tuproq hosil boʻlishining biologik jarayonlari

PPTX 20 стр. 6,8 МБ Бесплатная загрузка

20 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 6,8 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 20

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 20

reja kirish 1. maʼmuriy-hududiy bo‘linmalar tushunchasi va ularning chegaralarini belgilash tartibi 2. yerdan foydalanishda yuzaga keladigan cheklovlar 3. yer foydalanuvchilarining majburiyatlari va ularga qo‘yiladigan talablar buxoro davlat texnika universiteti -guruh talabasi tuproq biologiyasi va kimyosi fanidan “tuproq hosil boʻlishining biologik jarayonlari’’ mavzusida tayyorlagan taqdimoti reja: kirish 1. tuproq hosil bo‘lishi va uning ahamiyati 2. tuproq hosil bo‘lishida tirik organizmlarning roli 3. tuproq hosil bo‘lishining biologik jarayonlari 4. tuproq unumdorligining saqlanishi va biologik muvozanat kirish tuproq —tabiatning eng muhim boyliklaridan biri bo‘lib, u o‘simliklar hayoti, hayvonot dunyosi va inson faoliyati uchun asosiy tayanch hisoblanadi. yer yuzida hayotning davom etishi ko‘p jihatdan tuproqning mavjudligi va uning unumdorligiga bog‘liq. ammo tuproq birdaniga hosil bo‘lmaydi — u uzoq yillar davomida tabiatda kechadigan murakkab fizik, kimyoviy va biologik jarayonlar natijasida shakllanadi. tuproq hosil bo‘lishida ayniqsa tirik organizmlar — o‘simliklar, hayvonlar va mikroorganizmlar muhim rol o‘ynaydi. ular o‘z hayot faoliyati davomida toshlarning yemirilishiga, organik qoldiqlarning parchalanishiga …

2 / 20

ning o‘sishida hal qiluvchi ahamiyatga ega. 2. hayvonlar uchun boshpana ko‘plab hayvonlar, ayniqsa kemiruvchilar, hasharotlar, qurtlar va turli mikroorganizmlar tuproqda yashaydi. tuproq ularga boshpana, himoya va oziqa beradi. tuproqdagi bu jonivorlar o‘z navbatida tuproqni yumshatib, havolanishini yaxshilaydi va gumus hosil bo‘lishida ishtirok etadi. 3. suv va havo ombori sifatida tuproq o‘z tarkibida suv va havoni saqlab turish xususiyatiga ega. yog‘ingarchilik paytida suv tuproqqa singadi, u yerdagi o‘simlik ildizlariga tarqaladi. shuningdek, tuproqdagi bo‘shliqlar orqali havo almashinuvi sodir bo‘ladi. bu jarayonlar o‘simliklar ildiz nafas olishini ta’minlaydi. 4. biologik muvozanatni ta’minlash tuproqda millionlab mikroorganizmlar yashaydi — ular organik qoldiqlarni parchalaydi, chirindi (gumus) hosil qiladi va shu orqali tuproq unumdorligini saqlaydi. shu jarayon tufayli tabiatda moddalar aylanishi sodir bo‘ladi. 2. tuproq hosil bo‘lishida tirik organizmlarning roli. tuproqning hosil bo‘lish jarayoni juda uzoq vaqt davom etadi va unda tirik organizmlar – o‘simliklar, hayvonlar hamda mikroorganizmlar katta ahamiyatga ega. ular tosh jinslarining yemirilishiga, organik moddalarning parchalanishiga …

3 / 20

ishtirokchilardir. ular: o‘simlik va hayvon qoldiqlarini parchalaydi; organik moddalarni oddiy birikmalarga aylantiradi; gumus hosil bo‘lishida asosiy rol o‘ynaydi. masalan, azot to‘plovchi bakteriyalar tuproqni foydali moddalar bilan boyitadi va o‘simliklar o‘sishini tezlashtiradi. 3. hayvonlarning roli hayvonlar, ayniqsa chuvalchanglar, qumursqalar, kemiruvchilar tuproq hosil bo‘lishiga yordam beradi: tuproqni kavlab, havoning kirib chiqishini yaxshilaydi; organik qoldiqlarni aralashtirib, ularning tezroq chirishiga yordam beradi; tuproq qatlamlarini yumshatadi va suv o‘tishini osonlashtiradi. masalan, yer chuvalchanglari tuproqni harakatlantirib, uni kislorod bilan to‘ldiradi, bu esa o‘simlik ildizlariga foyda keltiradi. 4. biologik jarayonlarning umumiy natijasi tirik organizmlar faoliyati natijasida: organik va mineral moddalarning aylanishi yuz beradi; tuproqning strukturasi va unumdorligi yaxshilanadi; tabiatda barqaror biologik muvozanat saqlanadi. tuproq hosil bo‘lishida tirik organizmlar — bu jarayonning yuragi hisoblanadi. ular tuproqni oziqa moddalarga boyitadi, yumshatadi, havosini yaxshilaydi va natijada tirik tabiat uchun eng muhim boylik — unumdor tuproq paydo bo‘ladi. 🌿 3. tuproq hosil bo‘lishining biologik jarayonlari tuproq hosil bo‘lish — tabiatda juda …

4 / 20

natijasida gumus (chirindi) hosil bo‘ladi — u tuproqning eng muhim unumdor qismi hisoblanadi. mikroorganizmlarning faoliyati tuproqda yashovchi bakteriyalar, zamburug‘lar, aktinomitsetlar va boshqa mikroorganizmlar: organik qoldiqlarni parchalaydi; o‘simliklar oson o‘zlashtira oladigan moddalarga aylantiradi; gumusning shakllanishiga bevosita sabab bo‘ladi. masalan: amonifikatsiya bakteriyalari oqsillarni parchalaydi; nitrifikatsiya bakteriyalari azot birikmalarini foydali shaklga keltiradi; sellyuloza parchalaydigan zamburug‘lar o‘simlik qoldiqlarini chirindiga aylantiradi. hayvonlarning (makrofaunaning) ta’siri chumolilar, chuvalchanglar, qo‘ng‘iz lichinkalari va boshqa mayda hayvonlar tuproq hosil bo‘lishida faol ishtirok etadi. ular tuproqni kavlab, havoning kirib chiqishini yaxshilaydi; organik moddalarni chuqur qatlamlarga aralashtiradi; ularning najasi tuproqni foydali bakteriyalar bilan boyitadi. eng mashhur misol — yer chuvalchanglari: ular tuproqni havodor qiladi, namlikni ushlab turishga yordam beradi va o‘simlik ildizlariga qulay sharoit yaratadi. biologik jarayonlarning ahamiyati tuproq hosil bo‘lishidagi biologik jarayonlar natijasida: tuproq tarkibiga azot, fosfor, kaliy kabi ozuqa moddalari to‘planadi; suvni ushlab turish qobiliyati ortadi; o‘simliklar uchun qulay sharoit yaratiladi; tabiatda moddalar aylanishi ta’minlanadi. tuproq — tirik organizmlar faoliyatining …

5 / 20

an ta’minlay oladi. tuproqdagi biologik muvozanatni millionlab tirik organizmlar — bakteriyalar, zamburug‘lar, chuvalchanglar va mayda hasharotlar ta’minlaydi. ular organik qoldiqlarni parchalaydi, chirindi (gumus) hosil qiladi va o‘simliklarga foydali moddalarni yetkazadi. agar bu tabiiy muvozanat buzilsa, tuproq unumdorligini yo‘qotadi va “o‘lik tuproq” holatiga keladi. tuproq unumdorligini saqlab qolish uchun quyidagi choralar muhimdir: tuproqqa ortiqcha ishlov bermaslik, organik o‘g‘itlardan foydalanish, ekinlarni almashlab ekish, eroziyaga yo‘l qo‘ymaslik va sug‘orishni me’yorda bajarish. shuningdek, daraxtzorlarni saqlash va o‘simlik qoldiqlarini tuproqqa qaytarish ham biologik muvozanatni mustahkamlaydi. xulosa qilib aytganda, tuproq unumdorligini saqlash — bu insonning eng muhim ekologik vazifalaridan biridir. chunki sog‘lom tuproq sog‘lom o‘simlikni, sog‘lom o‘simlik esa sog‘lom hayotni ta’minlaydi. biologik muvozanatni asrash orqali biz kelajak avlod uchun serhosil va barqaror tabiatni saqlab qolamiz. xulosa tuproq hosil bo‘lishining biologik jarayonlari — bu tirik organizmlar faoliyati natijasida kechadigan eng muhim tabiiy jarayonlardan biridir. o‘simliklar, hayvonlar va mikroorganizmlar o‘zaro ta’sir qilib, tosh jinslarining yemirilishiga, organik moddalar parchalanishiga …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 20 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tuproq hosil boʻlishining biologik jarayonlari"

reja kirish 1. maʼmuriy-hududiy bo‘linmalar tushunchasi va ularning chegaralarini belgilash tartibi 2. yerdan foydalanishda yuzaga keladigan cheklovlar 3. yer foydalanuvchilarining majburiyatlari va ularga qo‘yiladigan talablar buxoro davlat texnika universiteti -guruh talabasi tuproq biologiyasi va kimyosi fanidan “tuproq hosil boʻlishining biologik jarayonlari’’ mavzusida tayyorlagan taqdimoti reja: kirish 1. tuproq hosil bo‘lishi va uning ahamiyati 2. tuproq hosil bo‘lishida tirik organizmlarning roli 3. tuproq hosil bo‘lishining biologik jarayonlari 4. tuproq unumdorligining saqlanishi va biologik muvozanat kirish tuproq —tabiatning eng muhim boyliklaridan biri bo‘lib, u o‘simliklar hayoti, hayvonot dunyosi va inson faoliyati uchun asosiy tayanch hisoblanadi. yer yuzida hayotning davom...

Этот файл содержит 20 стр. в формате PPTX (6,8 МБ). Чтобы скачать "tuproq hosil boʻlishining biologik jarayonlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tuproq hosil boʻlishining biolo… PPTX 20 стр. Бесплатная загрузка Telegram