бухоро хонлигида ҳарбий бошқарув ва қўшин тузилиши

DOC 53,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1546670762_73493.doc бухоро хонлигида ҳарбий бошқарув ва қўшин тузилиши режа: 1.бухоро хонлигида ҳарбий бошқарув ва қўшин тузими. 2.абдуллахон п даврида олиб борилган ислоҳатлар. 3.бухоро қўшинларининг жанг қилиш тартиблари. бухоро хонлигида ҳарбий бошқарув ва қўшин тузими. манбаларнинг гувоҳлик беришича, бухоро хонлиги қўшинлари асосан отлиқ ва пиёда аскарлардан ташкил топган бўлиб, улар ўқ-ёй, узун найза, гурзи, узун дастали жанг болтаси (табарзан), чангак каби ҳужум қуролларига эга бўлган. бу даврда навкарларнинг ҳимоя учун (сипар)дан фойдалаганликлари, совут-жовшан (форсча бахтар) ҳамда темир симдан майда қилиб тўкилган, усти ипак ва бахмал мато билан ёпилган қурол ёки жиба (жева)- темир ёки пўлатдан ишланган махсус кийим кийиб жанг қилганлари манбаларда акс этган. қўшиннинг асосий жанговар қисмини суворийлар ташкил этган. шу сабабли ҳам ўзаро урушларда отларнинг ҳимоясига катта эътибор берилган ва ўқ ўтмаслиги учун уларнинг устига махсус ёпинчиқ- гежм (кежим) ёпилган. бухоро хонлиги қўшини таркибида душманнинг шаҳар ва мудофаа қўрғонларини ишғол этишда муҳим аҳамиятга эга бўлган нафтандозлар, манжанақчилар ва тош …

талувчи ҳарбий қисм, унинг олдида эса тез ҳаракатланувчи кичик жанговар қисм-илғор бўлган. қўшин таркибида тўғчи қисм, яъни баёроқ остида эҳтиётда турувчи (туғни қўриқловчи) 20-30 минг кишилик жанговар ҳарбий бўлинма ҳамда забонгири, яъни душман томонидан яширин равишда “тил” тутиб келувчи махсус бўлинма ва хабаргири-душман тўғрисида умумий маълумот келтирувчи бўлинмалар ҳам бўлган. манбаларнинг далолат беришича, фақулодда вазиятларда энг қалтис ҳарбий вазифаларни бажаришга мўлжалланган жанговар қисмлар ҳам бўлиб, улар асосан сараланган ўзбек жангчиларидан ташкил топган. хоннинг хос қўриқчилари ҳам сараланган ўзбек навкарларидан тузилган. бухоро хонлигида олий бош қўмондон хон бўлиб, у қўшини турли даражадаги ҳарбий амалдорлар ёрдамида бошқарган. шайбонийлар қўшини ҳам чингизхон ва амир темур қўшинларидек, 10 минглик корпуслар-туманларга бўлинган. уларга нўён деб аталувчи ҳарбий саркардалар бошчилик қилган. туманлар ўз навбатида, минглик, юзлик, ўнликларга ажралган. бухоро хонлигида қўшинни жангга ҳозирлаш, ҳарбий амалдорлар ва навкарларга маош тўлаш ва бошқа ташкилий ишлар билан махсус амалдор-тавочи шуғулланган. қўшинни қурол-яроғ билан таъминлашга масъул бўлган амалдор-жевачи бўлиб, у …

й ўзгаришлар амалга оширилди. бундай ислоҳатлар қисман бўлсада, манғизлар сулоласи асосчиси муҳаммад раҳим томонидан олиб борилди. бухоро амирлигининг ҳарбий қудрати, айниқса, амир насрулло ҳукмронлиги даврида ўзининг энг юқори нуқтасига етди. унинг даврида бухорода мунтазам армия-сарбозлар (сипоҳ) қўшини ташкил этилди. уларнинг сони 40 мингга яқин бўлган. қўшинлар отлиқ ва пиёда жангчилардан ташкил топган бўлиб, уларнинг қуроллари асосан қилич, найза ва ўқ-ёйдан иборат эди. бухоро хонлиги қўшинлари мамлакатнинг барча шаҳарларида, айниқса, чегара шаҳарлар (жиззах, ўратепа, қоракўл, марв)да жойлаштирилган. бу даврда бухорода замбараклар ясовчи чет эллик (эронлик) мутахассислар ҳам бўлганлиги ҳақида маълумотлар мавжуд. бироқ шунга қарамай, қўшинни замонавий милтиқлар ва замбараклар билан қуроллантириш соҳасида бошланган ишлар тугалланмасдан қолиб кетди. натижада х1х асрнинг 2-ярмига келиб, бухоро амирлигининг катта қисми россия қўшинлари томонидан босиб олинди. буни, ўз навбатида. ху11-х1х асрларда минтақамизда ҳарбий соҳада ҳеч қандай юксалиш бўлмаганлиги ҳамда замонавий қурол-яроғларнинг етарли эмаслиги билан изоҳлаш мумкин. бухоро амирлигида давлатнинг сиёсий тизими, идора этиш тартиб қоидалари, унвон …

-ю.ш.) ўрта осиё хонликларининг давлат тузилишини аниқ тасаввур қилиш, яъни билиш учун тарихий манба ва ҳужжатларга асосланиб, ҳар бир лавозимнинг мажбурият ва вазифаларини ўрганиш катта аҳамиятга эга. шу боис, бухоро амирлигидаги қуйи мансабдан бошлаб, ҳарбийларгача бўлган лавозимларга алоҳида таъриф бериб ўтамиз: чеҳра оғаси амир томонидан ёрлиққа эга бўлган биринчи ҳарбий мансабдор бўлиб, бу лавозимдаги кишининг вазифаси ўзангидор ва жиловдорлар орасида мухтасиб вазифасини бажаришдан иборат бўлган. чеҳраоғаси мансабларда чеҳраоқаси сифатида ҳам талаффуз қилиниб, ўрта асрларда монархия ҳукмрон бўлган давлатларда монархнинг, яъни подшонинг ёнида турувчи олий нуфузли оиладан чиққан ёш йигит ёки адъютант сўзига мос келади. жибачи ёки жевачи-амирликда жиба ясовчиликдан юқори мартабага эришган ҳам ҳарбий, ҳам сарой амалдори. мирзабоши амирликнинг барча бошқарув тизимида мавжуд бўлган мансаб эгасига ҳисобланиб (бундай мансаб эгасига, табиийки, ҳарбийлар ичида ҳам эҳтиёж бўлган), у асосан, қўшин таркибидаги ёзув-чизув ишлари билан шуғулланар эди. қоровулбеги-қоровуллар ва соқчилар бошлиғи, қоровулбеги давлат тинчлиги ва хавфсизлигига жавобгар шахс бўлиб, унга тегишли кишилар …

фақат жуда муҳим хабарлар амир ҳузурига киргизилар эди. ҳарбий ҳаракатлар чоғида унинг унвони полковник даражасида бўлган. бий асосан сарой амалдори ҳисобланса-да, ҳарбий юришлар чоғида додҳоҳ билан биргаликда юқори нуфузга эга шахс саналган. бундай пайтда қанча қўшинга раҳбарлик қилишига қараб, уларни мири даста, амири навкария ёки саркарда деб атаганлар. додҳоҳ-амирликда халқ дарди, фикрини эшитиб, амирга хабар берувчи мансаб эгаси. х1х асрга келиб, мазкур лавозим эгаси ҳарбий вакил даражасига кўтарилган. у кўпроқ лашкар тўпчибошиси деб юритилган. аниқроғи, тўпчилар қисмининг қўмондони ҳамда бухоро гарнизони бошлиғи-лашкар бошлиғи саналиб, амалда ҳарбий вазир вазифасини ўтаган. бироқ х1х аср охири-хх аср бошларида ҳарбий вазир вазифасини кўпроқ қушбеги поён бажарганлигини кўрамиз. иноқ икки хил бўлиб, катта иноқ умаро шогирдпешалар ва бошқаларга амир суҳбатига мушарраф бўлган ёки бўлмаганлар ҳақида хабар беради. иноқи хурд ёки кичик иноқ эгаси амир муҳрлари сақланадиган сандиқчага посбонлик қилар эди. элчиларнинг аризалари аввал иноқи хурд қўлига берилган. парвоначи амир фармонига биноан, унинг ёрлиқларини умаро ва …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "бухоро хонлигида ҳарбий бошқарув ва қўшин тузилиши"

1546670762_73493.doc бухоро хонлигида ҳарбий бошқарув ва қўшин тузилиши режа: 1.бухоро хонлигида ҳарбий бошқарув ва қўшин тузими. 2.абдуллахон п даврида олиб борилган ислоҳатлар. 3.бухоро қўшинларининг жанг қилиш тартиблари. бухоро хонлигида ҳарбий бошқарув ва қўшин тузими. манбаларнинг гувоҳлик беришича, бухоро хонлиги қўшинлари асосан отлиқ ва пиёда аскарлардан ташкил топган бўлиб, улар ўқ-ёй, узун найза, гурзи, узун дастали жанг болтаси (табарзан), чангак каби ҳужум қуролларига эга бўлган. бу даврда навкарларнинг ҳимоя учун (сипар)дан фойдалаганликлари, совут-жовшан (форсча бахтар) ҳамда темир симдан майда қилиб тўкилган, усти ипак ва бахмал мато билан ёпилган қурол ёки жиба (жева)- темир ёки пўлатдан ишланган махсус кийим кийиб жанг қилганлари манбаларда акс этган. қўшиннинг асосий жан...

Формат DOC, 53,0 КБ. Чтобы скачать "бухоро хонлигида ҳарбий бошқарув ва қўшин тузилиши", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: бухоро хонлигида ҳарбий бошқару… DOC Бесплатная загрузка Telegram