ўсимлик органларининг ҳосил бўлиши

DOC 258.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1481388607_66432.doc ўсимлик органларининг ҳосил бўлиши режа: 1. юксак ўсимликларнинг асосий органлари 2. ўсимликлар тузилишидаги умумий қонуниятлар. қутблилик. 3. конвергентлар 4. ўсимликларнинг ҳужайравий тузилиши. ҳужайра назарияси ҳақида қисқача маълумот юксак ўсимликларнинг морфологик эволюциясини яратишда дастлабки қуруқлик ўсимликлари — ер геоло-гик тарихининг силур ва девон даврларида ўсган ринио-фит (псилофит)ларнинг тузилиши асос қилиб олинади. риниофитлар (псилофитлар) биринчи марта 1913 йили шотландияда, 1917 йили канадада, кейинчалик уларнинг қолдикдари бошқа жойларда ҳам топилган. ҳозирги вақт-да уларнинг (риния, хорнеофитон, астероксимон авлод-ларининг) 20 дан ортиқ турлари маълум. бу ўсимликларда илдиз, новда, барг, куртак бўлмаган. бу органлар кейин-чалик ривожланмаган. энг содда тузилган ринио-фитларга риния (1-расм) ми-сол бўла олади. унинг ер ос-тидаги кўндаланг ўқида ер устига дихатомик шаклда тар-моқланган майда цилиндрик ўқ орган — телом (юнонча те-лос — учки нуқта) бўлади. те-ломнинг учки қисми бўртган бўлиб, спорангий (юнонча спорта — уруғ, аггейон — идиш) деб аталади. теломнинг ички тузилиши ер устида ўсув-чи ўсимликларникига ўхшаш бўлиб, эпидерма (пўст) билан қопланган …

ла-д у с — шох ва эйдос — шакл ўзгариш) йўл билан йирик барглар ҳосил бўлган, яъни дихотомик теломлардан бир текисда яссиланиб йирик барглар пайдо бўлган. бундай 1-расм. риния: 7 —умумий кўриниши; 2 — ҳаво йўллари-нинг кўндаланг кесими; 3 — тананинг кўндаланг ке-сими (э-эпидерма; к-пўст-лоқ; кс-ксилема; ф-флоэма). i ii iii iv 2-расм. теломлардан баргнинг ҳосил бўлиш {1—4) босқичлари шаклдаги барг тузилишини ҳозирги баъзи папаротникларда учратиш мумкин. (2-расм). эволюциянинг сўнгги босқичида риниофитлар тело-мидан ер устида ўсувчи новда, барг ва илдизга эга бўлган ўсимликлар ривожланган. телом назариясининг асосчилари. о. линье а. потань-елардир. кейинчалик бу назарияни в. циммерман, а. тах-таджянлар ҳам ривожлантиришган. юксак ўсимликларнинг асосий органлари (юнон. органон — қурол ёки аъзо). поя, илдиз, барг, гул ўсимлик организмида маълум бир вазифани бажара-ди. ҳозирги ҳамма юксак ўсимликлар, айниқса, ёпиқуруғ-лиларнинг аъзолари турли хил шаклда бўлади. дарахт, бута ва ўтларнинг аъзолари (поя ва барглари) ҳар хил шакл ўзгаришида бўладики, баъзан уларнинг қайси аъзодан ке-либ чиқишини аниклаш …

ида теломнинг стерилизация (лот. с т е р и -лис —мевасиз наслланиш) натижасида вегетатив шохча ёки куалоид (юнон куалос —новда (поя), эдос —тус, қиёфа) ҳосил бўлган. куалоиднинг учки шохчасида спо-ранги ва остида ризоид ёки ризомоид (юнон, р и з а — ил-диз, э д о с — тус, қиёфа) ҳосил бўлган. теломнинг диф-ференцияланишидан ер устки спорофитидан дастлабки ди-хотомик шохланиш, ер остки қисмидан — ризомоидин (ҳақиқий илдиз) тараққий этган. бинобарин, эволюция жараёнида даставвал новда, ун-дан кейин илдиз ривожланган. кейинчалик новдадан кур-так, барг; илдиздан эса илдиз тукчалари ва ён илдизлар тараққий этган. учки ҳужайра (ўсиш нуқтаси) билан асос (туб) ўртасида қутблилик юзага келган. ўсимликлар тузилишидаги умумий қонуниятлар. қутблилик. ўсимликларнинг морфологик юқори ва қуйи учларга эга бўлишига қутблилик деб аталади. ҳар бир ўсимлик ўзининг юқори томондан (юқори қутбидан) новдалар, қуйи томонидан (пастки қутбидан) эса ил-дизлар чиқаради (3-расм). қутблилик фақат морфологик сабаблар натижасида содир бўлмасдан, балки физиологик характерга ҳам эга. масалан, ҳосил бўлган моддаларнинг …

юнон. с и м -метрия —тенг бўлакли), яъни бирор ўсимлик органи-ни (илдиз, поя, барг, гул) тенг бўлакларга бўлинганда, шу бўлакларнинг бир-бирига ўхшаш, тенг ва мос бўлиниши-га симметрия деб аталади. симметрия ўсимлик органла-рининг ташқи ва ички тузилишида, ён шохчаларининг танада жойлашишида ҳам кўринади. ўсимлик танасининг марказий ўқидан бир ёки бир неча чизиқ ўтказиш мум-кин бўлса бундай симметрия полисимметрия (юнон. п о -лис —кўп) ёки радиал (лот. радиус —нур) симметрия деб аталади. масалан, кактусларнинг цилиндрик пояла-ри, гулларнинг гултожлари (олма, кўкнор, чиннигул, наъматак) ва бошқа ўсимликларнинг гуллари шулар жум-ласидандир. полисимметрик гуллар актиноморф (юнон. а к т и о — нур, м о р ф е — шакл) деб аталади (4-расм) агар ўсимликларнинг асосий ўқ қисмидан ёки унинг бошқа бирор қисмидан фақат иккита симметрия ўтказил-са, уни билатерал (лат. б и о — икки, л а т и с — томони) ёки бисимметрия деб аталади. билатерал симметрияга қизил ўтлардан диктиота, икки паллали ўсимликларнинг мурта- 5-расм. …

и тўқима — меристема (юнон. меристос — бўлинувчи) бўлади. бу тўқиманинг ҳужайралари янги ёш ҳужайралар ҳосил қилиш хусусиятини узоқ вақг саклайди ва унинг фао-лияти натижасида шохланиш (бутокданиш) юзага келади. шохланиш (бутоқланиш) хиллари. шохланиш натижа-сида ўсимликларнинг тана юзаси катгалашади, бу ўз навба-тида озиқланиш учун муҳим аҳамиятта эга. ўсимликлар-нинг шохланиши ўзига хос шакл тузилишида бўлиб, асо-сан тўрт хилдир. 1. дихотомик (юнон. ди — икки, т о м э — бўлиниш) шохланиш. бунда ўсимлик нуқтасининг бир хил ривож-ланиши натижасида иккита куртак ҳосил бўлади. кейин-чалик ҳосил бўлган куртаклардан айрисимон шохчалар ривожланади. бу шохчалар, ўз навбатида, иккиламчи шох-чалар ҳосил қилади. бундай шохланишни диктиота, сфа-целярия (9-расм) сувўтларда, замбуруғларда учратиш мум-кин. тубан ўсимликларда бундай шохланиш усули эволю-циянинг турли даврларида учрайди. юксак ўсимликларда дихотомик шохланиш содда шакл тузилишга эга бўлган псилофитлар, плаунлар, жигарсимон йўсунларда кўрина-ди. агар ҳосил бўлган шохча пастдан юқори ўсиб тарақ-қий этса бундай ўсишга акропетал (юнон. акрос — уст-ки, чўққи, петерс — интилиш) ривожланиш деб аталади. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ўсимлик органларининг ҳосил бўлиши"

1481388607_66432.doc ўсимлик органларининг ҳосил бўлиши режа: 1. юксак ўсимликларнинг асосий органлари 2. ўсимликлар тузилишидаги умумий қонуниятлар. қутблилик. 3. конвергентлар 4. ўсимликларнинг ҳужайравий тузилиши. ҳужайра назарияси ҳақида қисқача маълумот юксак ўсимликларнинг морфологик эволюциясини яратишда дастлабки қуруқлик ўсимликлари — ер геоло-гик тарихининг силур ва девон даврларида ўсган ринио-фит (псилофит)ларнинг тузилиши асос қилиб олинади. риниофитлар (псилофитлар) биринчи марта 1913 йили шотландияда, 1917 йили канадада, кейинчалик уларнинг қолдикдари бошқа жойларда ҳам топилган. ҳозирги вақт-да уларнинг (риния, хорнеофитон, астероксимон авлод-ларининг) 20 дан ортиқ турлари маълум. бу ўсимликларда илдиз, новда, барг, куртак бўлмаган. бу органлар кейин-чалик ривожланмаган. эн...

DOC format, 258.5 KB. To download "ўсимлик органларининг ҳосил бўлиши", click the Telegram button on the left.

Tags: ўсимлик органларининг ҳосил бўл… DOC Free download Telegram