zavqiyning hayoti va ijodi

DOC 2,0 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662755011.doc αζαρ (1853-1928 yil) reja: 1. zavqiyning hayot yo`li haqida. 2. shoir ijodining taraqqiyot bosqichlari. 3. shoirning ijodiy merosi: siyosiy lirikasi; hajviyoti; yumorlari; dostonlari. adabiyotimiz taraqqiyotiga sezilarli ta`sir ko`rsatgan zavqiy milliy uyg`onish davri o`zbek adabiyotining yorqin vakillaridan biridir. u ajoyib lirik she`rlari va hajviy asarlari bilan xalq o`rtasida keng e`tibor qozonib, o`z asarlarida davrning eng ilg`or, xalqchil g`oyalarini rang-barang badiiy obrazlarda ifoda etdi. u muqimiy va furqatlarning yirik safdoshi va maslakdoshi sifatida adabiy harakatlarda faol qatnashdi va bu adabiyotning kamoli uchun munosib hissa qo`shdi. shoirning ismi ubaydulla usta solih o`g`li bo`lib, “zavqiy ” adabiy taxallusidir. ubaydulla zavqiy 1853 yilda qo`qonda kosib oilasida tug`ildi. ularning oilaviy sharoiti og`ir bo`lib, otasi mahsido`zlik orqali oilani tebratar edi. moddiy tanqislikka qaramay o`g`li ubaydullaning kelajagini o`ylab, maktabga beradi. ubaydulla maktabda xat-savodini chiqargach, 1870-71 yillarda shoirtabiat tog`asi muhammad siddiq yordamida qo`qondagi “madrasai oliy” va “madrasai chalpak” madrasalarida ta`lim oladi. bu vaqtlarda tog`asi unga yaxshi niyatlar bilan …

shoh uni mirzalik (ish yurituvchi) vazifasidagi ishga taklif qiladi. u mazkur xizmat yuzasidan samarqand, buxora, marg`ilon, o`sh, andijon, namangan, toshkent kabi shaharlarga boradi. 90-yillarda zavqiy oilasida ketma-ket baxtsizliklar sodir bo`ladi: otasi va ikki ukasidan ayrildi. ustiga-ustak xotini tojibibining ham ko`zi ojiz bo`lib qoladi. bu voqealardan qattiq ezilgan shoir, musibatlarni biroz bo`lsa-da unutish va havo almashtirish maqsadida muqimiy hamrohligida farg`ona bo`ylab sayohatga chiqadi. 1900 yilda zavqiy tog`asi muhammad siddiqning taklifiga ko`ra u bilan birgalikda arabistonga sayohat qildi. kavkaz, kichik osiyo, misr, arabiston mamlakatlarida bo`ldi. uch yil davom etgan bu sayohatdan zavqiy 1903 yilning yoz oylarida qaytdi. qo`qonga kelganda qadrdon do`sti muqimiy olamdan o`tgan, furqat esa bu vaqtlarda chet mamlakatlarda yashar edi. tabiatan hozirjavob zavqiy ijodda o`ziga xos uslubda zo`r mahorat va jur`at bilan hajviy asarlar yoza boshladi, lekin bu uning boshiga ko`p tashvishlar olib keldi. chunonchi, 1905 -1906 yillarda “ahli rasta hajvi” nomli 47 baytlik hajviy she`r yozadi, unda 46 kishini …

i. ko`p o`tmay esa mazkur mojaroga bag`ishlangan “talading baring” she`ri paydo bo`ladi. she`r shunday boshlanadi: eshit arzi holim, ey shanqilar, meni muncha yakkalading baring. chopishib kelib, qoqishib tutib, xiyla qo`rqitib, talading baring. zavqiy 1918- 1921 yillarda qo`qon poyabzal rastasining oqsoqoli, ocharchilikka qarshi kurash hay`ati a`zosi bo`lib ham ishlaydi. shoir zavqiy umrining oxirigacha xalq ichida yashadi va mehnatkash omma bilan hamnafas bo`ldi, uning kuyini kuyladi, samarali ijod qildi. hajviyalar yozdi. u muqimiy vafotidan keyin farg`ona vodiysidan tashqariga chiqmadi. zavqiy 1921 yili 68 yoshida umrining katta qismini o`tkazgan qo`qonda vafot etdi. xalq muhabbatini qozongan zavqiyning hayoti va ijodi har davr va har zamonda birdek e`zoz va e`tiborda bo`ldi. 1955 yilda adabiyotshunos h.razzoqov u haqda “zavqiy hayoti va ijodi” risolasini yozdi va 1958-1960 yillarda ellikka yaqin she`rlarini to`plab, “tanlangan asarlar” nomli majmuani nashr etdi. 2003 yilda a.madaminov va a.turdialiyevlar nisbatan to`ldirilgan “ajab zamona” kitobini nashrdan chiqardilar. zavqiy lirik shoir sifatida mavzu va badiiy …

`tirofiga sabab bo`ldi. ayniqsa, uning “yuzingni ko`rsatib avval, o`zingga bandalar qilding” misrasi bilan boshlanadigan muxammasi alohida diqqatga sazovor. bu she`r mumtoz qo`shiqchiligimizning oltin fondidan joy olgan bo`lib, mana necha yildirki, hofizlarimizning doimiy repertuaridan o`rin olib kelmoqda. she`rda muhabbat kechinmalari - oshiqning yurak dardi va nozik ruhiy holatlarining tadrijiy tasviri berilgan. she`rning boshlanmasida mahbubaning “yuzini ko`rsatib” oshiqning qalbiga g`ulg`ula solgani, unga tabassum ila “jilvalar” qilib visol umidini tug`dirib va yana “sango man to qiyomat oshno» deya vafodorlik va`dasini berganligini san`atkorona ifodalarda beriladi. sadoqat va vafoli oshiqning his tuyg`ulari ehtiros bilan kuylanadi. soddadil oshiq dilbarining “kecha-kunduz men sening yoring bo`lurman, tikondek suhbatingda bir guli noring bo`lurman” deya bergan va`dalariga chin dildan ishonadi. u hayotdagina emas, muhabbatda ham ishonuvchan, oliyjanob. shoir oshiqning sevgidagi sadoqatiyu ma`shuqaning muhabbatda vafosiz va yolg`onchiligini juda ta`sirli qilib shoirona ehtiros ila ifodalaydi: menga mardumlar aydi: “berma ko`ngil bevafo yora, seni ovora aylar, ahdi yolg`ondur sitamkora, vafosi yo`q, ishonma so`ziga, …

ug`lovchi dil izhori sifatida shuhrat topdi. ayniqsa, she`r misralariga tanosub, nido, mubolag`a, tazod kabi badiiy tasviriy vositalarni tabiiy tatbiq etib, oshiqona ruhiy manzara yarata olganligi ijodkorning yuksak iste`dodi va badiiy mahoratini namoyon qiladi. zavqiy ijodining ilk davrida mumtoz she`riyatimiz darg`alariga ergashish mayllari kuchli edi. ijodidagi muhabbat lirikasining eng yaxshi namunalaridan biri bo`lgan «kelmasa, kelmasun netay?» radifli g`azalini ana shu mayl mahsuli deyish mumkin. bu g`azal navoiyning: gar alamimga chora yo`q, bo`lmasa bo`lmasun, netay? gar g`amima shumora yo`q, bo`lmasa bo`lmasun, netay? deb boshlanuvchi sho`x va jozibali g`azaliga javob – o`xshatma sifatida yozilgan. zavqiy o`z nazirasida ulug` shoir g`azalining bahri va vaznini saqlaydi, radiflar o`rtasida ham umumiy, mushtarak jihatlar ko`zga yaqqol tashlanib turadi. lekin alisher navoiyda mavzu ko`tarinki romantik bo`yoqlarda ishlansa, zavqiyda esa qat`iy realistik tasvir yetakchilik qiladi: yor kelurga zamona yo`q, kelmasa kelmasun, netay? sarf etarga hazona yo`q, kelmasa kelmasun, netay? ko`rinadiki, an`analarga suyanish, salaflar ta`sirida ijod qilish shoir ijodining ilk …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "zavqiyning hayoti va ijodi"

1662755011.doc αζαρ (1853-1928 yil) reja: 1. zavqiyning hayot yo`li haqida. 2. shoir ijodining taraqqiyot bosqichlari. 3. shoirning ijodiy merosi: siyosiy lirikasi; hajviyoti; yumorlari; dostonlari. adabiyotimiz taraqqiyotiga sezilarli ta`sir ko`rsatgan zavqiy milliy uyg`onish davri o`zbek adabiyotining yorqin vakillaridan biridir. u ajoyib lirik she`rlari va hajviy asarlari bilan xalq o`rtasida keng e`tibor qozonib, o`z asarlarida davrning eng ilg`or, xalqchil g`oyalarini rang-barang badiiy obrazlarda ifoda etdi. u muqimiy va furqatlarning yirik safdoshi va maslakdoshi sifatida adabiy harakatlarda faol qatnashdi va bu adabiyotning kamoli uchun munosib hissa qo`shdi. shoirning ismi ubaydulla usta solih o`g`li bo`lib, “zavqiy ” adabiy taxallusidir. ubaydulla zavqiy 1853 yilda qo`qonda kosib...

Формат DOC, 2,0 МБ. Чтобы скачать "zavqiyning hayoti va ijodi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: zavqiyning hayoti va ijodi DOC Бесплатная загрузка Telegram