koinot tarkibi va joylashish tartibi

DOCX 228.6 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1443687205_61332.docx koinot tarkibi va joylashish tartibi режа: · коинот олами · ой ҳақидаги умумий малумот · ой фазалари · сидирик ва синоидик ойлар орасидаги фарқ · қуёш тутилиши · қуёшнинг тўлиқ тутилиши · қуёшнинг қисман тутилиши · ой тутилиши коинот олами коинот тузилиши ҳақидаги тасаввурларини астраномия фани ўргатади. бу фан коинотдаги жисмлари, уларнинг тузилиши, табиатини, ўзаро таъсир системаларининг ҳаракати ва унинг ривожланишининг обектив қонунларини ўрганади. астрономия юнонча «астро» (ёритгич) “номи” (қонун ) деган сўзлардан келиб чиққан.худди шу коинот жисмларидан қуёш ва ой ҳақида тўхталамиз . ой ҳақидаги умумий малумот ернинг табиат ягона йўлдоши ой бўлиб, ой нинг массаси ернинг массасидан тахминан 814 марта кичик. диаметри 4 марта кичик ердан ойгача бўлган масофа 380000 км га тенг . ойнинг ўртача зичлиги 3,3 .103 км/м 3 ойда хаво ва сувнинг йўқлиги сабабли ер атмосферадагиси каби ходисалар кузатилмайди. ойнинг ўз ўқи атрофидаги айланиш даврида баробар бўлгани учун кеча билан кундуз хафтадан давом этади. …

ан ой ўртасига ер тушиб қолса, ой ернинг соясига кирган бўлиб, қуё ш нурини бевосита ололмайди. бундан қуёш нурининг қизил қисми ер атмосферасидан қайтган вақтда ойнинг қизил нурлари билан ёритади, натижада ой тутилади. ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- астероид билан тўқнашув: уйдирма ва ҳақиқат катталиги 10 метрдан кам бўлган осмон жисми - метеорит ер атмосферасига киргач, ўз тезлигини кескин камайтиради ва ерга тушганда ўз катталигига тенг майдонга зарар етказиши мумкин. агар метеорит катталиги 30-50 метр атрофида бўлса, етказадиган зарари анча ортади. у тунгус метеорити каби атмосферанинг юқори қатламларида портлайди ёки ерга урилиб, кратер ҳосил қилади ва бир неча ўн, ҳаттоки, юзлаб квадрат километр майдонга талафот етказади. бундай метеоритнинг портлаш пайтидаги энергияси 10 мегатонна қувватли водород бомбаси кучига тенг келади. бунақанги метеоритнинг ерга тушиши туфайли рўй берадиган талафот маҳаллий талафот ҳисобланади. ҳисоб-китобларга кўра, шундай талафотлар 100-200 йилда бир марта рўй бериши мумкин. агар ерга бир неча юз метрдан 1,5 километргача катталикдаги осмон жисми тушса, атмосферада …

лион йилда бир марта содир бўлади. тўғри, сайёрамиздаги геологик ва атмосфера жараёнлари узоқ ўтмишда ерга тушган астероидлар изини – кратерларни йўқ қилиб юборган. шунга қарамасдан, сайёрамиз сиртида катталиги 200 километргача бўлган, ёши 2 миллиард йиллик 140 та кратер сақланиб қолган. улардан энг каттаси юкатан ярим ороли яқинида бўлиб, диаметри 2000 километрни ташкил этади. ҳозир унинг ўрнини мексика кўрфази эгаллаган. бу кўрфаз, тахминан, 48 миллион йил аввал 10 километрга яқин диаметрли осмон жисмининг ерга урилишидан ҳосил бўлган. 1980 йил 30 июнида сибирдаги подкаменная тунгуска дарёси яқинига диаметри 60-80 метр келадиган метеорит тушди. тунгус метеорити номини олган бу метеоритнинг портлаш қуввати, ҳисоб-китобларга қараганда 10-100 мегатонна оралиғида бўлган. портлашнинг зарб тўлқини 2000 квадрат километр майдондаги ўрмонни қулатган. 1930 йили бразилиянинг жануби ғарбидаги чангалзор ўрмонларда ҳам шундай фалокат рўй берган. бунда содир бўлган учта кучли портлаш қуввати бир мегатоннага етиб, оқибатда кўпгина аҳолининг ёстиғи қуриган. 1947 йили россиянинг сихотэ-алин тоғларига диаметри 3 метрлик темир …

р “метеорит ёмғири”дан сўнг кўплаб кузатилади. сўнгги 300 йил мобайнида 60 та метеорит ёмғири кузатилган. бундай “ёмғирлар” пайтида метеорит парчалари ўнлаб квадрат километр майдонга сочилиб кетади, шунга қарамай, уларнинг аксариятини топиш мумкин. метеоритлар сирасида энг яхши ўрганилган 1992 йил 9 октябр соат, чамаси, 20 ларда ақшнинг нью-йорк штатидаги пикскелле шаҳрига тушган метеоритдир. ўша куни болалар байрами эди. кўчада видеокамера кўтарган кўпгина кишилар фурсатни бой бермаганлари учун, олимлар болиднинг (метеорит ер атмосферасининг юқори қатламларида ҳаво қаршилигига учраб қаттиқ қизийди ва оловли шар – болид шаклида кўринади) турли нуқталаридан олинган 6 та видеофильмига эга бўлишди. у ғарбдан шарққа томон учиб ўтди. уни огайо ва пенсилвания штатларида кўришди. ғарбий виржиния штатида эса футбол кўраётган ишқибозлар уни дарҳол видеокамераларга олишди. осмондан тушган тошнинг орбитасини ана шу видеофильмлар ёрдамида аниқлашга муваффақ бўлинди. ёз ойларида сайёралар сайри ёз ойлари осмони ҳам гўзалликда баҳорникидан қолишмайди. бу ойларда сайёраларнинг аксарияти савр юлдуз туркумида ипга тизилган дур мисол тизилади. …

-воқи” бўлиб, “тушаётган бургут” маъносини беради. кейинчалик “ал-воқи” сўзи бузилиб, вега кўринишини олган. веганинг ранги кўкимтир-оқ, сирт ҳарорати 15-17 минг даражага етади. унинг биздан узоқлиги 27 ёруғлик йилини ( бир ёруғлик йили салкам 10 триллион километр) ташкил этади. лиранинг вега яқинидаги кси – ? , бета – ? , гамма – ? ва дельта – ? юлдузлари ўзаро туташтирилса, чиройли параллелограмм кўринишини олади. лирадан чапроқдан, сомон йўли соҳасида оққуш юлдуз туркуми жой олган. унинг ёруғ юлдузларини фикран туташтирганда унда қадим юнон ва римликлар афсонавий оққушни, араблар эса қанотини ёзган товуқни кўрганлар. шунинг учун ҳам унинг энг равшан юлдузи денебнинг номи арабча “денеб ад-дажа жеҳ” – “товуқнинг думи” сўзидан олинган. оққушнинг гамма юлдузи садр (шедар) – “оққушнинг кўкраги” маъносини беради. денеб қуёшдан 35 марта катта бўлиб (қуёш диаметри 1 миллион 400 минг километр), денебнинг тўла нурланиш энергиясини салкам 6 000 та қуёш зўрға ҳосил қилган бўлур эди. денебгача бўлган масофа 555 …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "koinot tarkibi va joylashish tartibi"

1443687205_61332.docx koinot tarkibi va joylashish tartibi режа: · коинот олами · ой ҳақидаги умумий малумот · ой фазалари · сидирик ва синоидик ойлар орасидаги фарқ · қуёш тутилиши · қуёшнинг тўлиқ тутилиши · қуёшнинг қисман тутилиши · ой тутилиши коинот олами коинот тузилиши ҳақидаги тасаввурларини астраномия фани ўргатади. бу фан коинотдаги жисмлари, уларнинг тузилиши, табиатини, ўзаро таъсир системаларининг ҳаракати ва унинг ривожланишининг обектив қонунларини ўрганади. астрономия юнонча «астро» (ёритгич) “номи” (қонун ) деган сўзлардан келиб чиққан.худди шу коинот жисмларидан қуёш ва ой ҳақида тўхталамиз . ой ҳақидаги умумий малумот ернинг табиат ягона йўлдоши ой бўлиб, ой нинг массаси ернинг массасидан тахминан 814 марта кичик. диаметри 4 марта кичик ердан ойгача бўлган масофа 380000...

DOCX format, 228.6 KB. To download "koinot tarkibi va joylashish tartibi", click the Telegram button on the left.

Tags: koinot tarkibi va joylashish ta… DOCX Free download Telegram