абдурауф фитрат ижоди

DOC 61,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662754486.doc абдурауф фитрат ижоди абдурауф фитрат ижоди р е ж а 1. фитрат ижодининг ўзбек адабиёти тарихида тутган ўрни. 2. фитратнинг ҳаёт йўли. 3. фитратнинг маърифатпарварлик руҳидаги асарлари. 4. фитратнинг ижтимоий-сиёсий ва фалсафий мазмундаги асарлари 5. фитратнинг миллий озодлик ҳаракати мавзуидаги драмалари. абдурауф фитрат (1886-1938) абдурауф фитрат бухорода жадидчилик ҳаракатининг ва хх аср ўзбек адабиётининг бошловчиларидан бири ҳисобланади. буюк маърифатпарвар, серқирра ижодкор абдурауф фитратнинг ҳаёти ва ижодига қизиқиш ўз давридаёқ бошланган эди. унинг ижоди ҳатто хорижда ҳам кенг миқёсда ўрганилган ва ўрганилмоқда. масалан, япон олими хисао хумацу, француз олими эден каррерде ипкаус, немис олими и.бальдауф, америкалик олим эдуард ольвордлар томонидан адабий ҳамда кўпроқ сиёсий мақсадда ўрганилган. ўзимизда эса 60-йиллардан кейин фитратнинг баъзи асарлари нашр қилина бошланган (“қиёмат”, “шайтоннинг тангрига исёни” кабилар). 50-80-йилларда фитрат ҳаёти ва ижодини эрик каримов кенгроқ ўрганган. у ўз тадқиқотларида фитратни маърифатпарвар шахс сифатида гавдалантира олди. фитрат ижодига янгича муносабат 80-йилларнинг иккинчи ярмидан шакллана бошлади. унинг драматургияси, …

атфол” номида яширин жамият ташкил қиладилар. жамиятнинг биринчи мақсади истанбулга талабалар юбориш, натижада юрт ҳаётини ислоҳ қилишга қодир кадрларни тарбиялашдан иборат эди. фитрат ҳам истанбулга юборилган талабалардан бири эди. айний таъкидлашича, “... у талабаларнинг энг истеъдодлиси ва энг фозили эди”. фитрат истанбулда 1909-1913 йиллар давомида таҳсил олади. у истанбул дорилфунунида ўқиб юрган кезларида ҳамшаҳарлари билан биргаликда “бухоро таълими (умумий) маориф жамияти”ни тузади. бу жамият бухороликларнинг ўзаро моддий-маънавий уюшмаси вазифасини бажарган. 1909-1913 йилларда истанбулда фитратнинг бир қатор асарлари форсий тилда босилиб чиқди. чунончи, 1909 йилда “мунозара” (“ҳиндистонда бир фаранги ила бухороли бир мударриснинг бир неча масалалар ҳам усули жадиди хусусида қилган мунозараси”) асари босилди. драматик публицистикага мойил бу асар замоннинг зайли билан тарихий тараққиётнинг икки поқонасида туриб қолган, дин ва дунё, жамият ва маърифат ҳақида икки хил қарашга эга бўлган икки кишининг баҳси асосига қурилган эди. ушбу асар 1911 йилда ҳожи муин таржимасида “туркистон вилоятининг газети” саҳифаларида, 1913 йилда беҳбудий сўзбошиси …

этилдик. қўлимиз боғланди, тилимиз кесилди. оғзимиз қонланди. еримиз босилди. молимиз таланди. шарафимиз емурулди. номусимиз ғасб қилинди. инсонлигимиз оёқлар остига олинди. тўзимли турдик, сабр этдик. кучга таянган ҳар буйруқга буйсундук. бутун борлиғимизни қўлдан бой бердик. ёлғиз бир фикрни бермадук, ёшунтурдук, имонларимизга ўраб сақладук. бу – туркистон мухторияти!” фитратнинг педагогик фаолиятида унинг 1917 йилда бокуда нашрдан чиққан “ўқув” номли дарслиги алоҳида ўрин тутади. 1918 йилда фитрат бошчилигида “ чиғатой гурунги” иш бошлади, бу ҳукумат рўйхатидан ўтган расмий ташкилот бўлиб, ўзбек адабиёти ва тилининг ривожланиши, назарий-амалий масалаларини ўрганиш унинг мақсадини ташкил этган. фитрат 1920-1924 йилларда москвада шарқ тиллари институтида дарс беради, бу ерда у профессорлик унвонини олади. юқорида санаб ўтилган асарлар фитрат ижодий йўлининг изланишлар босқичи самаралари ҳисобланади. улардан кейинроқ вужудга келган фитрат драмалари эса, муаллиф ижодий йўлида жиддий бурилиш юз берганлигидан, яъни иккинчи босқич бошланганлигидан далолат беради. фитрат 1916-1934 йилларда драматургия соҳасида баракали ижод қилди. фитратнинг 13 та драма ёзгани бизга маълум. …

ва 1930 йилда яратилган “рўзалар” драмалари эса замонавий руҳ билан суғорилган эди. “арслон”да “бой ила хизматчи” драмасининг руҳи яққол сезилиб туради. фитрат ўзбек адабиёти тарихида кўпқиррали ижодкор сифатида ўчмас из қолдирди. у танқид ва адабиётшунослик, санъатшунослик ва тарих, тилшунослик ва матншунослик соҳаларида жуда кўп асарлар яратиб, ўзбек маданияти хазинасини бебаҳо дурдоналар билан бойитди. улар орасида “адабиёт қоидалари”, “ўзбек классик мусиқаси ва унинг тарихи”, “умар ҳайём”, “ўзбек адабиёти намуналари” каби китоблар алишер навоий, машраб, аҳмад яссавий, бедил сингари шоирлар ижодига оид мақолалари, “қутадғу билиг” қўлёзмасини топишдек хизматлари диққатга сазовордир. жадидчилик раҳнамоларидан бири фитрат бир неча сафдошлари қаторида 1938 йил 4 октябрда қатл этилади. 1991 йили маданиятимиз дарғалари чўлпон, абдулла қодирийлар қаторида абдурауф фитрат ҳам навоий номли республика мукофоти билан тақдирланди. а д а б и ё т л а р 1. каримов н. мавлоно фитрат. “фидоийлар” тўплами. т., “фан”, 1990. 2. шарафиддинов о. абдурауф фитрат. “ёшлик”, 1990, 5-сон. 3. қосимов б. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "абдурауф фитрат ижоди"

1662754486.doc абдурауф фитрат ижоди абдурауф фитрат ижоди р е ж а 1. фитрат ижодининг ўзбек адабиёти тарихида тутган ўрни. 2. фитратнинг ҳаёт йўли. 3. фитратнинг маърифатпарварлик руҳидаги асарлари. 4. фитратнинг ижтимоий-сиёсий ва фалсафий мазмундаги асарлари 5. фитратнинг миллий озодлик ҳаракати мавзуидаги драмалари. абдурауф фитрат (1886-1938) абдурауф фитрат бухорода жадидчилик ҳаракатининг ва хх аср ўзбек адабиётининг бошловчиларидан бири ҳисобланади. буюк маърифатпарвар, серқирра ижодкор абдурауф фитратнинг ҳаёти ва ижодига қизиқиш ўз давридаёқ бошланган эди. унинг ижоди ҳатто хорижда ҳам кенг миқёсда ўрганилган ва ўрганилмоқда. масалан, япон олими хисао хумацу, француз олими эден каррерде ипкаус, немис олими и.бальдауф, америкалик олим эдуард ольвордлар томонидан адабий ҳамда кўпро...

Формат DOC, 61,0 КБ. Чтобы скачать "абдурауф фитрат ижоди", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: абдурауф фитрат ижоди DOC Бесплатная загрузка Telegram