 0.09 0.085 3. al 8.80 7.13 mn 0.09 0.085 4. fe 5.10 3.80 p 0.08 0.08 5. ca 3.60 1.37 n 0.01 0.10 6. na 2.64 0.63 cb …

geokimyoviy jarayonlar natijasida paydo bo‘lganlari esa organik mineral jismlar yoki biolitlar deyiladi. masalan,kvars, kalsit va galit (osh tuzi) kabilar anorganik mineral jismlar, neft va qahrabo singarilar esa organik mineral jismlardir. litosfera tarkibida anorganik mineral jismlar miqdori organik mineral jismlarga nisbatan ko‘p. tabiatda bulardan boshka yana meteoritlar singari kosmogen mineral jismlar ham bo‘lishi mumkin. mineral jismlar ikki guruhga – minerallarga va tog‘ jinslariga ajraladi. demak, litosfera (yer qobig‘i) asosan har xil mineral va tog‘ jinslaridan tarkib topgan. minerallar haqida tushuncha. litosferaning tarkibida uchraydigan, ma'lum fizik xossalarga va kimyoviy tarkibga ega bo‘lgan tabiiy jismlar minerallar deyiladi. demak, minerallar asosan litosferada uchraydi, ular kimyoviy tarkibi va fizik xossalari jihatdan bir-biridan farq qiladi. masalan, ortoklaz (k2ai2si16o6), kalsit (caco3) va kvars (sio2) ning har qaysisi alohida mineraldir. minerallar tabiiy jism. shuning uchun sun'iy ravishda sintezlash yuli bilan olingan sof holdagi jismlar mineral bo‘la olmaydi.masalan,chili seletrasi (nano3) tabiiy sharoitda bir qancha geokimyoviy jarayonlar natijasida paydo bo‘lgani …

qoldi: 1.tuproq gumusi. 2.tuproqning singdirish qobiliyati. 3. o‘simlik mineral oziqlanish nazariyasi. bu davrda shu sohada ko‘p ilmiy-tadqiqot ishlari o‘tkazilgan bo‘lib, bo‘lardan gumus to‘g‘risidagi f.axard (1766) ishlari muhim ahamiyat kasb etadi. axard ishqor eritmasini tuproq va torfga ta'sir ettirib, to‘q qo‘ng‘ir rang eritma oldi va deyarli qora cho‘kmani ekstraktga sulfat kislota ta'sir ettirish yo‘li bilan hosil qildi. keyinchalik bu modda gumin kislotasi nomini oldi. hozir ham shu kislotani ajratishga bu usuldan ba'zi bir o‘zgarishlar bilan foydalaniladi, ya'ni usul hozir ham o‘z axamiyatini yo‘qotmagan. l.vokelen ham shunga o‘hshagan moddani oldi, unda 1607 yili t.tomson ulmin deb nom berdi. tajribalar qo‘yish, ayniqsa to‘q rangga bo‘yalgan organik moddalarni ajratishga qaratilgan izlanishlar, o‘simliklar oziqlanishidagi gumus nazariyasiga bog‘liq edi. shved olimi valerius o‘zining “qishloq xo‘jaligi asoslari kimyosi” asarida o‘simlik uchun asosiy ozuqa modda bu gumus bo‘lib, tuproqdagi boshqa barcha moddalar, elementlar o‘simlik tomonidan gumusni o‘zlashtirishga yordam beradi xolos,deb yozadi. ayni shu nazariyani nemis olimi, berlin universitetining …

s o‘z davrining bilimdon kimyogarlaridan edi. u ko‘p akademiyalarning, jumladan peterburg akademiyasining ham a'zosi edi. berselius elektro-kimyoviy nazariyasini ishlab chiqqan. u 50 ga yaqin elementlarning atom og‘irliklarini aniqladi va atom og‘irliklari jadvalini tuzdi. kimyoviy elementlarning simvollarini tavsiya etdi, tuproq kimyosi uchun silikatlar atamasini kiritdi. berselius silikatlar tarkibidagi metallar va kremniy oksidlarini 1:1, 1:2, 1:3 nisbatlarda bo‘lishini isbotladi. bo‘ kabi nisbatlar o‘zbekiston tuproqlarining asosiy tiplari uchun j.ismatov tomonidan ishlangan bo‘lib, shunga yaqin qonuniyatlar qaytariladi. berseliusning ayniqsa gumus kislotalari sohasidagi ishlari e'tiborga loyiq. u tabiiy suvlardan ikki xil kislotani ajratib, ularni kren va appokren kislotalari deb nomladi. keyinchalik qoldig‘idan gumus kislotasini ajratib oldi. o‘zining “ kimyodan darslik” asarida gumus kislotalariga katta ahamiyat berdi. u o‘simlik qoldig‘idan gumus hosil bo‘lishini ko‘rib chiqib, gumus kislotalari bilan minerallar,yangi tipdagi birikmalarni hosil qilishini aytdi va qator gumus –metalli birikmalarni ajratdi. ularning ayrim xususiyatlarini yozib organik birikmalar hisoblangan, gumus kislotalariga joy ajratilmagan, ya'ni ular yoritilmagan, amaliy jihatdan …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "yerning kimyoviy tarkibi"

1403087445_43356.doc yerning kimyoviy tarkibi reja: 1.litosferaning mineralogik tarkibi 2.minerallar haqida tushuncha. 3.tuproqning element tarkibi. 4. singdirish qobiliyati, mineral oziqlanishi nazariyalarining shakllanishi yerning kimyoviy tarkibi. geologiya fani faqat litosferani emas, balki yerning paydo bo‘lishi, tuzilishi, fizik xossalari, ximiyaviy tarkibi va uning rivojlanish qonunlarini ham o‘rganadi. hozirgi vaqtda atmosfera va gidrosfera, shuningdek litosferaning 16 km qalinlikdagi ustki qismining ximiyaviy tarkibi bevosita analizlar bilan aniq va puxta o‘rganilgan. litosferaning pastki qismidagi boshqa qatlamlarning kimyoviy tarkibi esa bir qancha yordamchi yo‘llar vositasida o‘rganilgan. yerning kiyoviy tarkibi juda murakkabdir. uning tarkibida bizga ma'lum bo‘lgan elementlarn...

DOC format, 66.5 KB. To download "yerning kimyoviy tarkibi", click the Telegram button on the left.

Tags: yerning kimyoviy tarkibi DOC Free download Telegram