"populyatsiyalarning tabiiy tarkibi"

DOCX 31 pages 53.5 KB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 53.5 KB

File type DOCX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

ózmu biologiya fakulteti "biologiya yónalishi" 3-kurs 18/5 guruh talabasi obidova mushtariyning "populyatsiyalarning tabiiy tarkibi" mavzusidagi kurs ishi mavzu: populyatsiyalarning tabiiy tarkibi. bajardi: obidova mushtariy mavzu: populyatsiyalarning tabiiy tarkibi. reja: i. kirish. 1.1 populyatsiyalar mohiyati; 1.2 populyatsiyaning soni vа zichligi; ii. asosiy qism. 2.1 turning populyatsion tuzilmasi; 2.2 turning fazoviy tuzilmasi; 2.3 hayvonlar populyatsiyasining ekologik (xulqiy) xatti-harakat tuzilmasi. iii. xulosa; iv. adabiyotlar. populyatsiyalar mohiyati populyatsiya (lotincha populus-so`zidan olingan bo`lib,xalq,aholi degan ma`nolarni bildiradi) atamasi xviii asrning oxirlaridan boshlab,to 40-50-yillarga qadar biologiya fanida xar qanday individlar yig`indisi sifatida qo`llanib kelindi.ekologik nuqtai nazardan esa populyatsiya deb uzoq muddat davomida muayyan bir joyda yashaydigan (yoki o`sadigan) va bir turga mansub bo`lgan individlar yig`indisiga aytiladi. populyatsiya – tashqi muhit o‘zgarishlariga moslashish reaksiyasiga ega bo‘gan, o‘z-o‘zini ishlab chiqaruvchi, bir-biri bilan o‘zaro aloqa qiluvchi bir turga mansub har xil individlar majmuasidir. bu o‘z-o‘zini boshqaruvchi ochiq sistema bo‘lib, tur mavjudligining elementar formasidir. tabiatda turlar ikki guruhga ajratiladi. polimorf turlar …

2 / 31

tsiya individlariga nisbatan bir-biri bilan erkin va oson chatishadi.populyasiyaning asosiy xususiyati uning genetik birligidir. populyatsiyaning muhim xususiyatlaridan yana biri o`zini son jihatidan idora etishidir.ayni sharoitda optimal songa individlarning saqlab turilishi populyatsiya gomeostazideyiladi.yuquqoridagi ta`rifdan ko`rinib turibdiki,populyatsiya guruhli birlashma xisoblanadi.guruhli xayot tarzi populyatsiya uchun o`ziga xos xususiyatlarni keltirib chiqaradi.bunday xususiyatlar quyidagilardan iborat: 1. populyatsiyaning soni 2. zichligi 3. tug`ilish 4. o`lish (nobud bo`lish) 5. populyatsiyaning o`sishi 6. o`sish sur`ati individlarning ma`lum xududda tarqalishi,jins va yosh nisbatlari,morfologik,fiziologik,hulqiy va genetik xususiyatlari populyatsiyaning tuzilmasini ifodalaydi. populyatsiya tushunchasi va xususiyatlari. populyatsiya- bu bir turning yoki bir necha tur vakillarining guruhi bo’lib ular ma’lum joyda uchraydi va ko’p hayotiy belgilarga ega bo’ladi. shu belgilar butun guruhning doimiy funksiyalari xisobi8ni aks etdiradi. populyatsiya a’zolarining hayotiy belgilari: tur vakillari qalinligi tug’ulishi, o’lishi, yosh bo’yicha taqsimlanishi, organizmning biotik patensiali ma’lum hududda tarqalishi va o’sish xillaridir. populyatsiya genetik xususiyatlarga ham ega bo’lib bu xolati organizmning to’griudan-to’g’ri ekologik moslashishi qayta ko’payishi va …

3 / 31

alar bir-birlari bilan asosan ekologik aloqalar orqali bog’lanib turadi. populyatsiya ichidagi asosiy qonun-bu muhitdagi juda oz, chegaralangan zahiralardan foydalanib kelajakda avlod qoldirishdan iboratdir. bu holat populyatsiya a’zolari miqdorining o’zgarishi, tur vakillarining o’z sonini boshqarib turishi orqali amalga oshiradi. populyatsiya-bu tur vakillarining guruhlik uyushmalari bo’lib, ular o’zlariga xos spetsifik xususiyatlarga egaki, bunday xislatlar ayrim vakillarga taalluqli emas. populyatsiya klasssifikatsiyasi. populyatsiyani klasifikatsiyalashda bir necha prinsiplarga amal qilinadi, populyatsiyaning makonda tarqalishini prof.n.p.naumov (1963) quyidagicha farqlaydi; elementar (boshlang’ich sodda),ekalogik va jo’g’rofik populyatsiyalar.ularning qisqacha ta’rifi quyidagicha; 1)elementar populyatsiya-bu uncha katta bo’lmagan, bir xil joyda uchradigan yig’indisi. agar biogeotsenoz ichida yashash sharoiti xar xil bo’lsa, papulyatsiyalarning soni ko’p bo’ladi va ko’p sonli papulyatsiyalar hosil qiladi.bir xil sharoitda bunday holat kam bo’ladi; 2)ekologik populyatsiya sodda ,elementar populyatsiyala yig’indisidan hosil bo’ladi. ular ma’lum biogetsenozdan, tur ichidagi guruhlardan yuzaga keladi. masalan, olmaxonning “qarag’ay”, “qora qarag’ay”, “oq qarag’ay” kabi populyatsiyalari uchraydi. lekin, bu populyatsiyalar bir –biridan keskin chegaralanmaydi, ular o’rtasida …

4 / 31

ni aniqlaydi. tez ko’payayotgan populyatsiyalarning asosiy qismini yosh vakillar tashkil qiladi. soni kamayib borayotgan populyatsiyalarda qari vakillar ham uning ancha qismini tashkil qiladi. populyatsiyaning yosh bo’yicha tuzulishi uning soni o’zgarmasa ham o’zgarishi mumkin. har bir populyatsiya uchun “o’rtacha” yoki turg’un yosh bo’yicha taqsimlanish xosdir. o’rtacha va turg’un holatning buzulishiga ko’p tug’ilish yoki o’lish sabab bo’lishi mumkin. populyatsiya ichida tug’ilgan vakillarning ayrimlari balog’atga yetmasdan nobud bo’ladi va ulardan nasl qolmaydi. uzoq yashaydigan onalik vakillari ko’p nasl qoldiradi va ulardan tug’ilgan yosh avlod soni populyatsiyada tug’ulganlarning o’rtacha sonidan ko’p bo’ladi. agar onalik organzim bittadan ortiq onalik jinsi tug’sa, populyatsiyaning soni ortib boradi, ammo onalik jinslar o’zlarining o’rtacha sonini ta’min qilmasa, otalik ko’p bo’lsa, populyatsiyaning soni kamayib ketadi. o’simliklar populyatsiyasining yoshiga qarab tuzulishi. o’simliklarda senopopulyatsiyaning taqsimlanishi-bu ma’lum fitosenoz ichidagi guruhlar yoshi nisbatidan kelib chiqadi. o’simlik yoshini absolyut yoki kalendar yoshi bilan aniqlash qiyin, chunki o’simlik bir kalendar yoshda har xil yosh holati (bahorda …

5 / 31

i), ko’p yilliklar esa tinchlik davrida o’tishidan iborat. o’simnliklarning katta-kichikligi bir yoshli guruh ichida turli harakatchanlikni ettiradi. o’simlikning vegetativ va generativ organlari yaxshi rivojlangan bo’lsa, u hayotchan, rivojlanish uchun energiya to’plagan, tashqi muhit omillariga chidamli bo’ladi. hayvonlar populyatsiyasining yoshiga qarab tuzulishi. hayvonlarning ko’payish xususiyatlariga ko’ra, ularning populyatsiya a’zolari bir yoki bir necha generatsiyataaluqli bo’lishi mumkin. turli generatsiyalardan hosil bo’ladigan tur vakillari ikki: hayotda bir marta va ko’p marta ko’payadigan guruhlarga bo’linadi. hayotda bir marta ko’payadigan hayvonlarga hashoratlardan xonqizi kiradi. har yili generatsiyadan keyin o’z hayot siklini tomomlaydi, nobud bo’ladi, uning o’rnini yangi generatsiya egallaydi. qayta ko’payadigan turlar populyatsiyasida yosh bo’yicha tug’ilish ancha murakkabdir. bunga sabab: 1) tur vakillari balog’atga yetgan vaqti qisqa yashaydi. 2) balog’atga yetgan vakilar uzoq yashaydi va ko’p martalab ko’payadi. birinchi holatda har yili populyatsiyaning ancha qismi almashadi, ularning soni qalinligi turg’un emas, qulay va noqulay sharoitli yillari keskin o’zgarib turadi. masalan, shimoliy kaspiy dengizida uchraydigan molluska …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""populyatsiyalarning tabiiy tarkibi""

ózmu biologiya fakulteti "biologiya yónalishi" 3-kurs 18/5 guruh talabasi obidova mushtariyning "populyatsiyalarning tabiiy tarkibi" mavzusidagi kurs ishi mavzu: populyatsiyalarning tabiiy tarkibi. bajardi: obidova mushtariy mavzu: populyatsiyalarning tabiiy tarkibi. reja: i. kirish. 1.1 populyatsiyalar mohiyati; 1.2 populyatsiyaning soni vа zichligi; ii. asosiy qism. 2.1 turning populyatsion tuzilmasi; 2.2 turning fazoviy tuzilmasi; 2.3 hayvonlar populyatsiyasining ekologik (xulqiy) xatti-harakat tuzilmasi. iii. xulosa; iv. adabiyotlar. populyatsiyalar mohiyati populyatsiya (lotincha populus-so`zidan olingan bo`lib,xalq,aholi degan ma`nolarni bildiradi) atamasi xviii asrning oxirlaridan boshlab,to 40-50-yillarga qadar biologiya fanida xar qanday individlar yig`indisi sifatida qo`llanib ke...

This file contains 31 pages in DOCX format (53.5 KB). To download ""populyatsiyalarning tabiiy tarkibi"", click the Telegram button on the left.

Tags: "populyatsiyalarning tabiiy tar… DOCX 31 pages Free download Telegram