terpenlar

PPTX 21 pages 2.3 MB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.3 MB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

mavzu:terpenlar mavzu:terpenlar buxoro davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti 2.1kim 20 guruh talabalari baqoyeva marjona va baxshillayeva mahfuzalarning biofaol moddalar fanidan tayyorlagan taqdimoti. reja: 1. terpenlar tabiiy birikmalarning muhim sinfi. 2. terpenlarning organik kimyo nazariyasi rivojidagi o’rni. terpenlar tabiiy birikmalarning muhim sinfi terpenlar tabiiy birikmalarning katta guruhi bo’lib, ular ham uglevodorodlar jumlasiga kiradi. bu uglevodorodlarning umumiy formulasi (c5h8)n bo’lib, odatda n ning qiymati 0 dan 8 gacha bo’ladi. c10h16 formulaga to’g’ri keladigan uglevodorodlar terpenlar, c15h24 ga to’g’ri keladiganlari seskvi- terpenlar, c20h32 –diterpenlar, c30h48 –triterpenlar deyiladi. terpenlar, seskvi- terpenlar va diterpenlar efir moylarida bo’ladi. triterpenlar, saponinlar hamda tetraterpenlar tabiatda ko’p uchraydigan karotinoidlar tarkibida bo’ladi. terpenlar 4 guruhga bo’linadi: 1.alifatik terpenlar 2.monosiklik terpenlar 3.bitsiklik terpenlar 4.trisiklik terpenlar terpenlar yoki izoprenoidlar sinfi o’simlik va hayvonot dunyosida keng uchraydigan biologik faol moddalarning katta guruhini tashkil etadi. o’simlik va hayvon organizmlarida mavjud bo’lgan va bir nechta izopren birligini saqlovchi moddalar terpenlar deb ataladi. terpenoidlar (terpenoid, izoprenoid). …

2 / 21

ing asosiy manbai xushbo’y o’simliklarning efir moylari hisoblanadi. ulardan suv bug’i bilan haydab turli erituvchilar yordamida ekstraksiya qilinib olinadi. hozirgi paytda sintez yo’li bilan ham olinadi. keng tarqalgan vakili kamfora yaponiya va tropik mintaqalarda o’sadigan kamfora daraxti (laurus camphora l.) dan ajratib olingan. uyurak faoliyatini kuchaytiruvchi vosita hisoblanadi. tibbiyotda, atir-upacilikda, konditer sanoatida keng qo’llaniladigan mentol ham monoterpenlar sinfiga mansub. geraniol-monoterpenli spirt, sitral-aldegid sitrusli mevalar tarkibidan ajratib olingan. gul nektarlari monoterpenlari odatda hasharotlarni o’ziga jalb etuvchi moddalar (attpaktantlar) hisoblanadi. masalan xmel moyida mirsen va otsimen, lavanda moyida geraniol izomeri linalool va uning atsetati aniqlangan. ikkala terpenoid ham yoqimli landish hidiga ega. atirgul va geran efir moylarida qimmatbaho xushbo’y modda-(s)-sitronellol, na'matak gullarining nektarida esa geraniol va nerol bo’ladi. alifatik monoterpenlar kislotalar ta’sirida osongina halqalanadi. masalan, geraniol dastlab nerol monoterpenigacha izomerisatsiyalanadi, u esa terpinning digidrooksi hosilalarigacha halqalanadi. sis-terpin limonenning kislotali gidrolizi natijasida ham olinishi mumkin. seskviterpenlar seskviterpenlar kimyosining rivojlanishi sveytsariyalik olimlar l.rujichka, a.eshenmozer …

3 / 21

e greparia) dan himoya qiladigan azodiraxtin diterpenoidini ajratib oldi. tabiiy diterpenoidlar qimmatbaho dori preparatlari hisoblanadi. masalan manool-viruslarga qarshi preparat. ularning ayrimlari seskviterpenlar singari ixtiotoksinlar hisoblanadi. tetraterpenlar tetraterpenlar guruhiga tabiiy birikmalar – karotinlar mansubdir. ksantofillar, likopinlar, ksantinlar oziq-ovqat sanoatida bo’yovchi moddalar sifatida ishlatiladi. politerpenlar terpenlarning bu guruhiga kauchuk (sis-1,4-poliizopren), guttapercha (trans-1,4-poliizopren) va poliprenollar kiradi. tabiiy kauchuklarning ahamiyati, ishlatilish sohalari hammaga ma’lum. poliprenollar bo’yicha tadqiqotlar so’nggi yillarga to’g’ri keladi. aniqlanishicha, ular hujayra qobiqlariining polisaxaridlari biosintezida muhim ahamiyatga ega tabiiy va sintеtik kauchuklar. tabiiy kauchuk gеvеya, gvayulla, kоksagiz, tausagiz va bоshqa kauchukli o‘simliklarning sutsimоn shirasi (latеksi)dan оlinadigan yuqоri mоlеkulyar elastik mоddadir. janubiy amеrika hindlari bu sutsimоn shirani kaо chоu (“kaо”-daraхt , “chоu”-yig‘lash) ya’ni daraхt ko‘z yoshi dеb ataganlar. kеyinchalik bu mоddaning хоssalarini o‘rgangan fransuz оlimlari unga kauchuk dеb nоm bеrdilar. qatоr trоpik mamlakatlarda kauchuk hоzir ham ko‘p miqdоrda gеvеya daraхtidan оlinadi. tabiiy kauchukning tuzilishini o‘rganishda vilyams, tildеn va ayniqsa k.garriеs ishlari katta rоl …

4 / 21

ari (zvеnоlari) dan tuzilgan: image1.emf image2.emf image3.emf image4.png image5.png image6.png image7.png image8.png image9.png image10.png image11.png image12.emf image13.emf image14.png image15.png image16.png image17.png c=c-c=c c ch 3 ch 2 mirsen- xmel moyi tarkibida uchraydi ch 3 ch 3 geraniol - atirgul moyi tarkibida uchraydi ch 2 =ch-c-ch 2 -ch 2 -ch=c-ch 3 ch 3 -c=ch-ch 2 -ch 2 -c=ch-ch 2 -oh ch 3 ch 3 oh linalool - marvaridgul tarkibida uchraydi ch 3 ch 3 o h stiral- evkalipt moyi tarkibida uchraydi ch 3 -c=ch-ch 2 -ch 2 -c-ch=ch 2 ch 3 -c=ch-ch 2 -ch 2 -c=ch-c h 3 c ch 3 ch=ch-c(ch 3 )=ch-ch=ch-c(ch 3 )=ch-ch 2 oh ch 3 retinol (vitamin a) h 3 c ch 3 r ch 3 ch 3 ch 3 ch 3 ch 3 h 3 c h 3 c ch 3  - karotin h 3 c h 3 c ch 3 - karotin h …

5 / 21

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "terpenlar"

mavzu:terpenlar mavzu:terpenlar buxoro davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti 2.1kim 20 guruh talabalari baqoyeva marjona va baxshillayeva mahfuzalarning biofaol moddalar fanidan tayyorlagan taqdimoti. reja: 1. terpenlar tabiiy birikmalarning muhim sinfi. 2. terpenlarning organik kimyo nazariyasi rivojidagi o’rni. terpenlar tabiiy birikmalarning muhim sinfi terpenlar tabiiy birikmalarning katta guruhi bo’lib, ular ham uglevodorodlar jumlasiga kiradi. bu uglevodorodlarning umumiy formulasi (c5h8)n bo’lib, odatda n ning qiymati 0 dan 8 gacha bo’ladi. c10h16 formulaga to’g’ri keladigan uglevodorodlar terpenlar, c15h24 ga to’g’ri keladiganlari seskvi- terpenlar, c20h32 –diterpenlar, c30h48 –triterpenlar deyiladi. terpenlar, seskvi- terpenlar va diterpenlar efir moylarida bo’ladi. triterpe...

This file contains 21 pages in PPTX format (2.3 MB). To download "terpenlar", click the Telegram button on the left.

Tags: terpenlar PPTX 21 pages Free download Telegram