tabiiy suvlarning umumiy kimyoviy tarkibi

DOCX 7 pages 18.8 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 18.8 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

3-mavzu: tabiiy suvlarning umumiy kimyoviy tarkibi reja: 1. tabiiy siv turlari. 2. tabiiy suvlar tarkibidagi asosiy komponentlari. 3. suvda erigan gazlar. 1. tabiiy suv turlari. suv - buyuk tabiat inomi ekanligini hamma ham chuqur anglab etganmi? barcha kishilar uchun mazkur savolga ijobiy javob olish, afsuslar bo'lsinkim, mumkin emas, aks holda, hozirgi kunda suvga bo'lgan munosabatimiz daxshatli sur'atda yomon bo'lmas edi. har qanday inson suv to'g'risida to'liq bilim egasi bo'lganda, hayotimizning ekologik ko'rsatkichlari shunchalik buzilib ketmas edi, ehtimol. har bir bo'lg'usi texnolog uchun quyidagi, suv to'g'risidagi, ilmiy ma'lumotlarni bilishi shart. tabiiy suvlar o'z tarkibiy, sifat-miqdoriy ko'rsatkichlariga ko'ra turli-tumandir: sho'r ta'mli dengiz-okean suvi, chuchuk (ichimlik) soy va buloq (daryo, yer osti quduq va hakozo) suvlari, qor-yomg'ir suvi, minerallangan, ayrim hollarda xatto issiq, yer osti suvlarini misol qilib ko'rsatish mumkin. lekin, shu bilan bir qatorda, hatto, bir soy yoki daryo suvi turli joyida (o'zani bo'ylab, albatta) bir xil tarkib va xususiyatga ega bo'lmasligini …

2 / 7

an gap. shu paytgacha, tabiiy suvlarda d.i.mendeleev davriy sistemasi jadvalining qariyib yarmini tashkil qiluvchi element birikmalari uchrashligi aniqlangan. tabiiy tarkib usullaridan tashqari, xozir suv havzalariga turli chiqitoqavalar tushishi sabab, murakkab (kompleks) o'ta zarur moddalar bo'lishi kerak. iste'mol uchun odatda ―toza‖ hisoblanadigan tabiiy suvlar ham ma'lum, tayyorlash-qayta ishlash jarayonlaridan so'nggina yarashi mumkin. oqava iflos chiqitlar aralashganidan keyin esa, so'zsiz yarim tozalash jarayonlari bajarilgach, foydalanishi mumkin. demak, amalda suvdan foydalanish uchun, albatta, uning tarkibini aniq bilish kerak. suvga aralashgan barcha tur komponentlar ikki xil: erimagan va erigan holda bo'ladi. suvdagi erigan aralashmalarni mavjud ilmiy ma'lumotlar (alyokin, 1970 y)ga ko'ra, asosan, turli ionlar, mineral tuz, organik va biogen moddalar qoldiqlari hamda gazlar bo'ladi, deb qarash mumkin. erimagan birikmalar ham juda ko'p bo'ladi. erimagan moddalar xususida qisqa ma'lumot beramiz. faqat birligida soy va daryolardagi suvlar olib o'tadigan erimagan moddalar miqdori - rm, odatda rus tilida yuritilib, kg/sek deb balgilanadi. suvdagi ularni konsentrasiyasi cm (g/m3 …

3 / 7

z navbatida yer yuzasining yuvilishiga nisbatan barqarorligi va to'g'ri burchakda tushayotgan suv okimi energiyasi yo bilan bog'langandir. yo 1000*q*h vositasida yo qiymati topiladi. bunda q - suv miqdori (m 3 /sek yoki t/sek); n – oqayotgan suv manbai o'zanining baland past ko'rsatkichidir. hulosa qilib aytish mumkinki, tog' yoki qir-adirli xududlarda yer yuzi qatlamlari erroziyasi kuchli, tekislikda esa past darajada bo'ladi. shu narsa ham ma'lumki, tog'li joylarda suv oqimi tosh-shag'al, shuningdek, yer qatlamlarini yemirib (yuvib) o'zi bilan oqizib ketadi. suv tarkibida erimagan holdagi moddalar miqdori yil fasllari, iqlim, sharoit va boshqa omillarga bog'liq, ya'ni doim o'zgarib turadi. ayrim tabiiy suvlarda turli xil mikroorganizm va suv o'tlari, planitonlar erimaydigan organik birikmalar manbai hisoblanadilar. yoz oylarida planktonlarning rivoj topishi uchun qulay sharoitlarida suvlar tarkibida erimagan organik birikmalar ham ko'p bo'lishligi aniqlangan. erimagan, ya'ni ―osilgan holda‖gi organik moddalarning suv tarkibida paydo bo'lishi ikki xil yo'l bilan amalga oshadi: 1. kuchli yomg'ir (sel) yog'ilishi yoki …

4 / 7

n. tabiiy sharoitda, biologik omillar ta'sirida, ularning oksidlanishi ancha qiyin hisoblanadi. tabiiy suv - tarkibidagi erigan tuzlarga bog'liqdir. har xil tuzlarni o'zida tutishi (minerallanganlik darajasi)ga qarab, suvlar quyidagicha klassifikasiyalanadi, ya'ni turlarga bo'linadi: — chuchuk suv, ularda tuzlar miqdori 1 g(l gacha bo'ladi; — sho'rroq suv, ularda tuzlar miqdori 1 -25 g(l gacha bo'ladi; — sho'r suv, ularda tuzlar miqdori 25 g(l dan ancha ortiq. shu narsa ham aniqlanganki, yer satxidagi chuchuk suvlarda erigan tuzlar miqdori 200 mg(g, ―o'rtacha suv‖ 200-500 mg/l va yuqori darajada minerallangan chuchuk suvda (lekin ichimlik hisoblanadigan suvda) 500 - 1000 mg/l, ya'ni 1 kg/l ligi ma'lum. suvda uchraydigan kationlarga h , na , k , nh4 , ca 2 , mg 2 , fe 2 , mn 2 , al 3 va ionlarga oh - , hco3 - , co3 -2 , cl- , so4 2- , hs- , no3 - , no2 - , f-, …

5 / 7

hqari, biogen moddalar va turli mikroelementlar ham uchraydi. o'simlik va jonzodlar olami, ayniqsa, suv o'tlari uchun o'ta zarur bo'lgan (oz miqdorda bo'lsa ham) mikroelementlar katta ahamiyatga ega. ular jumlasiga cu, zn, mn, b elementlarini kiritish mumkin. odamlar sog'ligi uchun suv tarkibida ftor va yod elementlarining bo'lishligi katta ahamiyatga ega. agar ftor miqdori suvda kamayib ketsa, tish emirilishi(tish kariesi), ko'payib ketganda esa flyuorozom (tishni o'tkir bo'lakchalarga ajrashi) kasalliklarini keltirib chiqaradi. ftorning suvdagi me'yoriy (chegaralangan) darajasi 1 mg/l bo'lishini mutaxassislar tomonidan qayd qilingan. ichimlik chuchuk suv tarkibida yod miqdori 0.001 mg/l dan kamayib ketgani xollarida epidemiologik buqoq kasalligi zo'rayadi. agar suvda ammoniy va nitrit ionlari bo'lsa, shuningdek, yuqori darajada oksidlanish jarayoni sodir etilganda ham, tabiiy suv havzasi yaqin vaqt oralig'i(unchalik uzoq bo'lmagan joyda) iflos chiqitlar bilan bulg'anishidan darak beradi; nitrat ionining borligi - suvning ancha uzoq vaqtdan boshlab ifloslanishidan dalolat beradi. suv tarkibida azot, fosfor va oltingugurtlarni tutgan organik birikmalar bo'lgan taqdirda …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tabiiy suvlarning umumiy kimyoviy tarkibi"

3-mavzu: tabiiy suvlarning umumiy kimyoviy tarkibi reja: 1. tabiiy siv turlari. 2. tabiiy suvlar tarkibidagi asosiy komponentlari. 3. suvda erigan gazlar. 1. tabiiy suv turlari. suv - buyuk tabiat inomi ekanligini hamma ham chuqur anglab etganmi? barcha kishilar uchun mazkur savolga ijobiy javob olish, afsuslar bo'lsinkim, mumkin emas, aks holda, hozirgi kunda suvga bo'lgan munosabatimiz daxshatli sur'atda yomon bo'lmas edi. har qanday inson suv to'g'risida to'liq bilim egasi bo'lganda, hayotimizning ekologik ko'rsatkichlari shunchalik buzilib ketmas edi, ehtimol. har bir bo'lg'usi texnolog uchun quyidagi, suv to'g'risidagi, ilmiy ma'lumotlarni bilishi shart. tabiiy suvlar o'z tarkibiy, sifat-miqdoriy ko'rsatkichlariga ko'ra turli-tumandir: sho'r ta'mli dengiz-okean suvi, chuchuk (ichimlik...

This file contains 7 pages in DOCX format (18.8 KB). To download "tabiiy suvlarning umumiy kimyoviy tarkibi", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiiy suvlarning umumiy kimyov… DOCX 7 pages Free download Telegram