tuproq kolloidlari va ularning tuzilishi

DOCX 28 стр. 537,3 КБ Бесплатная загрузка

28 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 537,3 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 28

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 28

o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan va innovatsiyalar vazirligi _______________________________________________ ___________________________________ fakulteti “______________________________” fanidan kurs ishi mavzu: tuproq kolloidlari va ularning tuzilishi, ion almashinish xususiyatlari, singdirish sig’imi va kation va anionlarning almashinishi. kation almashinuvi va adsorbsiyasi qabul qildi: ____________________ bajardi: _______________________ kurs ishini fikrga topshirilgan sana kurs ishi fikrdan qaytgan sana “____”______2025 yil “____”______2025 yil kurs ishini himoya qilgan sana komissiya a’zolari “____”______2025 yil ______ __________________________ baho”___”__________ ______ __________________________ mundarija kirish……………………………………………………………………………....2 i bob. tuproq kolloidlari va tuproqning singdlrish qobiliyati…………………………………………………………………..…4 1.1. tuproq kolloidlari, ularning hosil bo'lishi va tarkibi……………………...4 1.2. tuproq kolloidlari tuzilishi va holati………………………………………..6 1.3. tuproqning singdirish qobilyati va uning turlari………………………...10 ii bob. tuproqda kation almashinishi va adsorbsiyasi…16 2.1. tuproqdagi almashinmaydigan singdiruvchi kationlar…………………16 2.2. tuproqdagi singdiriladigan kationlar tarkibi, singdirish sig’imi va ularning tuproq xossalariga tasiri…………………….………………...………18 2.3. tuproq singdirish qobilyatining ekologik ahamiyati………………..……21 xulosa……………………………………………………………………….……26 foydalanilgan adabiyotlar………………………………………………………27 kirish hozirgi zamon tuproq kimyosi asosan tuproqlarning tarkibi, tuzilishi, xossalari, kelib chiqishi, rivojlanishi hamda ularning eng muhim ko‘rsatkichi …

2 / 28

olmoqda. tuproq tirik mavjudot hayot-mamoti negizidir, deb aytgan edi o‘z zamonasida abu ali ibn sino. hozir ham bu fikr o‘z kuchi va qiymatini yo‘qotgani yo‘q. tuproqni kimyoviy nuqtayi nazardan o‘rganish eng avvalo uning unumdorlik darajasini oshirishga qaratilmog‘i darkor. bu boradagi qilingan ilmiy ishlar ko‘p. biroq ular hozirda aniq bir tizimga muhtoj. har bir fan o‘z nazariyasi, uslubiyoti va tarixiga ega bo‘lgani kabi tuproqlar kimyosi ham o‘z tarixiga ega. bu tarix o‘z navbatida bevosita tuproq xususiyatlari, uning sifat belgisi bilan bog‘liq bo‘lib, tuproq fazalarining kimyoviy tarkibi, jarayonlari va ularni boshqarish yo‘llarini o‘rganadi. tuproq kimyosining o‘rganilish tarixi qadimdan boshlangan bo‘lib, u o‘z ichiga bir qancha davrlarni oladi. birinchi davr tuproq kimyosi sohasidagi tajribalar, bilimlar to‘planish davri bo‘lib, qishloq xo‘jaligida ishlab chiqarish rivojlanishi bilan takomillashib borgan. bu davrda dastavval tuproqlarni kimyoviy usullar bilan yaxshilash uchun maxsus moddalar ishlatilgan. masalan, eramizdan avval markaziy amerkada mergal tuproq kislotaligini pasaytirish uchun qo‘llangan, markaziy osiyo mamalakatlarida esa …

3 / 28

qlarning singdirish qobiliyatini juda obrazli qilib yozib qoldirgan. u yozadiki, dengiz suvlari tuproq qatlamlari orqali o‘tib borib suv havzalariga quyilsa chuchuk va mazali bo‘ladi, bunda suv o‘zini achchiq qismini tuproq ostida, uning notekisliklarida qoldiradi va bu achchiq osonlikcha tuproqni notekislik joylariga yopishib qoladi. tut lukretsiyning bu fikrlarida hozirgi zamon fan tili bilan aytiladigan ionlar almashinishi xususiyatlari bashorat qilingan. angliyalik faylasuf, naturalist f. bekon (1561-1626) yigirma ta idishga tuproq solib, ulardan dengiz suvini ketma-ket o‘tkazib chuchuk suv olishga erishdi. bu albatta tuproqning singdirish qobiliyatiga tayangan dastlabki tajriba edi. angliyada 2000 yil avval o‘g‘it tariqasida margelning bir qancha tiplariga tavsif berilgan va undan tuproq unumdorligini oshirish maqsadlarida foydalanilgan. rim naturalisti pliniy starshi qumli margelni nam tuproqlarda, yog‘li margelni esa qo’riq tuproqlarda foydalanish yaxshi natija beradi deb tavsiya qiladi. u hatto har ikkalasini aralashtirib va ularga organik o‘g‘it qo‘shib yerga solish yaxshi natija berishini aytadi. i bob. tuproq kolloidlari va tuproqning singdlrish qobiliyati. …

4 / 28

alar (1-0,2µ) ham ajratiladi. kolloidlar xossasiga ega bo'lgan barcha zarrachalar yig'indisiga tuproqning kolloid kompleksi yoki k.k.gedroys bo'yicha tuproqning singdirish kompleksi (tsk) deyiladi. tuproqning singdirish kompleksi jumladan kolloidlar tuproqda kechadigan moddalarning singdirishi va almashinishi kabi jarayonlarida bevosita ishtirok etadi. tuproqning turli qattiq, suyuq va gazsimon moddalarni o'zida singdirishi yoki kolloidlar yuzasida ular konsentrasiyasini oshirish xossasiga tuproqning singdirish qobiliyati deyiladi. tuproqning eritmadan ba'zi moddalarni o'zida singdirib qolish qobiliyati uzoq o'tmishdan ma'lum. yunon olimi aristotel (eramizgacha 384-322 u) va xvi asrda bekon berberi sho'r suvni tuproq qatlamlari orqali o'tkazib, chuchuk suv olish tajribalarini o'tkazadi. angliyalik olimlar tompson va spens 1845 yilda dastlabki laboratoriya tadqiqotlarida tuproqda almashinish qobiliyatiga ega bo'lgan asoslar borligi ko'rsatib o'tildi. angliyalik olim d.t.uey tuproq eritmadagi birikmalarni tuz holida emas, balki tuzlarning asoslarinigina singdiradi, tuproq bilan eritma orasidagi almashinish reaksiyasi juda tez-darhol va ekvivalent miqdorida bo'ladi. agar eritmada erkin holdagi ishqorlar (naoh, kon kabi) bo'lsa, ular tuproqda to'liq singdiriladi (adsorbilanadi) degan …

5 / 28

.n.alyoshin, n.l.gorbunov, f.kelli va boshqalarning xizmatlari katta bo'ldi. tuproqning singdirish jarayonlarida kolloidlar asosiy ahamiyatga ega. tuproq kolloidlari asosan ikki yo'l: yirik zarralarning mexanik va kimyoviy nurab, maydalanishi hamda molekulalar va ionlarning kimyoviy, fizikaviy uo'llar bilan birikishi (kondensasiyasi) natijasida hosil bo'ladi. tarkibiga ko'ra tuproq kolloidlari mineral, organik va ular kompleksidan iborat organik-mineral gruppalarga bo'linadi. tuproq kolloidlarining xarakterli xususiyatli solishtirma yuzasi (ya’ni ma'lum massa yoki hajmdagi tuproq zarrashalarning yuzasi, m2 yok sm2 hisobida) ning katta bo'lishi va shunga ko'ra sathiy energiyasining yuqori bo'lishidir. buni tasavvur etish uchun 1 sm3 hajmdagi qattiq jismni tashkil etuvchi barcha kublar yuzasi maydonini hisoblashdan olingan quyidagi raqamlarni keltirish kifoya (1-jadval) . (1-jadval) demak, 1 sm3 hajmdagi maydonni million marotaba maydalaganda, barcha kublar tomonlarining umumiy maydoni 60000000 sm2 yoki 0,6 ga ni tashkil etadi. kolloidlarning solishtirma yuzasi tuproqning kimyoviy aktivligini belgilovchi sharoitlardan biridir. turli tuproqlar singdirish qobiliyatining xususiyatlari, ko'pincha tuproq singdirish kompleksi (tsk) jumladan kolliodlarning tarkibi va tuzilishiga …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 28 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tuproq kolloidlari va ularning tuzilishi"

o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan va innovatsiyalar vazirligi _______________________________________________ ___________________________________ fakulteti “______________________________” fanidan kurs ishi mavzu: tuproq kolloidlari va ularning tuzilishi, ion almashinish xususiyatlari, singdirish sig’imi va kation va anionlarning almashinishi. kation almashinuvi va adsorbsiyasi qabul qildi: ____________________ bajardi: _______________________ kurs ishini fikrga topshirilgan sana kurs ishi fikrdan qaytgan sana “____”______2025 yil “____”______2025 yil kurs ishini himoya qilgan sana komissiya a’zolari “____”______2025 yil ______ __________________________ baho”___”__________ ______ __________________________ mundarija kirish……………………………………………………………………………....2 i bob. tuproq kolloidlari...

Этот файл содержит 28 стр. в формате DOCX (537,3 КБ). Чтобы скачать "tuproq kolloidlari va ularning tuzilishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tuproq kolloidlari va ularning … DOCX 28 стр. Бесплатная загрузка Telegram