одам фаолиятининг атмосфера ва сув захираларига таьсири

DOC 73.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1363956192_42797.doc одам фаолиятининг атмосфера ва сув www.arxiv.uz одам фаолиятининг атмосфера ва сув захираларига таьсири режа: 1. атмосферанинг ифлосланиши. 2. кислотали ёмғирлар. 3. парник эффекти. 4. сув заҳиралари. 5. чучук сувлар ва денгизларнинг ифлосланиши. атмосфера. планетамиз атмосфераси ер массасининг миллиондан бир қисмини ташкил этади. лекин атмосфера биосферадаги жараёнларга жуда катта таъсир этади. атмосфера планетамизнинг иссиқлик режимини белгилаб беради ҳамда уни космик ва ультрабинафша нурларининг ҳалокатли таъсиридан ҳимоя қилади. атмосфера циркуляцияси муайян ҳудудлар иқлимига ва у орқали дарёлардаги сув режими, тупроқ ва ўсимликларга таъсир кўрсатади. атмосферанинг ҳозирги таркиби. ер планетамизнинг узоқ тарихий ривожланиши натижасида таркиб топган. атмосфера асосан, азот ва кислород аралашмасидан иборат. унда инерт газ, аргон ва карбонат ангидрид, жуда оз миқдорда инерт газлар (неон, гелий, криптон, ксенон), аммиак, метан, озон, олтингугурт оксиди ва бошқа газлар бор. бундан ташқари атмосферада ер юзасидан келадиган қаттиқ заррачалар ёниш ва вулқоник маҳсулотлар, тупроқ заррачалари, космосдан келадиган космик чанг ҳамда ҳар хил ўсимлик, ҳайвон ва …

либ қолиши бу минтақада чангли тўфонларнинг кўчайишига олиб келди. маълумотларга кўра, орол денгизининг қуриб қолган тубидан бир йил давомида 12,5-17,5 млн тонна тузли чанглар ҳавога кўтарилади. бундай чанглар, асосан орол бўйидаги худудларга ёғилиб, тупроқнинг шўрланишини кучайтиради. орол денгизи тубидан кўтариладиган чанг излари тьяншан музликларидан ҳам топилган. атмосферанинг антропоген ифлосланиши нефть, тошкўмир каби табиий ёқилғиларнинг ёниши билан боғлиқ. 19-аср охири ва 20-аср бошларида атмосферага чиқариладиган ёниш маҳсулотларини ўсимликлар деярли тўлиқ ўзлаштирган. лекин ёқилғи жуда кўп миқдорда ишлатила бошланган ҳозирги даврда атмосферада ёнишнинг заҳарли маҳсулотлари концентрацияси тобора ошиб бормоқда. улар орасида олтингугурт оксиди, водород сульфид, углерод оксиди-ис гази айниқса заҳарли ҳисобланади. атмосферада олтингугурт оксиди, айниқса, мис, фтор, алюминий эритиш заводлари яқинида кўпроқ бўлади. олтингугурт оксиди ўсимликлар баргидаги хлорофиллни емиради; гулдаги чангдонларнинг етилишга салбий таъсир кўрсатади; баргларни қуриб, тўкилишига олиб келади. олтингугурт оксидининг бир қисми олтингугурт ангидридигача оксидланади ҳамда сувда эриб кислотага айланади ва у ер юзига кислотали ёмғир бўлиб ёғилади. кислотали ёмғирлар …

сабаб бўлади . бу ҳолат ер юзида ҳароратнинг аста-секин кўтарилишига олиб келиши мумкин. саноат корхоналари, автомобиллар ва бошқа транспорт воситалари ёқадиган ёнилғидан атмосферага азот оксидлари, қўрғошин (ҳар бир автомобиль бир йилда 1 кг қўрғошин чиқаради), кадмий, симоб, бошқа металлар бирикмалари, ацетилен, этилен, метан, пропан, толуол, бензопирен ва бошқа углеводородлар ажралиб чиқади. бу газлар атмосферадаги сув томчилари билан бирга заҳарли туман-смог ҳосил қилади. ҳаводаги суюқ ва қаттиқ чанг заррачалари ер юзасига тушадиган қўёш радиациясининг камайишига олиб келади. ёниш маҳсулотларидан азот оксидлари ва совутгичларда фойдаланиладиган фреоннинг кўпайиши атмосферанинг юқори қатламидаги азон қаватини юпқалашиб, емирилишига олиб келади. 20-асрнинг 80-йилларида дастлаб антарктида, сўнгра шимолий қутб устидаги азон қаватида тешик ҳосил бўлганлиги тўғрисида ташвишли хабарлар пайдо бўла бошлади. азон қаватидаги бундай тешиклар скандинавия, россия ва канада устида пайдо бўлиши мумкин. ультрабинафша нурлар дозасининг ортиши одамлар орасида тери раки, кўз катарактаси каби касалликларнинг кучайишига, дарахтларнинг зарарланиши, денгизларимиз маҳсулдорлигининг камайишига олиб келади. атмосфера ҳавосининг планетамиз миқёсида ифлосланиши …

лоқ хўжалиги экинлари экилган далалар, чорвачилик фермалари, саноат корхоналаридан чиқаётган оқава сувлар билан оқиб келадиган металлар (масалан, симоб, қўрғошин, рух, мис, хром, марганец, қалай) радиоактив ва заҳарли моддалар билан ҳам ифлосланиши мумкин. металлар орасида айниқса, симоб, қўрғошин ва улар бирикмалари жуда ҳавфли ҳисобланади. саноат корхоналаридан чиққан чиқиндилар, экинларни парвариш қилишда фойдаланиладиган кимёвий ўғитлар, қишлоқ хўжалик зараркунандаларига қарши қўлланиладиган кимёвий воситалар ҳам оқава сувлар билан сув ҳавзаларига тушганида уларни ифлослантиради. азот ва фосфорли органик бирикмалар шаҳар канализация қувурлари орқали ҳам кўп миқдорда сув ҳавзаларига келиб тушади . озиқ моддалар концентрациясининг ортиши сув ҳавзасидаги биологик мувозанатнинг бузилишига олиб келади. дастлаб сув ҳавзасида микроскопик сув ўтлари тез кўпая бошлайди. озиқнинг мўл бўлиши сув ўтлари билан озиқланадиган планктон қисқичбақалар сонининг ортишига олиб келади. бу эса планктонхўр балиқлар ва бошқа ҳайвонларнинг кўпайишига имкон беради. бироқ сувдаги кислород заҳирасининг тез камайиши, кўп миқдорда организмлар қолдиғининг чириши натижасида заҳарли сераводород газининг тўпланиши, организмларнинг ёппасига қирилиб кетишига олиб …

внинг таҳминан 60-80%и қишлоқ хўжалигига сарф бўлади. саноат тармоқлори орасида айниқса тоғ руда қазиб олиш, пўлат эритиш, кимё, нефть-кимё, целлюлоза-қоғоз ва озиқ-овқат саноатлари сувнинг кўп сарф бўлишига олиб келади. бу тармоқлар эҳтиёжи учун саноатда фойдаланиладиган чучук сувнинг 60-80% сарф бўлади. саноат ва қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ишлаб чиқаришнинг бундан буён ўсиши қўшимча чучук сув заҳираларини талаб қилади. лекин ҳозирнинг ўзида инсониятнинг чучук сувга талаби тўла қондирилаётгани йўқ. аҳолининг чучук сувга талаби шаҳарларда 80% га, қишлоқларда 25% га қондирилмоқда. чучук сув ҳавзаларининг ифлосланиши сув заҳираларини янада камайишига олиб келмоқда. кейинги ярим аср мобайнида кўпчилик мамлакатларда сув заҳираларининг камайиб бориши кузатилмоқда. ер ости сувлари ҳам камайиб бормоқда. чучук сувлардан суғориш ва саноатда пала-партиш фойдаланиш, нам сақловчи ўрмонларнинг кесилиши, ботқоқликларнинг қуритилиши кичик дарёларнинг йўқолиб кетишига, йирик дарёларда сувнинг камайишига олиб келди. суғориладиган экин майдонларининг кенгайиши орол денгизининг қуриб қолишига олиб келган асосий сабаблардан бири бўлди. сўнги йилларда орол атрофидаги ҳудудларда барча табиий сув ҳавзалари, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "одам фаолиятининг атмосфера ва сув захираларига таьсири"

1363956192_42797.doc одам фаолиятининг атмосфера ва сув www.arxiv.uz одам фаолиятининг атмосфера ва сув захираларига таьсири режа: 1. атмосферанинг ифлосланиши. 2. кислотали ёмғирлар. 3. парник эффекти. 4. сув заҳиралари. 5. чучук сувлар ва денгизларнинг ифлосланиши. атмосфера. планетамиз атмосфераси ер массасининг миллиондан бир қисмини ташкил этади. лекин атмосфера биосферадаги жараёнларга жуда катта таъсир этади. атмосфера планетамизнинг иссиқлик режимини белгилаб беради ҳамда уни космик ва ультрабинафша нурларининг ҳалокатли таъсиридан ҳимоя қилади. атмосфера циркуляцияси муайян ҳудудлар иқлимига ва у орқали дарёлардаги сув режими, тупроқ ва ўсимликларга таъсир кўрсатади. атмосферанинг ҳозирги таркиби. ер планетамизнинг узоқ тарихий ривожланиши натижасида таркиб топган. атмосфера асоса...

DOC format, 73.5 KB. To download "одам фаолиятининг атмосфера ва сув захираларига таьсири", click the Telegram button on the left.

Tags: одам фаолиятининг атмосфера ва … DOC Free download Telegram