tuproq qattiq qismi kimyosi. tuproq-kimyoviy jarayonlari

DOCX 77.8 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662382259.docx tuproq qattiq qismi kimyosi. tuproq-kimyoviy jarayonlari reja: · tuproqlarning element tarkibi · tuproqlarning element tarkibi va potensiyal unumdorlik · tuproqdagi elementlarning guruhlari va bazi xususiyatlari · tuproqlarning kimyoviy tarkibi va rangi · tuproq kimyoviy tarkibini tasvirlash yo’llari · tuproq va litosferaning kimyoviy tarkibini o’zaro yaqinligi va farqi · tuproq kesimi kimyoviy tarkibining o’zgarishi, tuproqda ishqoriy metallar · tuproqda ishqoriy yer metallari tuproq hosil bo’lishi kimyoviy reaksiyalar va jarayonlarni ko’pchiligini birdaniga yoki ketma-ket sodir bo’lishi bilan bog’liq bo’lib bu sohada aniq va bir butun bu jarayonni to’la-to’kis xarakterlaydigan bir tizimli g’oya yo’q. dastlabki eng yaqin tuproq-kimyoviy jarayonlar qatoriga quyidagilarni keltirish mumkin. 1.tuproqning organik va mineral komponentlarini transformatsiya jarayoni. 2. kimyoviy moddalar va elementlarning migratsiya jarayoni. 3. tuproq profilini yoki alohida qatlamini shakllantiruvchi xususiy jarayonlar. bu bo’linishlar nisbiy bo’lib har xil hodisalarni o’z ichiga oladi, jumladan, transformatsiya jarayoni o’z navbatida parchalanishga aloqador kimyoviy reaksiyalar, sintez, minerallarning nurashi, erish reaksiyalarini, oksidlanish-qaytarilish, organik …

masligi, termodinamik qaytmasligi va boshqalar kiradi. 1. poliximizm-tuproq o’zida elementlarning katta qismini saqlaydi. bu o’z navbatida xilma-xil moddalar hosil bo’lishiga olib keladi yoki moddalar tarkibida bo’ladi. bir xil element bir necha birikmada bo’lishi mumkin, bir xil birikma esa bir necha xil kristallik panjara ko’rinishida bo’lishi mumkin. 2. geterogenligi va polidispersligi. tuproq ko’p fazali tizim bo’lib, fazalar orasidagi yuza bir xil yoki bir tekis emas, ularning ustida sorbtsiya, desorbtsiya jarayonlari sodir bo’ladi. sorbtsiya va desorbtsiya organik va mineral komponentlar uchun xarakterli. 3. organik va mineral moddalarning o’zaro ta’siri tuproq uchun xarakterli xususiyat hisoblanadi. buning natijasida tuproqda nafaqat sodda, balki murakkab kompleks tuzlar ham hosil bo’ladi. tronsskiy bo’yicha organo-mineral komplekslardan adsorbtsion komplekslar shakllanadi. adsorbtsion komplekslarga simplekslar deyiladi. 4. tuproq jarayonlarining dinamikligi. tabiiy tuproqlar uchun sutkalik mavsumiy, yillik, asriylik va boshqa dinamikalar xarakterli. o’zgarishlar tuproqda vaqt va masofada doimo bo’lib turadi. 5. masofada bir xil emasligi. bu tuproqdan ajratib bo’lmaydigan xususiyat bo’lib, boshlang’ich …

rkibi bo’lib, bu o’z navbatida tuproqning genezisi va unumdorligini belgilaydi. tuproqning ana shu element tarkibini bilmasdan chuqur tuproq-kimyoviy izlanishlarni o’tkazish mumkin emas. tuproq tarkibidagi elementlar to’plami va ularning nisbatlari uning element tarkibini belgilaydi. tuproqshunoslikda ba’zi element tarkibi tushunchasi bilan yalpi kimyoviy analiz kabi tushunchalar aralashtirib yuboriladiki, bu to’g’ri emas. sababi yalpi kimyoviy analizda elementlar birikmalar holida aniqlanadi va beriladi, qolaversa yalpi bu umumiy tushunchani beradi. element tarkibi deganda alohida element, ya’ni ftor, kalsiy, kaliy kabilar tushuniladi. tuproqlarning element tarkibi ko’pchilik vazifalarni hal qilishda qo’llaniladi. tuproqlarni hosil bo’lish jarayonlarini baholashda element tarkibining ahamiyati katta. odatda tuproqlarning element tarkibiga qarab ham uning genetik qatlamlarini ajratish mumkin. masalan, chirindi-akkumulyativ qatlamda c,p,n larning miqdori, illyuvialda esa fe, al va boshqa elementlar ko’proq bo’ladi. ellyuvial qatlamlarda kremniy miqdori ko’proq bo’lib boshqa elementlar kam yoki butunlay bo’lmasligi mumkin. tuproqning element tarkibidan uni genetik qatlamini aniqlashda diagnostik belgi tariqasida foydalansa bo’ladi. tuproq profilini genetik qatlamlaridagi elementlarning umumiy …

ch tusli tipchasiga ko’ra, to’q tusli guruhida temir ko’pligi yaqqol ko’rinib turadi. bundan tashqari, temir moddasini tipik qora tuproqlarda nisbatan kam ekanligi, ammo taqsimlanish qonuniyati yuqoridagi bilan deyarli bir xilligi kuzatiladi. temir va gumus ko’rsatkichlari, agar to’la element analizi bu hali tuproqda kechadigan reaksiyalar va jarayonlar to’g’risidagi ma’lumotni tushuntira olmaydi. bu xossalar moddalar transformatsiyasi bilan bog’liq. 2-jadval bo’z va qora tuproqlarda gumus hamda temir elementining tarqalishi (%) bo’z tuproqlar qora tuproqlar sug’oriladigan tipik to’q tusli tipik chuqurlik, sm gumus fe203 chuqurlik, sm gumus fe203 chuqurlik, sm gumus fe203 0-30 1,18 5,40 0-7 3,15 6,05 0-29 4,3 4,18 65-95 0,57 5,55 35-55 0,84 6,53 70-80 1,8 4,90 30-48 0,92 5,45 13-23 1,47 6,07 40-50 4,2 4,25 165-210 0.28 5,85 220-240 0,32 6,50 190-200 - 4,62 tuproqlarning element tarkibi va potensiyal unumdorlik organik uglerod va azotni yuqori darajadagi ko’rsatkichlari tuproqlarning unumdorligidan dalolat beradi. buning aksincha xlor yoki oltingugurt, natriy kabi elementlarning ko’pligi …

ko’rinmasligi mumkin. minerallarning kristallik panjarasiga kirgan elementlarni, organik moddalarni va gumus tarkibidagi elementlarni o’simliklar o’zlashtira olmaydi. lekin minerallar nurashi natijasida, gumus va boshqa organik moddalar mineralizatsiyaga uchraganidan keyin hosil bo’lgan mahsulotlardan o’simliklar o’zlariga kerak elementlarni olishi mumkin. shunga qaramasdan elementlarning yalpi miqdori u tuproqdagi zahira bo’lib o’simliklarni ozuqa moddasi bilan potensial ta’minlab turishi mumkin. bunda yagona shart shu moddani (chirindi, minerallar, tog’ jinslari) parchalanish davrlari hisoblanadi. agar biz tipik qora tuproq uchun azot, fosfor va kaliyni potensial miqdorini (zahirasini) hisoblab chiqsak u holda faqat 0-20 sm li qatlamda bir gektar maydon uchun azotning zahirasi 6-11 tonnani tashkil qiladi. bug’doy hosildorligi 20 ga/s bo’lsa, uning uchun azot miqdori 60-100 yilga yetadi degan xulosa kelib chiqadi. xuddi shunday hollarni fosfor va kaliy uchun ham ko’rshimiz mumkin. aynan shunga yaqin ma’lumotlar x.m.abduqodirovning (1974) to’q tusli bo’z tuproqlar ustida olib borgan ishlarida ham, ya’ni 15 ga/s bug’doy olinganda npk zahiralari 100 yil va undan …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "tuproq qattiq qismi kimyosi. tuproq-kimyoviy jarayonlari"

1662382259.docx tuproq qattiq qismi kimyosi. tuproq-kimyoviy jarayonlari reja: · tuproqlarning element tarkibi · tuproqlarning element tarkibi va potensiyal unumdorlik · tuproqdagi elementlarning guruhlari va bazi xususiyatlari · tuproqlarning kimyoviy tarkibi va rangi · tuproq kimyoviy tarkibini tasvirlash yo’llari · tuproq va litosferaning kimyoviy tarkibini o’zaro yaqinligi va farqi · tuproq kesimi kimyoviy tarkibining o’zgarishi, tuproqda ishqoriy metallar · tuproqda ishqoriy yer metallari tuproq hosil bo’lishi kimyoviy reaksiyalar va jarayonlarni ko’pchiligini birdaniga yoki ketma-ket sodir bo’lishi bilan bog’liq bo’lib bu sohada aniq va bir butun bu jarayonni to’la-to’kis xarakterlaydigan bir tizimli g’oya yo’q. dastlabki eng yaqin tuproq-kimyoviy jarayonlar qatoriga quyidagilarni ke...

DOCX format, 77.8 KB. To download "tuproq qattiq qismi kimyosi. tuproq-kimyoviy jarayonlari", click the Telegram button on the left.

Tags: tuproq qattiq qismi kimyosi. tu… DOCX Free download Telegram