ўсимликлар эволюцияси ва уларнинг тузилиши ҳақида умумий тушунчалар

DOC 41,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1481389321_66446.doc ўсимликлар эволюцияси ва уларнинг тузилиши ҳақида умумий тушунчалар режа: 1. botanika fanining rivojlanishi haqidagi ta’limotlar. 2. botanika faninig rivojlanishiga xissa qo’shgan olimlar. 3. o’simliklarning ozuqlanish turlari ўтган асрнинг 50-йилларидан бошлаб бир қанча олим-лар (де фркз, г. кертис, ч. джефри, е. дотсон, а. тах-таджян ва бошқалар) органик дунёни тўрттадан тўққизта-гача оламга бўлишни таклиф қилдилар. машҳур олим ака-демик артур тахтаджян 1973 йили эълон қилган асарида ҳозирги замон эволюция системасини яратди. бу система қуйидагича: 1. ядроси шаклланмаган организмлар — прокариотлар катта олами. бу катта олам фақат битта кичик олам — ргосапош дан иборат бўлиб, учта кенжа олам: археобак-териялар, ҳақиқий ва оксифитобактерияларга бўлинади. 2. ҳақиқий, чин ядрога эга бўлган организмлар эука-риотлар катта олами. бу олам учта — ҳайвонлар, замбу-руғлар ва ўсимликлар кичик оламига бўлинади. прокариот ўсимликларга бактериялар (увоқлилар) би-лан кўк-яшил сувўтлари киради. баъзи адабиётларда кўк-яшил сувўтлар бактериялар билан қўшилиб цианобакте-риялар деб аталади. прокариотларнинг ҳужайраси 2—3 мкм дан 10 мкмга-ча бўлади. ўларнинг цитоплазмасида алоҳида …
2
ланмаган. ҳужай-ранинг бўлиниши оддий — амиотик тарзда содир бўлади. аксарият вакилларида ҳужайра хивчинсиз, агар бўлса жуда ҳам оддий тузилган. прокариотларнинг кўпчилик вакиллари гетеротроф айрим вакиллари автотроф усул билан озиқланади. баъзи вакиллари (бактериялар — увоқлилар) паразитдир. эукариотлар. буларга замбуруғлар, сув ўтлари (яшил, қизил, қўнғир, диатом, пиррофит, сугленофит, сариқ олтин ҳар хил хивчинлилар) ва барча юксак ўсим-ликлар — ҳайвонлар ва одам киради. эукариотларнинг ҳужайра ва тўқималари 10—100 мкм катталикда. ҳужайрада такомиллашган ядро бўлиб, унинг таркибида хромосомалар учрайди. хромосома днк ва гис-тон деган оқсил моддасидан иборат. гистон жуда кўп аминокислоталардан ташкил топган. эукариотларнинг ҳужайра цитоплазмаси таркибида ҳужайра органеллалари — митохондрия ва пластидалар, гольжи аппарати бўлади. протоплазма ҳужайра маркази атрофида ёки тўғри чизиқ бўйлаб ҳаракат қилади. ҳужай-ра деворй хитин ёки целлюлозадан иборат. буларда ҳар хил даражада ривожланган жинсий органлар бўлиб, жин-сий жараён вақгида ядронинг қўшилиши натижасиди дип-лоид (юнон. диплос — иккиламчи, икки марта ортиқ) ва қўшилган ядронинг бўлинишидан гаплоид (юнонча гап-лос — бўлинган) ядро …
3
руғларни ўсим-ликлар дунёсидан ажратиб алоҳида оламга киритишни тавсия этишмоқца, чунки уларнинг ҳаётий даврида ҳара-катчан ҳужайралар учрамайди. аммо, замбуруғларнинг баъзи белгилари: ҳужайранинг тўхтовсиз ўсиши, кўпайи-ши, тубан ўсимликларга ўхшашлигини ҳисобга олиб, улар-ни ўсимликларга қўшиб ўрганилади. замбуруғларнинг эво-люцияси бир ҳужайрали эукариотлардан бошланади. замбуруғларнинг кўпчилик вакиллари асосан сапрофит-лар бўлиб, чириган органик моддалар ҳисобидан озиқла-нади. улар органик моддаларни парчалаб, табиатда мод-далар алмашинуви, экологик мувозанатни сақлашда му-хим биологик катализатор ҳисобланади. органик моддалар парчаланиш жараёнида атмосферага карбонат ангидрид газини ажратиб, тупроқни азотли бирикмалар билан бойи-тади. замбуруғлар юксак ўсимликларнинг илдизи атро-фида ўралиб, уларни сув ва минерал тузлар билан таъмин-лайди. юксак ўсимликларнинг замбуруғлар иштирокида озиқпанишига микотроф (юнон. -микос — замбуруғ) озиқ-ланиш деб аталади. гетеротроф озиқланувчи ўсимликлар ва замбуруғлар орасида паразит (юнон. паразитос — текинхўр)лар ҳам учрайди. улар ўсимлик ва ҳайвонлар ҳисобига яшайди. масалан, гулли ўсимликлардан — зарпечак, девпечак, шумғия; замбуруғлардан эса қора куя, занг замбуруғлари текинхўр — паразит озиқланувчиларга киради. ўсимликлар орасида аралаш миксотроф (юнонча мик-сис — аралаш) озиқланиш …
4
атофор) пигменти бўлади. ҳужай-ра таркибида хлорофилл ёки хроматофорга эга бўлган барча яшил ўсимликлар ҳаво таркибидаги карбонат ангидрид газини ютиб, ассимиляция жараёнида анорганик модда-дан органик модда ҳосил қилиш учун зарур бўлган энер-гияни қуёш нуридан олади. фотосинтез жараёни туфайли ажралиб чиққан кисло -роднинг бир қисми атмосфера таркибидаги азон (о3) га айланади ва у қуёш нуридан ажралиб чиққан ультра би-нафша нурларини ерга туширмайди. бу, ерда тирик орга-низмларнинг ривожланишига имкон беради. бундан таш-қари ўсимлик ажратган кислород ҳисобидан нафас олади. автотроф организмларнинг бошқа хиллари мавжуд бўлиб, улар зим-зиё қоронғуликда ер бағрида яшайди. бундай организмларга хемсггроф органшмлар деб аталади. хемотроф организмлар озиқпаниши учун зарур бўлган энер-гияни химиявий реакция туфайли ҳосил бўлган энергия ҳисобига олади. бу хемосинтез деб аталади. хемосинтезни фанда биринчи бўлиб рус олими с. н. виноградский (1887 й.) кашф этган. хемотроф ўсимликларга темир, олтингугурт бактериялари ва азот тўпловчи бактерия-лар киради. фойдаланилган адабиётлар рўйхати 1. биологический энциклопедический словарь. "советская энцик-лопедия" нашриёти, москва, 1986 й. 2. ботаника. …
5
а. ботаника. "вмсшая школа" нашриёти, москва, 1990 йил.

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ўсимликлар эволюцияси ва уларнинг тузилиши ҳақида умумий тушунчалар" haqida

1481389321_66446.doc ўсимликлар эволюцияси ва уларнинг тузилиши ҳақида умумий тушунчалар режа: 1. botanika fanining rivojlanishi haqidagi ta’limotlar. 2. botanika faninig rivojlanishiga xissa qo’shgan olimlar. 3. o’simliklarning ozuqlanish turlari ўтган асрнинг 50-йилларидан бошлаб бир қанча олим-лар (де фркз, г. кертис, ч. джефри, е. дотсон, а. тах-таджян ва бошқалар) органик дунёни тўрттадан тўққизта-гача оламга бўлишни таклиф қилдилар. машҳур олим ака-демик артур тахтаджян 1973 йили эълон қилган асарида ҳозирги замон эволюция системасини яратди. бу система қуйидагича: 1. ядроси шаклланмаган организмлар — прокариотлар катта олами. бу катта олам фақат битта кичик олам — ргосапош дан иборат бўлиб, учта кенжа олам: археобак-териялар, ҳақиқий ва оксифитобактерияларга бўлинади. 2. ҳақиқий, чи...

DOC format, 41,5 KB. "ўсимликлар эволюцияси ва уларнинг тузилиши ҳақида умумий тушунчалар"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.