boshlang’ich sinf o’quvchilarida tabiatga oid tasavvur va tushunchalarni shakllantirishning metodik asoslari

DOCX 51 sahifa 106,2 KB Bepul yuklash

51 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 106,2 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 51

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 51

1.mavzu. boshlang’ich sinf o’quvchilarida tabiatga oid tasavvur va tushunchalarni shakllantirishning metodik asoslari. r e j a : 1. o’quv jarayonida tabiatshunoslik tushunchalarini shakllantirish. 2. umumiy tushunchalarni shakllantirishda tabiat vositalarining roli. 3. tabiatshunoslik darslarida yakka tushunchalarni shakllantirish. 4. o’quv jarayonida mantiqiy tafakkur va nutqni rivojlantirish. tayanch iboralar: “idrok”, “tasavvur”, “tushuncha”, “yakka tushunchalar”, “umumiy tushunchalar”, “yig’ma tushunchalar”, “mantiqiy tafakkur”, “nutq”, “analiz”, “sintez”. boshlang’ich sinflarda tabiat to’g’risidagi bilimlar tarkibiga jonsiz tabiat jismlari va hodisalari, o’simlik va hayvonlar, odam tanasining tuzilishi va salomatlikni muhofaza qilish, yilning har xil fasllarida qishloq xo’jalik mehnati to’g’risidagi tasavvur va tushunchalar, oddiy geografik tasavvur hamda tushunchalar kiradi. bolalar maktabga kelishi bilan o’qituvchi rahbarligida atrof olam bilan maqsadga yo’nalgan holda: tanishib boradilar. atrof olam bilan dastlabki tanishish ularning sezgi organlarining qabul qilishiga asoslanadi. olamni bilib olishning birinchi bosqichi bolalarning barcha yangilarni qarab chiqishga, iloji bo’lsa ushlab ko’rishga qaratilgan tug’ma intilishdir. shunga ko’ra dastlabki tasavvurlar va tushunchalarni shakllantirishda o’quvchiga o’rganish ob‘ekti …

2 / 51

dizi, tana (poya), barglar, gullar va mevalardan iboratdir” degan fikr daraxtlarni kuzatish, ularning xususiyatlarini aniqlash va tahlil qilish, o’simlikning atalgan qismlarini taqqoslash, tegishli xulosa chiqarishga asoslangan. fikrlash faoliyati jarayonida bolalarda atrof olam to’g’risida tushunchalar shakllanadi. tushunchani ochib beriladigan fikrlar yig’indisi uning mazmunini tashkil qiladi. tabiat jismlari yoki ob‘ektlarining birortasi to’g’risida bolalar qanchalik ko’proq fikr aytsalar, tushunchalar mazmun jihatidan boyroq bo’ladi. bu fikrlarda ifodalangan belgilar qanchalik muhim bo’lsa, shunchalik tushuncha mazmun jihatidan chuqur bo’ladi. tabiatshunoslikni o’rganishda bolalar oladigan tushunchalar geografik (umumiy, alohida va yig’ma) va biologik (tur va avlod) tushunchalariga bo’linadi. tabiatshunoslikda bolalar toshkent, sirdaryo, tyanshan tog’lari kabi yagona tushunchalar; tog’lar, daryolar, shaharlar kabi umumiy tushunchalar; archa, qarag’ay, terak, na‘matak, jasmin, kulrang quyon, oq quyon kabi tur tushunchalari; daraxt, buta, quyonlar va boshqa avlod tushunchalari bilan uchrashadilar. tabiatshunoslikni o’qitish jarayonida geografik tushunchalarni biologik tushunchalar bilan bog’lanishiga e‘tibor bermoq zarur. tabiatshunoslik tushunchalarini shakllantirish va ularni kichik yoshli maktab o’quvchilari tomonidan o’zlashtirilishining xususiyatlari. …

3 / 51

ar qabul qilinadigan va tasavvur etiladigan narsalar ustida fikr yuritish natijasida vujudga keladi. masalan, qushni tasavvur qilish uchun unga qarash kifoya. o’sha qush to’g’risida tushuncha hosil qilish uchun esa aniq bilimlar va ularni tizimlashtirish bo’yicha fikrlash kerak bo’ladi. qabul qilish va tasavvurlar ayrim narsalarning qiyofasidir. tushunchalar esa butun narsalar sinfiga taalluqli umumlashgan mazmunni aks ettiradi. masalan, “barg” tushunchasi daraxt, buta, o’t o’simliklari o’sadigan hamma barglarga taalluqlidir. tasavvurlar tushunchalarning sezgili asosi hisoblanadi, biroq tasavvurlar bilan tushunchalar o’rtasida keskin chegara yo’q. tasavvurlar mazmunning boyib borishi va ularda narsalarning muhim xossalarini tobora ko’npoq aks ettirib borishi bilan umumlashadi va tushunchalarga aylanadi. ayni vaqtda tushuncha o’z-o’zidan vujudga kelmaydi. u yoki bu narsa yoki tabiat ob‘ektlari to’g’risida tasavvurlarning bo’lishi hali ular to’g’risida tushunchadan dalolat bermaydi. tushuncha ko’pgina ayrim hodisalarning muhim belgilarini umumlashgani sifatida hosil bo’ladi. maktabda o’qishning birinchi yilida bolalar atrof olam bilan tanishish o’quv kitobidan ertak va hikoyalarni o’qish, tabiatdagi kuzatishlar asosida o’simlik va …

4 / 51

echak va lola) narsalardan foydalanishi lozim. tabiatshunoslik tushunchalarini shakllantirishda har xil fikrlash jarayonlari: tahlil, taqqoslash, mavhumlashtirish, aniqlashtirish, umumlashtirish kabilardan foydalanishga alohida ahamiyat berish kerak. biror o’simlik, hayvon, jonsiz tabiat ob‘ekti; (kompas, termometr) to’g’risida tushuncha hosil qilishda uni fikran qismlarga ajratish, ularning har birini alohida ko’rib chiqish zarur. masalan, 1-2 sinf o’quvchilarini erta gullovchi o’simliklar (binafsha, chuchmoma, lola) bilan tanishtira borib, o’qituvchi bolalarga shu o’simliklarning qismlarga (ildiz, poya, barg va gulga) ajratish, keyin esa har bir qismning vazifasini aniqlashni, ya‘ni tahlil qilishni taklif qiladi. shundan keyin bolalar narsaning qismlarini fikran bir butunga birlashtirishi, ya‘ni sintez uslubidan foydalanish kerak. tahlil va sintez - fikrlashning eng muhim uslubidir, uning yordamida tushunchalar shakllantiriladi. narsalarning ayrim elementlarini fikran ajratish va ularni bir butunga birlashtirishdan foydalanib, ayrim narsa va hodisalarni bir-biri bilan taqqoslash (binafsha bilan lolani; chuchmoma bilan binafshani, binafsha bilan ko’knorni, tabiatdagi mavsumiy o’zgarishlar bilan bog’liq holda o’simliklar hayotidagi o’zgarishlarni) orqali o’tkazish mumkin. taqqoslash har …

5 / 51

xta o’ylangan savollardan foydalaniladigan suhbatlar ularni mustahkamlashga yordam beradi. shakllantirilgan tushunchalarni bolalar amalda qo’llana olishlari kerak masalan, bolalar daryolar to’g’risidagi tushunchalarni o’zlashtirib, uning yordamida xaritadan topishlari, o’simliklarning ko’payishi to’g’risidagi tushunchani olib, undan tirik tabiat burchagida yoki maktaboldi maydonchasida qo’llanishlari kerak, ob-havoni kuzatib, o’quvchilar kuzatishlar kundaligida qayd qilishga, taqqoslash va xulosalar chiqarishga (yanvar, fevralda sovuq, martda esa iliqroq) o’rganishlari kerak. tushunchalarni shakllantirishda shuni nazarda tutish kerakki, tushuncha ayrim elementlarda tarkib topadi. chunonchi, “tepalik” tushunchasi quyidagi elementlardan: cho’qqisi, tagi, tik yonbag’irlik, yotiq yonbag’irlik kabilardan tarkib topadi. daryo tushunchasi quyidagi unsurlarni: quyilish joyi, boshi (boshlanishi), o’zani, o’ng va chap qirg’og’i kabilarni o’z ichiga oladi. tabiat ob‘ektlari va hodisalari to’g’risida to’g’ri tushuncha hosil qilish uchun avval ular ustida kuzatish, keyin ularning tasvirini (surat, jadval, xarita, sxema) qarab chiqish, o’qituvchining hikoyasi yoki suhbatini eshitish va olingan tushunchani darslik bo’yicha mustahkamlash kerak. o’qituvchining maqsadga yo’nalgan ishi tushunchalarning muvaffaqiyatli shakllanishiga yordam beradi. yakka tabiatshunoslik tushunchalarini shakllantirish. yakka …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 51 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"boshlang’ich sinf o’quvchilarida tabiatga oid tasavvur va tushunchalarni shakllantirishning metodik asoslari" haqida

1.mavzu. boshlang’ich sinf o’quvchilarida tabiatga oid tasavvur va tushunchalarni shakllantirishning metodik asoslari. r e j a : 1. o’quv jarayonida tabiatshunoslik tushunchalarini shakllantirish. 2. umumiy tushunchalarni shakllantirishda tabiat vositalarining roli. 3. tabiatshunoslik darslarida yakka tushunchalarni shakllantirish. 4. o’quv jarayonida mantiqiy tafakkur va nutqni rivojlantirish. tayanch iboralar: “idrok”, “tasavvur”, “tushuncha”, “yakka tushunchalar”, “umumiy tushunchalar”, “yig’ma tushunchalar”, “mantiqiy tafakkur”, “nutq”, “analiz”, “sintez”. boshlang’ich sinflarda tabiat to’g’risidagi bilimlar tarkibiga jonsiz tabiat jismlari va hodisalari, o’simlik va hayvonlar, odam tanasining tuzilishi va salomatlikni muhofaza qilish, yilning har xil fasllarida qishloq xo’jalik mehnat...

Bu fayl DOCX formatida 51 sahifadan iborat (106,2 KB). "boshlang’ich sinf o’quvchilarida tabiatga oid tasavvur va tushunchalarni shakllantirishning metodik asoslari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: boshlang’ich sinf o’quvchilarid… DOCX 51 sahifa Bepul yuklash Telegram