диннинг келиб чиқиши ибтидоий жамиятдаги динлар

DOC 93.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1557122447_74247.doc диннинг келиб чиқиши ибтидоий жамиятдаги динлар режа: 1. диннинг келиб чиқиши 2. ибтидоий жамиятдаги дастлабки динлар 3. магия (сеҳргарлик) 4. политеизм ( кўп худолик) диннинг келиб чиқиши юқорида айтиб ўтилганидек, «диншунослик асослари» динларнинг тарихини ҳам баён этади. аввалги мавзуда диннинг моҳияти кўрсатиб ўтилди. фалсафий жиҳатдан ҳар қандай ҳодиса ўзининг сабабларига эга бўлиб, маконда рўй беради. дин ва унинг тарихи ҳам бу назарий қоидага бўйсинади. диннинг дунёвий илмий изоҳига кўра, у ерда пайдо бўлган. одамлар ҳаёти билан боғланган, жамиятда амал қилади, кишилик тарихи билан алоқада яшайди. диннинг турли тарихий шакллари мавжуд. турли диний манбаларда дин азалдан мавжуд бўлиб келган, худо эса ҳамма нарсаларни: осмон ва ерни, коинотни, барча одамларни, мўъжизавий йўқликдан бор қилиб яратгани айтилган. демак, диннинг тарихи жамият тарихидан аввал бошланган, деган хулоса келиб чиқади. илмий адабиётларда кўрсатилишича, диннинг тарихи 50-40 минг йилдан кўп эмас, жамиятнинг тарихи эса 3 миллион йилдан зиёд. демак, у тарихий ҳодиса, дин ибтидоий жамиятнинг …

илар. жасадлар эрамиздан аввалги ii-i асрларга оид бўлиб, улар ов қуроллари, овқат идишлари, зеб-зийнат буюмлари билан бирга дафн этилгани маълум бўлди. демак ўша даврларда одамлар «у дунё»да қайта тирилишга, унда яна яшашларига ишонганлар, яъни ўша даврдаги кишиларда диний онг мавжуд бўлган. этнография фани уруғ-қабилалар, элат ва миллатларга хос бўлган турли урф-одатлар, расм-русумлар, маросимий удумларни, улардаги тартиб-қоидаларни, этнографик жиҳатдан аҳамиятга эга бўлган кийимлар, рақс ва қўшиқлар, юз ниқоблари, озиқ-овқат турларини ўрганади. ушбу фан ҳам диний урф-одатларга оид кўпгина маълумотлар тўплаган. дин жамият ҳаётидаги меҳнатнинг овчилик, чорвачилик, деҳқончилик, ҳунармандчилик каби тарихий турлари, одамларнинг касб-кори билан боғлиқ ҳолда ҳам шаклланиб борган. пирга сиғиниш шу тариқа пайдо бўлган. оиланинг ҳомийси ҳисобланган маъбудаларга сиғиниш рўй берган. омад ҳомийси фортуна, бахт келтирувчи хизр тўғрисидаги ривоятлар ҳам ана шундай вужудга келган, ўтиб кетган авлодлар руҳига сиғиниш энг қадимги диний тасаввурлардан ҳисобланади. ишлаб чиқаришнинг пастлиги, меҳнат қуролларининг ни-ҳоятда соддалиги, дунё тўғрисида, ҳатто одамнинг ўз анато-мияси ва физиологияси, руҳий …

арнинг чиқиб туришлари, одамнинг кўриш, эшитиш, там, маза, ҳидларни ажратиш каби сезги аъзоларининг мутаносиб тарзда мавжуд бўлиши, одамнинг тушида ғаройиб вокеаларни кўриши каби ҳолатларни диний адабиётда тўғридан-тўғри худонинг қудрати, ажойиб усталик билан яратиб қўйганига ишончли далиллардир, деб талқин этилади. фанда эса булар табиий танланиш, яшаш учун курашда шаклланган табиий оддий объектив ҳодисалар деб ҳисобланади. динларнинг келиб чиқиш тарихи ҳозиргача тўла, аниқ очилмаган илмий муаммолардан бири дейиш мум-кин. ибтидоий жамиятдаги дастлабки динлар энг қадимги динлар табиат кучларини илоҳийлаштириш асосида келиб чиққан бўлиб, уларда худолар, пайғамбарлар, илоҳий ривоятлар шаклланган эмас эди. лекин бошиданоқ ўша динларда табиатдаги ҳайвонларни, ўсимликларни, айрим дарё-лар, тоғлар, осмон жисмлари, авлодлар руҳини илоҳийлаш-тириш, уларга бағишланган турли маросимлар мавжуд бўлган. ўша даврда тотемизм, анимизм, фетишизм, зардўштий-оташпарастлик, магия (сеҳргарлик) динлари келиб чиққан. тотемизм тотемизм сўзи америка ҳиндуларининг «о тотем» деган сўзидан олинган бўлиб, ўзбек тилида бу сўзнинг маъноси «унинг уруғи, қариндоши» демакдир. тотемизм дини овчилик ва чорвачилик билан шуғулланган уруғ ва …

ол этишган. бундан асосий максад тотем билан қон-қариндошликни янада мустаҳкамлаш бўлган. ов кўп бўлган вақтларда тотем-ҳайвонни «хурсанд» қилиш, унга миннатдорчилик рамзи сифатида юзларига ўша ҳайвоннинг расми солинган ниқоб кийиб, терисини ёпиниб, сирли рақсга тушишган, ўша ҳайвоннинг юриши, ётиши сакрашига монанд ҳаракатлар қилишган. овлари ўнгидан келмай қолган пайтларда эса тотемни савалаб, жазолаш маросими ўтказишган. бу маросимларни ўтказишдан асосий мақсад тотемнинг куч-қуввати уруғ аъзоларига ўтиб, келажакда ҳам тотем уруғнинг ҳомийси бўлиб қолишига эришмоқ бўлган. тотем бўлган ҳайвон ёки қушлар, ўсимликлар турли минтақаларда, турли уруғларда турлича булган. кўпинча кен-гуру, туяқуш, айиқ, шер, йўлбарс, маймун, сигир, тоғ эчкиси, балиқ, илон, ҳакка, қалдирғоч, фил, ҳўкиз, от, хўроз, бургут, кийик, мусича кабилар тотем ҳисобланган. уруғлар номи тотем бўлган ҳайвон, қуш ёки ўсимлик номи билан аталган. ҳозир австралиялик туб-жойлик аҳоли уруғлари кенгуру, оқ хўроз, қора ҳўкиз деб номланади. америкадаги ҳинду уруғлари катта илон, бургут кўз, қора сиртлон каби номлар билан аталган. ўзбек ва тожик халқлари орасида от, …

калтаклаш таъқиқланган. арабларда туғадиган туяни қаровсиз қолдириш катта гуноҳ ҳисобланган. ислом динидаги бу таъқиқлар ҳам тотемизм таъсирида вужудга келган. буддизм ва христиан динларида ҳам тотемизм қолдиғи бор. тотемизм дини табиатни, айниқса, ўсимлик ва ҳайвонлар-ни асраш, атроф-муҳитни мусаффо сақлаш, экологик тарбия учун фойдали, деб ҳисоблаш мумкин. анимизм одамлар кузатувчан бўладилар. қадимги замон кишилари ҳам табиат ва жамиятдаги турли ҳодисаларни синчковлик билан кузатиб борганлар. ҳар йили баҳорда ўсимликлар ва дарахтлар уйғониши юз бериб куртак ёзади. одамлар ухлаб уйғонадилар, ҳушидан кетиб яна ҳушига келадилар, айрим ҳайвонлар қишда ухлаб баҳорда уйғонади, қиш фасли «ўлик» мавсумдир, баҳор қайта тирилишдир. бу воқеаларни билишгач, одамлар барча нарса ва предметлар ўлиб-тирилиб турадилар деб ўйлай бошлаганлар. анимизм жамиятда қачон ва қаерда ана шундай тасаввурлар пайдо бўлган бўлса, ўша жойда ва даврда келиб чиққан диндир. анимизм бундан 40-30 минг йил илгари пайдо бўлган. а н и м а сўзи лотинча бўлиб, «жон, руҳ» деган маънони билдиради. анимизм энг кадимги динлардан …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "диннинг келиб чиқиши ибтидоий жамиятдаги динлар"

1557122447_74247.doc диннинг келиб чиқиши ибтидоий жамиятдаги динлар режа: 1. диннинг келиб чиқиши 2. ибтидоий жамиятдаги дастлабки динлар 3. магия (сеҳргарлик) 4. политеизм ( кўп худолик) диннинг келиб чиқиши юқорида айтиб ўтилганидек, «диншунослик асослари» динларнинг тарихини ҳам баён этади. аввалги мавзуда диннинг моҳияти кўрсатиб ўтилди. фалсафий жиҳатдан ҳар қандай ҳодиса ўзининг сабабларига эга бўлиб, маконда рўй беради. дин ва унинг тарихи ҳам бу назарий қоидага бўйсинади. диннинг дунёвий илмий изоҳига кўра, у ерда пайдо бўлган. одамлар ҳаёти билан боғланган, жамиятда амал қилади, кишилик тарихи билан алоқада яшайди. диннинг турли тарихий шакллари мавжуд. турли диний манбаларда дин азалдан мавжуд бўлиб келган, худо эса ҳамма нарсаларни: осмон ва ерни, коинотни, барча одамларни, мўъ...

DOC format, 93.0 KB. To download "диннинг келиб чиқиши ибтидоий жамиятдаги динлар", click the Telegram button on the left.

Tags: диннинг келиб чиқиши ибтидоий ж… DOC Free download Telegram