populyatsiyalar ekologiyasi

PPT 36 pages 2.6 MB Free download

36 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.6 MB

File type PPT

Pages 36

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 36

slayd 1 * populyatsiya – ta'rifi, ko'rsatkichlari, strukturasi, uning ekologik va evolyutsion birlik ekanligi andijon davlat universiteti zoologiya va biokimyo kafedrasi reja populyatsiyalar ekologiyasi. hayvonlar populyasiyalarining o’ziga xos xususiyatlari va strukturasi. hayvonlar populyasiyalari, ulardagi o’ziga xos xususiyatlar. turning populyasion strukturasi. fan o’qituvchisi: bfd., dots. a.k.xusanov biologiyada populyatsiya (lotincha: populus — guruh, uyushma, xalq) — erkin chatisha oladigan (yoki chatishish imkoniyatiga ega bo'lgan), aniq yashash arealini egallagan va ma'lum darajada zamon va makonda bir-biriga o'zaro ta'sir ko'rsatadigan organizmlar guruhi. populyatsiyadagi genetik o'zgarishlar turlarning kelib chiqishi, yangi o'simlik navlari, hayvon zotlarini yaratish va boshqa asosini tashkil qiladi. tabiatda populyatsiyaning turli xil tiplari uchraydi: yopiq populyatsiya (faqat bir-biri bilan juftlasha oladigan individlar guruhi); panmiktik populyatsiya (individlar juftlashishi juft tanlamasdan amalga oshadi); mendelcha populyatsiya (bir geografik arealda tarqalgan, ko'payish va boshqa xususiyatlari bir xil bo'lgan individlar majmui); izogen populyatsiya genetik jihatdan aynan o'xshash, ya'ni barcha lokuslar (xromosomaning bir gen joylashgan chiziqli uchastkasi) bo'yicha ko'pchilik …

2 / 36

chisi suvning chuqur qismida yashab, mayda chavoqlar bilan oziqlanadi va tez o'sadi; g'o'zaning yovvoyi turlari, shuningdek, ekiladigan navlari populyatsiyasi harorat, yorug'lik, suv rejimi, oziqlanish va boshqalarga nisbatan turlicha reaktsiyalar bilan harakterlanadigan juda ko'p guruxlardan tashkil topgan. tabiatda populyatsiyalarning aralashib ketishiga geografik (suv havzasi, tog', o'rmon, cho'l), biologik (jinsiy apparatning tuzilishida kuyikish va uya qurish, o'simliklarda gullash muddatida farq bo'lishi), ekologik (yashash muhiti — namlik, tuproq tarkibida farq bo'lishi) alohidalanish to'sqinlik qiladi. * populyatsiya tuzilmasining ko'rsatkichlari – miqdor zichligi, organizmlarning kenglikdagi taqsimlanishi, turli yosh va jinsga mansub individlarning nisbati bilan ifodalanadi. organizmlarning individual xususiyatlari genotipga va undan mujassamlangan irsiy axborotni ontogenezda namoyon bo'lishi va yuzalanishiga bog'liq. har bir individ jinsi, o'lchamlari, hulq-atvori, morfologiyasi va muhit omillariga moslanuvchanlik darajasi bilan farqlanadi. mazkur belgilarning taqsimlanishi ham populyatsiya tuzilmasini ifodalaydi. * * populyatsiyaning fazodagi strukturasi 1 areal 2 arealdagi populyatsiyalar soni 3. populyatsiya zichligi 4. populyatsiyadagi turlar miqdor zichligi * populyatsiyaning ko'rsatkichlari. populyatsiyadagi individlar …

3 / 36

opulyatsiyalarni hosil qiladi. populyatsiyaning miqdor zichligini o'zgarishida jinslar bir-biriga teng bo'ladi. aksariyat hollarda qaysidir jins ulushi yuqoriroq bo'ladi. ekologik nuqtai nazardan populyatsiyadagi jinslar nisbatining biror tomonga siljishi ushbu populyatsiyaning mavqei bilan bog'liq. masalan, asalarilar, termitlar va chumolilarda erkaklari faqat otalanishda ishtirok etadi. shu sababdan jamoadagi urg'ochi jinslar nisbati ko'p bo'ladi. ko'pchilik umurtqali hayvonlar ontogenezning dastlabki bosqichlarida erkaklari ko'proq uchraydi. * populyatsiyaning jins tuzilmasi. populyatsiyaning jins tuzilmasi erkak va urg'ochi individlarning son jihatdan nisbatidir. jinslar nisbati organizmlarda ko'payishning dastlabki bosqichlarida - otalanishda aniqlangan bo'ladi. xromossomalar o'rtasidagi mutanosiblik va belgilarning almashinishi bo'lajak avlodning morfologiyasi, fiziologiyasi va hulq-atvorini belgilaydi. * ondatralar populyatsilarida yangi tug'ilgan bolalari orasidagi erkak va urg'ochilari soni deyarli teng bo'ladi, keyinchalik esa urg'ochilar soni bir muncha pasayib ketadi va ular o'rtasidagi nisbat 140:100 ni tashkil etadi. tovuqsimonlar va o'rdaklarda ham xo'rozlari ko'proq bo'ladi. * jumladan, monogam sut emizuvchilar, qushlar va boshqalar. populyatsiyaning barqarorligida urg'ochi organizmlar soni muhim ahamiyatga ega. jinslar …

4 / 36

rganizmlarning tug'ilish va o'lim (nobud bo'lish) o'rtasidagi mutanosiblik jinslar o'rtasidagi nisbat populyatsiyaning ko'payishi – reproduktsiya imkoniyatini belgilaydi. hayvonlar hayotida 3 davr farqlanadi. jinsiy voyaga etmagan yosh bolalik davri, jinsiy etuklik va qarilik davrlari. har xil turda bu ko'rsatkich turli xil bo'lishi mumkin. ko'pchilik hayvonlarda birinchi davr ancha uzoq bo'ladi. masalan, kunliklarning lichinkalari 1-3 yil umr ko'radi, imago davrida 2-3 soat, ba'zan bir necha kun yashaydi xolos. shuningdek, bahorilar (plecoptera) voyaga etgan davrida oziqlanmaydi, bir necha lichinkasi esa suvda 1-3 yil hayot kechiradi. amerika tsikadasining lichinkalik davri 17 yil davom etadi. * populyatsiya kengligi (areali) oq ayiq populyatsiyasi * populyatsiya kengligi qo'y populyatsiyasi * populyatsiya kengligi xitoy panda populyatsiyasi * populyatsiya strukturasi etologik struktura jamoa hosil qilish instinkt instinkt – tug'ma kompleks xatti-harakatlar bo'lib, hayvonni tashqi va ichki sharoitlarga tubdan moslaydi. ko'pincha instink stereotip holda bo'ladi. bu harakatlarni hech kim organizmga o'rgatmagan va bu instinktiv harakatlar naslda-naslga o'tadi. instinkt sxemasi stimul …

5 / 36

orlari qoraqurt etologiyasi. erkak individ urg'ochisi atrofini bir necha daqiqa aylanib chiqadi. urg'ochisi esa unga “nozlanish” belgilarini ham namoyon etadi. ular til topishgach, urug'lanish ro'y beradi va erkak individ o'zini qurbon qiladi. bunda urg'ochi qurt erkagini tiriklayin eb tugatadi. erkak individ qarshilik ko'rsatmaydi. shuning uchun bu turga omma tilida “qora beva” deb ham nom berilgan. mazkur turning erkak nusxasi hayot tsikli faqatgina voyaga etgan kunigacha davom etadi, xolos. qushlar oq laylak, oqbosh qumoy, burgut, qora kalxat (korshun), quloqli yapaloqqush, jig'altoy, miqqiy, oddiy kakku, qizilishton, bulbul va boshqa qushlarning yashash tarzi, xususan, ko'payish paytidagi kuchli etologik xususiyatlarni kuchli namoyon etadi bulbul makiyoni tuxum bosgan kundan boshlab xo'rozi jo'ja ochilgunga qadar sayrab turadi (tunu-kun). 2000 xil kuyda sayray oladi. * populyatsiyada jinslar nisbati ko'l baqasi * evrosiyo silovsini populyatsiyasining turli mamlakatlardagi holati bolqon yarim oroli: serbiya, makedoniya, albaniya va gretsiya germaniya: 1850 yilda qirib yuborilgan. 1990 yillarda bavariya o'rmonlari va gartsga qayta …

Want to read more?

Download all 36 pages for free via Telegram.

Download full file

About "populyatsiyalar ekologiyasi"

slayd 1 * populyatsiya – ta'rifi, ko'rsatkichlari, strukturasi, uning ekologik va evolyutsion birlik ekanligi andijon davlat universiteti zoologiya va biokimyo kafedrasi reja populyatsiyalar ekologiyasi. hayvonlar populyasiyalarining o’ziga xos xususiyatlari va strukturasi. hayvonlar populyasiyalari, ulardagi o’ziga xos xususiyatlar. turning populyasion strukturasi. fan o’qituvchisi: bfd., dots. a.k.xusanov biologiyada populyatsiya (lotincha: populus — guruh, uyushma, xalq) — erkin chatisha oladigan (yoki chatishish imkoniyatiga ega bo'lgan), aniq yashash arealini egallagan va ma'lum darajada zamon va makonda bir-biriga o'zaro ta'sir ko'rsatadigan organizmlar guruhi. populyatsiyadagi genetik o'zgarishlar turlarning kelib chiqishi, yangi o'simlik navlari, hayvon zotlarini yaratish va boshqa...

This file contains 36 pages in PPT format (2.6 MB). To download "populyatsiyalar ekologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: populyatsiyalar ekologiyasi PPT 36 pages Free download Telegram