populyatsiya tushunchasi

DOC 437,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1665263325.doc populyatsiya tushunchasi populyatsiya tushunchasi reja: 1.kirish 2. populyatsiya tushunchasi. 3. populyatsiya strukturasi. 4. populyatsiyada individlar sonining o’zgarishi. 5. adabiyotlar kirish o‘zbekiston respublikasi prezidenti i.karimov «o‘zbekiston xxi asr bo‘sag‘asida: xafsizlikka tahdid, barqarorlik shartlari va taraqqiyot kafolatlari» asarida «asrlar tutash kelgan pallada butun insoniyat, mamlakatimiz aholisi juda katta ekologik xavfga duch kelib qoldi. buni sezmaslik, qo‘l qovushtirib o‘tirish o‘z – o‘zini o‘limga mahkum etish bilan barobardir», deb tа’kidlaydi.haqiqatan, biz taraqqiy etayapmiz, lekin tabiat inqirozga yuz tutmoqda.buning sabablari esa nihoyatda ko‘p va xilma-xildir.eng asosiylari esa tabiiy ekosistemalarning buzilishi, undagi tirik organizmlar soni-ning kamayib, bа’zilarining esa yo‘qolib borishidir. biosferada hayot uchun zarur bo‘lgan biogen elementlarni faqatgina tirik organizmlargina (ular populyatsiyalari) aylantira ola-di, yoki akademik v.i.vernadskiy tа’biri bilan aytganda «hayot - bu tirik organizmlarning ishlab chiqarish usulidir». shuning uchun tirik organizmlar, ular populyatsiyasini o‘rganish bugungi kunning eng dolzarb vazifalaridan biridir. buni, ayniqsa, oo‘yning «ekologiya va tabiatdan foyda-lanish» ixtisosligi mutaxassislari chuqur o‘rganishlari zarur. yuqoridagilarni e’tiborga …

populyatsiyalar ishlab chiqarishi va dinamikasi. · populyatsiyalararo munosabatlarning har xil tiplari va klassifikatsiyasi. 2. populyatsiya tushunchasi populyatsiya – tashqi muhit o‘zgarishlariga moslashish reaksiyasiga ega bo‘gan, o‘z-o‘zini ishlab chiqaruvchi, bir-biri bilan o‘zaro aloqa qiluvchi bir turga mansub har xil individlar majmuasidir. bu o‘z-o‘zini boshqaruvchi ochiq sistema bo‘lib, tur mavjudligining elementar formasidir. tabiatda turlar ikki guruhga ajratiladi. polimorf turlar - bir-biridan farq qiluvchi bir nechta populyatsiyalar mavjud bo‘ladi. monomorf turlar - bitta populyatsiyasi mavjud. ikkala turlar populyatsiyasi ham har xil yashash muhitining tа’siri tufayli sodir bo‘ladi. biologik polimorfizm qanchalik yaqqol ko‘zga tashlansa, individlar shuncha rang-barang bo‘ladi va tashqi muhitning ritmik va tasodifiy o‘zgarishlariga asosan moslashadi. shu sababli mo‘tadil mintaqada tarqalgan turlar tropik, ekvatorial mintaqadagi turlarga nisbatan murakkab strukturaga ega. doimo tor arealda yashovchi turlarga nisbatan keng doirada, akvotoriyada yashovchi turlar polimorf sanaladi. bu birinchi navbatda energetik hamda hayotiy resurslardan foydalanish hisoblanadi. energiya o‘zlashtirilishi – populyatsiyalar strukturasi to‘g‘ri-ligi va rivojlanishining asosiy tendensiyasi sanaladi.n.p.naumov …

gi xarakterli sifatlari alohida individlar xususiyatidan kelib chiqmaydi. bu populyatsiya miqdori, zichligi, dispersiya, jinsiy va yosh struktu-rasi, organizmlararo o‘zaro aloqa, tug‘ilish soni va biomassa-sining o‘sishi, o‘lim va boshqa xarakterli belgilardir. yuqorida ko‘rsatilgan xarakterli belgilar parametrlari doimo o‘zgarib turadi (tur imkoniyatlari diapazonida). sistemani o‘z-o‘zini rivojlantirish hisobiga biosferadagi maksimal roli ortadi. xar bir tur organizm tabiatda ma’lum maydonni ishg’ol qiladi va bu maydon turning areali deyiladi. odatda turning areali juda katta maydondan iborat bo’ladi.shu sababli tur arealining turli qismlarida yashash muhitining xususiyatlari turlicha bo’ladi.arealning turli qismlarida yashovchi individlar ham o’z xususiyatlari bilan bir-biridan farq qiladi.arealning ma’lum qismida yashovchi individlar yigindisi populyatsiya deb qaraladi. populyatsiyaga to’liqroq qilib quyidagicha ta’rif berish mumkin: ―o’z-o’zini boshqarishga qobiliyatli, shu turning boshqa individlaridan zamonda va makonda alohidalashgan bir turga mansub organizmlar majmui populyatsiya deb ataladi‖ odatda, ayrim olingan turlar ko’p populyatsiyalarni uz ichiga oladi. populyatsiya guruhli birlashma bo’lib, ayrim olingan individlar ega bo’lmagan quyidagi xususiyatlar bilan tavsiflanadi: 1) …

bo’limi ―populyatsiyalar ekologiyasi‖ deb ataladi. populyatsiyalar ekologiyasi xx-asrning 30-yillarida paydo bo’lgan va bu fanning asoschisi ingliz olimi ch.elton hisoblanadi. 3. populyatsiya strukturasi. populyatsiya tuzilmasi.populyatsiyada turli jinsdagi, turli yoshdagi hamda morfologik, fiziologik, genetik, etologik o’z xususiyatlariga ega guruhlarning o’zaro nisbati populyatsiya tuzilmasini (strukturasini) ifodalaydi. populyatsiyada turli jinsdagi organizmlarning, ya’ni erkak va urg’ochi individlarning o’zaro nisbati populyatsiyaning jins tuzilmasi deyiladi. ko’pchilik turlarda individlar jinsi uruglanish jarayonida jinsiy xromosomalar kombinatsiyasi bilan aniqlanadi.bu jarayon zigotalar jinsining teng nisbatda bo’lishini ta’minlaydi.lekin bunday teng nisbat populyatsiya hayoti davomida o’zgaradi. erkak va urg’ochi individlar fiziologiyasi, ekologiyasi va xulq atvori bilan bir biridan farq qiladi. natijada turli jinsdagi individlarning yashab qolish imkoniyatlari turlicha bo’ladi.binobarin, jinslar nisbati ham o’zgarishi mumkin. populyatsiya hayoti davomida jins nisbati o’zgarib turishini inobatga olib ba’zi olimlar birlamchi, ikkilamchi va uchlamchi jins tuzilmani farq qiladilar. birlamchi jins tuzilma xromosomalar kombinasiyasi bilan aniqlanadi va 1:1 nisbatga yaqin bo’ladi. hayotning keyingi davrlarida shakllanadigan jinslar nisbati ikkilamchi jins …

ar nisbati o’zgarishi mumkin.masalan, o’rmon chumolilarida +20 c dan past haroratda qo’yilgan tuxumlardan erkak individlar, yuqori haroratda qo’yilgan tuxumlardan esa urg’ochi individlar rivojlanadi. populyatsiyaning uchlamchi jins tuzilmasi deganda jinsiy yetilgan, ko’payishga qobiliyatli individlardagi erkak va urg’ochilar nisbati tushuniladi. ko’pchiliq organizmlarda jinsiy yetilgan davrda jinslar nisbati sezilarli o’zgaradi. masalan, ba’zi sut emizuvchilar va odamlar populyatsiyasida katta yoshdagi guruhlarda erkak individlar miqdori kamayadi. populyatsiyada har bir individ nafaqat ma’lum jins guruhi tarkibiga, balki ma’lum yoshdagi yoki ma’lum avlod kabi vaqtinchalik guruh tarkibiga ham kiradi. shu sababli har qanday populyatsiya o’zining yosh tuzilmasiga ega.yosh tuzilmasi deganda turli yoshdagi individlarning o’zaro nisbati tushuniladi.populyatsiyaning yosh tuzilmasi o’z-o’zini yaratish jadalligi, ulish darajasi, avlod almashinish tezligi kabi muhim jarayonlarni aks ettiradi. yoshga bog’liq xolda individlarning yashash muhitga va alohida omillarga talabi sezilarli ravishda o’zgarib turadi. hayotning turli bosqichlarida organizmlarning yashash muhiti, oziqlanish usuli, harakatlanish xususiyatlari, faolligi almashinib turishi mumkin.ayrim xollarda bir turga mansub turli yoshdagi guruhlar o’rtasidagi …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "populyatsiya tushunchasi"

1665263325.doc populyatsiya tushunchasi populyatsiya tushunchasi reja: 1.kirish 2. populyatsiya tushunchasi. 3. populyatsiya strukturasi. 4. populyatsiyada individlar sonining o’zgarishi. 5. adabiyotlar kirish o‘zbekiston respublikasi prezidenti i.karimov «o‘zbekiston xxi asr bo‘sag‘asida: xafsizlikka tahdid, barqarorlik shartlari va taraqqiyot kafolatlari» asarida «asrlar tutash kelgan pallada butun insoniyat, mamlakatimiz aholisi juda katta ekologik xavfga duch kelib qoldi. buni sezmaslik, qo‘l qovushtirib o‘tirish o‘z – o‘zini o‘limga mahkum etish bilan barobardir», deb tа’kidlaydi.haqiqatan, biz taraqqiy etayapmiz, lekin tabiat inqirozga yuz tutmoqda.buning sabablari esa nihoyatda ko‘p va xilma-xildir.eng asosiylari esa tabiiy ekosistemalarning buzilishi, undagi tirik organizmlar soni-...

Формат DOC, 437,0 КБ. Чтобы скачать "populyatsiya tushunchasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: populyatsiya tushunchasi DOC Бесплатная загрузка Telegram