коинот ва ер ҳақида замонавий тушунчалар

DOC 617,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1447260249_62190.doc 2 4 pr eo e × = bt e 26 10 4 × = юпитер, сатурин, уран, нептун, ер, венера, марс, меркурий, плутон кометаларчангвагазларданиборат, аммо ядросивадумларикўринибтуради. астероидларнинг типлари углеродлиастероиднингкўриниши астероид металлитипнингкўриниши коинот ва ер ҳақида замонавий тушунчалар режа: 1. коинот, қуёш системаси. 2. қуёшнинг тузилиши. юлдузлар 3. нисбийлик назарияси квант механикаси, кибернетика ва синергетика. 4. катта ва кичик планеталар ва уларнинг жойлашиши. 5. қора туйник, флуктация. коинотнинг пайдо бўлиши. дунёнинг пайдо бўлишидаги афсоналар, креоцинизм, коинот, космология уларнинг бир-биридан фарқи ва боғлиқлиши. коинотнинг ва галактиканинг пайдо бўлиши. катта, кичик планеталар уларнинг қуёш тизимида жойлашиши, планеталар хақидаги текстни ва уларнинг суратини жойланишини қуйиш керак. инсоният ақли ва меҳнати маҳсули бўлган фан ривожланиши натижасида коинотнинг пайдо бўлиши секин - аста илмий асосланабошлади. асрлар давом этган бу жараёнда илмий тасаввурлар, у ёки бу мамлакатда муайян даражада илмий хулосалар тўпланди. дунёнинг пайдо бўлиши ҳақидаги тушунча фалсафий (назарий) ва амалий фанлар ривожланган сари тўлдириб борилди. …

и ўрганишда физиканинг умумий қонунлари мавждулиги ва уларнинг ишлаб туришини кўрамиз; - астрономлар олиб борадиган кузатишлар коинотнинг барча қисмида унга тегишлидир; - коинотни ўрганиш борасида шундай хулосалар қабул қилинсинки улар одамнинг ўзига ва яшаш тартибларига қарши бўлмасин. инсоният антик даврда «авесто»дан бошлаб юлдузлар ва сайёраларни ўрганиб, астрономияга асос солди. ал-хоразмий томонидан ix асрда коинот ҳақидаги биринчи «зиж»и асар ёзилди. xv асрда улуғбек томонидан. «зижи курагоний» ёки «зижи улуғбек» яратилди. самарқандда юлдузлар илмини ўрганадиган расадхона қурилди. бу ишлар юлдузларни, космосни ўрганиш йўлидаги илк илмий кашфиётлар ҳисобланади. кишилик жамияти ривожланиши давомида коинот ҳам ўрганилаборди. ҳар бир асрда илм-фан янги босқичга кўтарилиши натижасида илмий текшириш усуллари, янги асбоб ва техник воситалар мураккаблашиб, осмон жисмларининг қайсидир бир бўлаги ўрганилди. ҳали xviii-xix асрларда техник воситалар жуда оддийлиги туфайли қўёш ҳақидаги тасаввурлар ҳам гипотезадан нарига ўтмас эди. бутун дунёда илм ва фан инқилоби xx асрдан бошланди, физика ва астрофизика фанлари тезлик билан тараққий этди, қўёш ва …

инг нисбийлик назарияси бўйича саволларига жавоб бериб шундай деганда: «коинотдан барча материя йўқолса ҳам, бўшлиқ ва вақт сақланиб қолади деб илгари ўйлашган, аммо нисбийлик назарияси энди материя билан бирга бўшлиқ ва вақт йўқолиб кетади, деб тушунтиради». шундай экан, коинот пайдо бўлгунича бўшлиқ ҳам, вақт ҳам бўлмаган. демак, коинот қачон ва нимадан пайдо бўлгани ҳақидаги савол яна жавобсиз келмоқда. келинг бу масалага ойдинлик киритишни натурфилософларга қолдирамиз. зеро, улар асослаб беришса. мегадунё ёки космос бу ҳозирги замон фани бўлиб барча осмон жисмларининг ўзаро харакатдаги ва ривожланаётган тизим сифатида ўрганади. мегадунёнинг ташкиллашган тизими қуйидаги шаклларда бўлади: планета ва планеталар тизими, юлдузлар атрофида бўлади; юлдуз ва юлдузлар тизими-галактика; бошқа космик жисмлар (комета, астероидлар); космик бўшлиқ унда осмон жисмлари харакатланади. «коинот»деганда борлиқ ёки мегадунё кўз олдимизда шаклланади. «метагалактика» тушунчаси ҳам борлиқни англатади, аммо унда галактикалар тизими структурасини тартибга олинган. космология фани борлиқнинг тузилиши ва эволюциясини ўрганади. космологиянинг хулосаси борлиқнинг келиб чиқиши ва ривожланиши бўлади. космология …

иссиқ бўлиб доимо кенгайиб боради деб тушунтирилади. коинотни 1916 йил эйнштейн ўзининг умумий нисбийлик назарияси ва тортилишнинг релетивистик назариясида тушунтириб берди. коинотнинг кенгайиши ҳақидаги тасаввур катта портлаш бўлиб (бунда 12-18 млрд йиллар олдин бўлиб ўтган) ҳисобланади. коинотнинг бошланғич ҳолати узлуксиз зич масса, бўшлиқдаги чексиз эгри чизиқ, портлаш, секин-аста совуб бориш. 1965 йил фотон ва нейтронларнинг реликто нурланишини ўрганиш ёрдамида дастлабки пайтдаги коинотда ҳарорат юқори эканлиги кашф қилинди. ҳозирги фан ҳамма нарса «йўқликдан бор бўлган» деб ҳисоблайди. «йўқлик» сўзи илмий атамада вакуум деб аталади. вакуум ҳозирги илмий тушунча бўлиб, қулай шароитларда зарраларни туғади. ҳозирги квант механикаси шундай хулоса қилади, вакуум жонланган, қўзғалган холатга келганда унда майдон ҳосил бўлиб, сўнгра ундан модда ҳосил бўлади. коинотнинг туғилиши ёки пайдо бўлиши ҳозирги илмий фаразларга кўра ўз-ўзича вакуумдан ҳосил бўлган, зарралар йўқолишидан, фавқулодда флуктация келиб чиқади. агарда фотонлар сони нолга тенг бўлса, майдондаги кучланиш ҳеч қандай аҳамиятга эга эмас. кучланишнинг аҳамияти нулга тенг бўлганда ҳам …

ўлади. бу эрада асосий ўринни нурланиш ўйнайди ва охирида модда ажралиб чиқади. юлдузли эра-коинот ҳосил бўлганига бир млн. йил бўлгандан сўнг бошланади. юлдузли эрада протоюлдуз ва протогалактикалар ҳосил бўла бошлайди. кейинги метагалактика структурасида ҳосил бўлиш жараёни бошланади. ҳозирги коинот структурасига хослик эволюциянинг натижаси бўлиб протогалактикада галактика, протоюлдуздан юлдуз, пропланетар булутлардан планеталар ҳосил бўлди. 1963 йил квазарлар кашф қилинган. коинотнинг радон нурлари бўлган квазарлар ёруғлиги бўйича галактикадан 100 марталаб катта, ҳажмига кўра, 10 марталаб кичик. атрофдан қора шаклда кўриниб, ўзидан энергия ажратиб чиқармайдиган жисмларни планеталар деймиз. планеталар ўз ҳажмига кўра, икки гуруҳга–кичик ва гигант (катта) планеталарга бўлинади. кичик планеталарнинг массалари зиж жойлашган. уларга меркурий, ер, венера ва марс киради. сатурн, уран, нептун, юпитер ва плутонлар гигант планеталар ҳисобланади. енгил моддалардан ташкил топганлари учун массалари зиж бўлмаган бу планеталарда ҳаво мутлақо йўқ. йирик планеталар қуёшдан узоқда жойлашгани учун улар жуда совуқ. юпитер энг катта планета бўлиб, тез айланади, ўртасида ядроси бўлиши мумкин. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "коинот ва ер ҳақида замонавий тушунчалар"

1447260249_62190.doc 2 4 pr eo e × = bt e 26 10 4 × = юпитер, сатурин, уран, нептун, ер, венера, марс, меркурий, плутон кометаларчангвагазларданиборат, аммо ядросивадумларикўринибтуради. астероидларнинг типлари углеродлиастероиднингкўриниши астероид металлитипнингкўриниши коинот ва ер ҳақида замонавий тушунчалар режа: 1. коинот, қуёш системаси. 2. қуёшнинг тузилиши. юлдузлар 3. нисбийлик назарияси квант механикаси, кибернетика ва синергетика. 4. катта ва кичик планеталар ва уларнинг жойлашиши. 5. қора туйник, флуктация. коинотнинг пайдо бўлиши. дунёнинг пайдо бўлишидаги афсоналар, креоцинизм, коинот, космология уларнинг бир-биридан фарқи ва боғлиқлиши. коинотнинг ва галактиканинг пайдо бўлиши. катта, кичик планеталар уларнинг қуёш тизимида жойлашиши, планеталар хақидаги текстни ва уларнинг...

Формат DOC, 617,0 КБ. Чтобы скачать "коинот ва ер ҳақида замонавий тушунчалар", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: коинот ва ер ҳақида замонавий т… DOC Бесплатная загрузка Telegram